การมีส่วนร่วมในการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กก่อนวัยเรียน พื้นที่กึ่งเมืองจังหวัดพิษณุโลก
คำสำคัญ:
การมีส่วนร่วม, การส่งเสริมเจริญเติบโต, การส่งเสริมพัฒนาการบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็กของครอบครัวและครูผู้ดูแลเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กก่อนวัยเรียนในพื้นที่กึ่งเมืองจังหวัดพิษณุโลก เลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเฉพาะเจาะจงจำนวน 53 คนประกอบด้วยผู้ปกครองและเด็กจำนวน 25 คู่ และครูผู้ดูแลเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจำนวน 3 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตอย่างมีส่วนร่วม แบบประเมินการเจริญเติบโต แบบประเมินพัฒนาการและแบบบันทึกการปฏิบัติการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็ก เก็บรวบรวมข้อมูลเป็น 2 ระยะคือ ระยะที่ 1 เตรียมความพร้อม ระยะที่ 2 ปฏิบัติการพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็ก ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ข้อมูลเชิงปริมาณเป็นความถี่ ร้อยละและMcnemar test
ผลการวิจัยพบว่า 1.สถานการณ์การเจริญเติบโตและพัฒนาการ เด็กมีการเจริญเติบโตสมวัยร้อยละ 88 และพัฒนาการสมวัยร้อยละ 48 ปัญหาที่พบครอบครัวและครูผู้ดูแลเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กขาดความรู้ในการประเมินและการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็ก 2.รูปแบบการมีส่วนร่วมในการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็กของครอบครัวและครูผู้ดูแลเด็กประกอบด้วย 3 กลยุทธ์ ดังนี้ 1) การอบรมให้ความรู้ครูผู้ดูแลเด็กเพื่อเฝ้าระวังและส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็กและการส่งต่อ 2) การสร้างความตระหนักผู้ปกครองเพื่อปฏิบัติการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็ก 3) การสนับสนุนครอบครัวในการปฏิบัติการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ภายหลังการพัฒนารูปแบบพบว่าการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็กสมวัยเพิ่มขึ้นและเกิดเครือข่ายการดูแลเด็กศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสู่บ้าน
เอกสารอ้างอิง
ณิชกานต์ นาควิโรจน์, ศิริวรรณ ใบตระกูล, จิตตวีร์ เกียรติสุวรรณ, และจุฑาทิพย์ เดชเดชะ. การพัฒนารูปแบบการดูแลเพื่อการส่งเสริมการเจริญเติบโตและพัฒนาการเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กก่อนวัยเรียน วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีลำปาง. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ 2564; 8(2): 237-252.
ธัญญลักษณ์ ตั้งธรรมพิทักษ์. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพเด็กโดยชุมชนมีส่วนร่วม. วารสารพยาบาลทหารบก 2561; 19(2): 222-229.
ทิพย์ภารัตน์ ไชยชนะแสง. การมีส่วนร่วมของชุมชนในการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ 2560; 35(4): 176-184.
กรมอนามัย. รายงานประจำปีกรมอนามัย 2560. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2561.
กรมอนามัย. รายงานประจำปีกรมอนามัย 2565. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2566.
พูนศิริ ฤทธิรอน, ดวงหทัย จันทร์เชื้อ, พัสตราภรณ์ แย้มเม่น, นิชนันท์ อินสา, อมรัตน์ เนียมสวรรค์, รัชดาวรรณ บุญมีจิว,และแววตา ระโส. ปัจจัยที่มีผลต่อพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทย เขตสุขภาพที่ 2 พิษณุโลก. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 2564; 14(3): 42-56.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพิษณุโลก. รายงานประจำปี 2564. [อินเตอร์เน็ต]. 2565. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2565]. เข้าถึงได้จาก:https://cloud.plkhealth.go.th/index.php/s/Eo2Tb6D6tESw7CN#pdfviewer.
เบญจมาศ สลิลปราโมทย์. คุณภาพชีวิตของผู้ดูแลเด็กปฐมวัยที่มีพัฒนาการล่าช้า. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 2565; 15(3): 114-127.
ยุวดี พงษ์สาระนันทกุล, สุดาภรณ์ พยัคเรือง. รูปแบบการสร้างเสริมพัฒนาการด้านภาษาแก่เด็กอายุ 2-4 ปีโดยบิดามารดาหรือผู้ดูแล: กรณีศึกษาศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก. Journal of nursing science 2016; 34(2): 34-44.
Smythe T, Zuurmond M, Tann CJ, Gladstone M, Kuper H. Early intervention for children with developmental disabilities in low and middle income countries – the case for action. International Health 2021; 13(3): 222 31. Available from: doi:10.1093/inthealth/ihaa044.
วัชรินทร์ แสงสัมฤทธิ์, ทับทิม ศรีวิไล, ปทุมรัตน์ สามารถ, ธวัชชัย ทองบ่อ, เศวต เซี่ยงลี่,และ Kannika Permpoonputtana. การพัฒนารูปแบบการเล่นเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของเด็กก่อนวัยเรียนไทย: บริบทครัวเรือนและสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2566; 46(2): 53-68.
จุฑามาศ ผลมาก, ปรัชญาพร ธิสาระ, ดาว เวียงคำ, และอมรรัตน์ ดวงปัญญา. การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของครอบครัวในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย กรณีศึกษาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านสันป่าม่วง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารพยาบาลทหารบก 2562; 20(2): 241-250.
Cohen JM, Uphoff, NT. Participation’s place in rural development: seeking clarity through specificity. World development 1980; 8(3): 213-235. [cited 2022 Dec 20]. Available from: https://doi.org/10.1016/0305-750x(80)90011-x
Kemmis S, Mctaggart R. The action research planner. 3rd ed. Victoria: Deakin university press; 1988.
Streuber JH, Carpenter RD. Qualitative Research in Nursing: Advancing the Humanistic Imperative. 5rd ed. China: Lippincott Williams & Wilkins; 2011.
สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. กราฟมาตรฐานการเจริญเติบโตเด็ก 0-5 ปี. [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 10 ต.ค. 2565]. เข้าถึงได้จาก https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/kidgraph
กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย. นนทบุรี; องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2564.
Denzin, N. K. (1978). The sociological method: A sourcebook. (2nded.). Newyork: McGraw-Hill.
Patton, M. Q. Enhancing the quality and credibility of qualitative analysis. Health Services Research 1999; 34(5 Pt 2):1189–1208. [cited 2022 Dec 2]. Available from: https://europepmc.org/backend/ptpmcrender.fcgi?accid=PMC1089059&blobtype=pdf
ทิพย์ภารัตน์ ไชยชนะแสง, อติญา โพธิ์ศรี, และธัญลักษณ์ ตั้งธรรมพิทักษ์. การมีส่วนร่วมของครอบครัวในการกระตุ้นและส่งเสริมพัฒนาการเด็กที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ 2561; 41(1): 95-104.
Cohen, J. M., & Up-hoff, N. Rural Development Participation: Concepts and Measures for Project Design, Implementation and Evaluation. New York: Cornell University; 1977.
สุดาภรณ์ พยัคฆเรือง, พรรณรัตน์ แสงเพิ่ม. มุมมองของผู้ดูแลต่อการส่งเสริมพัฒนาการเด็กของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก. Journal of nursing science 2014; 32(2): 62-70.
วิจิตร จันดาบุตร วิทยา อยู่สุขและวิโรจน์ เชมรัมย์. การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลสีวิเชียร อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยทางการศึกษา 2561; 13(1): 208-219.
