คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้ใส่ฟันเทียม อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ
คำสำคัญ:
คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก, การเข้าถึงบริการสุขภาพ, ฟันเทียมบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก 2) ข้อมูลส่วนบุคคลและการเข้าถึงบริการสุขภาพ 3) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก และ 4) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้ใส่ฟันเทียม อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา ศึกษาในผู้ที่ได้รับการใส่ฟันเทียมทั้งปากหรือฟันเทียมบางส่วนถอดได้ ช่วงปี 2561-2566 ที่โรงพยาบาลพระสมุทรเจดีย์สวาทยานนท์ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ จำนวน 218 คน คำนวณขนาดตัวอย่างได้ผู้เข้าร่วมวิจัยจำนวน 145 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามที่มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.94 ค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามการเข้าถึงบริการสุขภาพและคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากเท่ากับ 0.89 และ 0.91 ตามลำดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติไคสแควร์ สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เชิงอันดับของสเปียร์แมน และสถิติความถดถอยเชิงพหุแบบเป็นขั้นตอน
ผลการศึกษาพบว่า 1) ผู้ใส่ฟันเทียมส่วนใหญ่มีคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากอยู่ในระดับดี 2) ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ใส่ฟันเทียมทั้งปาก มีอายุเฉลี่ย 68.44 ปี สามารถเดินทางมารับบริการได้ด้วยตัวเอง และส่วนใหญ่มีการเข้าถึงบริการสุขภาพระดับมาก 3) อายุและชนิดฟันเทียมเป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากและ 4) ฟันเทียมบางส่วนถอดได้และการเข้าถึงบริการสุขภาพร่วมกันทำนายคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากได้ร้อยละ 10.00 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
เอกสารอ้างอิง
Gerritsen AE, Allen PF, Witter, DJ, Bronkhorst EM, Creugers NHJ. Tooth loss and oral health- related quality of life: a systematic review and meta-analysis. Health and Quality of Life Outcomes. 2010;5(8):126.
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย. รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: สามเจริญพาณิชย์; 2567. [สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2567].เข้าถึงได้จาก: https://dental.anamai.moph.go.th/web-upload/5x9c01a3d6e5539cf4787152 90ac946bee/202406/m_magazine/36716/4952/file_downloadf983389ded6e5dccbfe6f3362a453364.pdf
สภาองค์กรของผู้บริโภค. ตารางเปรียบเทียบสิทธิประโยชน์การรักษาทันตกรรมของ 3 กองทุน. [อินเตอร์เนต]. 2565. [สืบค้นเมื่อ 28 มีนาคม 2567] เข้าถึงจาก: https://www.tcc.or.th/wp-content/uploads/2022 /12/30122022_TCCNews_dentalservice-compare.pdf
พจมาน ศรีนวรัตน์. ฟันเทียมทั้งปาก. กรุงเทพฯ: พี.เอ. ลีฟวิ่ง; 2557
อุศิรา กลัดจํานงค์. ผลการรักษาฟื้นฟูสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุไร้ฟันด้วยการใส่ฟันเทียมทั้งปาก. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี 2565;31(2):180-192.
วิภารัตน์ ยวดยิ่ง. ความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพฟันเทียม ประสิทธิภาพการบดเคี้ยวและคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากกับความสุขในการใช้ฟันเทียมของผู้สูงอายุที่ใส่ฟันเทียมทั้งปาก. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา 2563;6(2):58-75.
Bastos LF, Hugo FN, Hilgert JB, Cardozo DD, Bulgarelli AF, Santos CMD. Access to dental services and oral health-related quality of life in the context of primary health care. Brazilian oral research. 2019;33:e018. https://doi.org/10.1590/1807-3107bor-2019.vol33.0018
Penchansky R, Thomas JW. The concept of access: definition and relationship to consumer satisfaction. Medical care. 1981;19(2):127–140.
สุดาดวง กฤษฎาพงษ์. คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก (Oral Health-Related Quality of Life). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2557.
Locker D. Measuring oral health: a conceptual framework. Community dental health. 1988;5 (1):3–18.
ศศิกร นาคมณี. คุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุต่อการใส่ฟันเทียมพระราชทาน โรงพยาบาลบางปะกง. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า 2561;35(1):30-39.
Ulinski KG, Nascimento MA, Lima AM, Benetti AR, Poli-Frederico RC, Fernandes KB, et al. Factors related to oral health-related quality of life of independent Brazilian elderly. International journal of dentistry; 2013:705047.
นิพัทธ์ สมศิริ. สุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุหลังใส่ฟันเทียมพระราชทานในมิติคุณภาพชีวิต. วารสารสุขศึกษา 2558;38(129):1-13.
Miranda-Medina A, Alcocer-Nunez J. Oral health-related quality of life of elderly people and associated sociodemographic factors. Journal of Oral Research. 2021;10(6):1-10.
Yen YY, Lee HE, Wu YM, Lan SJ, Wang WC, Du JK, et al. Impact of removable dentures on oral health-related quality of life among elderly adults in Taiwan. BMC oral health. 2015; 15(1).
Nekouei AH, Mirzaee M, Shahravan A, Kakooei S, Hasheminejad N. Comparison of oral health-related quality of life in partial and complete denture wearers: A propensity Score analysis. Medical journal of the Islamic Republic of Iran. 2023;37:77.
กระทรวงสาธารณสุข. ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ (Health Data Center). [สืบค้นเมื่อ 20 สิงหาคม 2567]. เข้าถึงจาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php
Daniel WW. Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences. New York: Wiley & Sons; 1995.
ชูศรี วงศ์รัตนะ. เทคนิคการใช้สถิติเพื่อการวิจัย (ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม). พิมพ์ครั้งที่ 13. กรุงเทพฯ: อมรการพิมพ์; 2560.
อภิชัย คุณีพงษ์. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุใน จังหวัดปทุมธานี. วารสารกรมการแพทย์ 2562;44(5):75-80.
พรรณธรา จุลาสัย. คุณภาพชีวิต และการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลสันกลาง อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่:มหาวิทยาลัยพายัพ; 2559. http:///cgibin/getdoc?digital/research/M147477.pdf
นิลุบล ดีพลกรัง. ปัจจัยที่มีผลต่อการเข้าถึงบริการทันตกรรมภาครัฐของผู้สูงอายุในเขตอำเภอแวงใหญ่ จังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น 2564;3(1):1-19.
ปิ่นทอง ประสงค์สุข. การเข้าถึงบริการทันตกรรมของผู้สูงอายุในจังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2560. https://buuir.buu.ac.th/bitstream/1234567890/6634/1/Fulltext.pdf
Wahbi RH, Elamin, EI. Impact of Removable Partial Denture on Quality-of-life of Sudanese Adults in Khartoum State. The journal of contemporary dental practice. 2018; 19(1):102–108.
พินโญ หงส์ยิ้ม, มิ่งขวัญ สิทธิวรนันท์, สริตา คัชพงษ์. ผลกระทบของการใส่ฟันเทียมต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ อำเภอไทรงาม จังหวัดกำแพงเพชร. วิทยาสารทันตสาธารณสุข 2560;22(1):37-47.
Pistorius J, Horn JG, Pistorius A, Kraft J. Oral health-related quality of life in patients with removable dentures. Schweizer Monatsschr Zahnmedizin. 2013;123(11):964–971.
Braimoh OB, Alade GO. (2019). Oral health-related quality of life and associated factors of elderly population in Port Harcourt, Nigeria. Saudi Journal of Oral Sciences. 2019;6(1):18-24.
นิมิต เตชะวัชรีกุล. สุขภาพช่องปากที่สัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตและภาวะโภชนาการของผู้สูงอายุในโครงการฟันเทียมพระราชทานของโรงพยาบาลสารภี จังหวัดเชียงใหม่ [การค้นคว้าอิสระปริญญาสาธารณสุขศาสตร์มหาบัณฑิต] เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2551. http://cmuir.cmu.ac.th/handle/6653943832/13952
ศศิกาญจน์ สกุลปัญญวัฒน์. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในจังหวัด. นครนายก วารสารการพยาบาลและการศึกษา 2561;11(3):51-63.

