การประเมินผลการพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังอำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่
คำสำคัญ:
โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, CIPP Model, เครือข่ายบริการสุขภาพบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในอำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ ในด้านบริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลผลิต รวมทั้งเสนอแนะแนวทางการพัฒนาระบบการดูแล ใช้การวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research)วิเคราะห์ข้อมูลแบบผสมผสาน (Mixed Methods) ประกอบด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มกับพยาบาลวิชาชีพและผู้รับผิดชอบงานโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง จำนวน 10 คน และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณกับพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงานในคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสอบถามการรับรู้และการปฏิบัติ แบบรายงานผลการประเมินคุณภาพคลินิก และแบบบันทึกผลลัพธ์ผู้ป่วย วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนาและ paired t-test
ผลการศึกษาพบว่าระบบการดูแลมีลักษณะเครือข่ายบริการสุขภาพที่มีนโยบายชัดเจน โดยทรัพยากรบุคคลเป็นปัจจัยสำคัญที่สุด มีการจัดบริการตามระดับความรุนแรงและการสนับสนุนการตัดสินใจผ่าน Line Application คะแนนประเมินคุณภาพคลินิกเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 204.12 เป็น 225.01 (p < .05) การรับรู้และการปฏิบัติของบุคลากรดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p < .05) ระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานลดลงจาก 142.43 เป็น 123.20 มิลลิกรัม/เดซิลิตร และความดันโลหิตของผู้ป่วยความดันสูงดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Noncommunicable diseases [Internet]. Geneva: WHO; 2024.
Bundhamcharoen K, et al. Trends in hypertension prevalence, awareness, treatment, and control in the Thai population, 2004 to 2020. BMC Public Health. 2024;24:3159.
Pongprasobchai S, et al. National trends in the prevalence of glycemic control among patients with type 2 diabetes receiving continuous care in Thailand from 2011 to 2018. Sci Rep. 2021;11:14260.
สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเขาพนม. รายงานสถานการณ์ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง อำเภอเขาพนม ประจำปี 2567. กระบี่: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเขาพนม; 2567.
Stufflebeam DL, Coryn CLS. Evaluation theory, models, and applications. 2nd ed. San Francisco: Jossey-Bass; 2014.
Leesri S, et al. CIPP Model Evaluation of a Collaborative Diabetic Management in Community Setting. Glob J Med Clin Case Rep. 2016;3(4):054-061.
Ghahramani S, et al. Identification of Remarkable Dimensions in Management and Evaluation of Non-Communicable Disease Programmes: A systematic review and meta-synthesis. Sultan Qaboos Univ Med J. 2021;21(3):e347-e357.
Chanthalangsy P, et al. Program evaluation of postgraduate obstetrics and gynecology training in Lao people's democratic republic - using the CIPP model. BMC Med Educ. 2024;24:42.
Tangcharoensathien V, et al. Health systems performance assessment: Debate, methods and empirical evidence. Geneva: World Health Organization; 2019.
สำนักงานสถิติจังหวัดกระบี่. รายงานสถิติประชากรและสังคม อำเภอเขาพนม พ.ศ. 2567. กระบี่: สำนักงานสถิติจังหวัดกระบี่; 2567.
กศิมา สง่ารัตนพิมาน, อรพิน ภัทรกรสกุล. การประเมินผลการพัฒนาระบบการจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เครือข่ายโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชสระแก้ว. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2565;5(1):43-58.
อารมณ์ ร่มเย็น. ผลของการพัฒนาระบบการจัดการดูแลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยใช้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2565;15(3):301-14.
ยงยศ ธรรมวุฒิ, สุวัฒน์ กิตติดิลกกุล, สมพร เนติรัฐการ, อัจฉรา เนตรศิริ. การประเมินผลการส่งต่อผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังไปรักษาที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ประเทศไทย. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2558;24(3):450-9.
ราม รังสินธุ์, มฑิรุทธ มุ่งถิ่น, ปนัดดา หัตถโชติ, บุญทรัพย์ ศักดิ์บุญญารัตน์, ยุภาพร ศรีจันทร์. การพัฒนารูปแบบบริการปฐมภูมิสำหรับผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยใช้นวัตกรรมเครือข่ายผู้ช่วยเหลือผู้ป่วยที่บ้าน [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2565 มิ.ย. 16]. เข้าถึงได้จาก: https://kb.hsri.or.th/dspace/bitstream/handle/11228/5237/hs2576.pdf
วราลี วงศ์ศรีชา, วรรณ์นิภา แสนสุภา. การพัฒนาระบบบริการคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCD) คุณภาพ โรงพยาบาลนาแก จังหวัดนครพนม [อินเทอร์เน็ต]. นครพนม: โรงพยาบาลนาแก; 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มิ.ย. 19]. เข้าถึงได้จาก: https://mednacea.ict.mahidol.ac.th/project/2563000410
สุธี เชิดชูตระกูลศักดิ์, นิรัชชา ลิลละฮ์กุล, เจษฎากร โนอินทร์. การพัฒนารูปแบบการจัดบริการผู้ป่วยโรคเบาหวาน เครือข่ายสุขภาพอำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร. วารสารสุขภาพ. 2022;31(6):1061-70.
พุฒิพงศ์ สัตยวงศ์ทิพย์, ทองทิพย์ สละวงษ์ลักษณ์, ชูสง่า สีสัน, อรรถวิทย์ สิงห์ศาลาแสง, รชานนท์ ง่วนใจรัก, ละม่อม กล้าหาญ. การพัฒนาศูนย์การจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังแนวใหม่แบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายสุขภาพระดับอำเภอ. วารสารควบคุมโรค. 2567;50(2):245-55.
ธวัชชัย สัตยสมบูรณ์, ยุวนุช สัตยสมบูรณ์. รูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังและการสนับสนุนการจัดการตนเองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงและผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและสาธารณสุขภาคใต้. 2563;7(2):232-43.
สุพัตรา จิววิจิตต์. การพัฒนาระบบให้บริการผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCD) โดยใช้ Community Empowerment ปี 2566 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) [อินเทอร์เน็ต]. ตาก: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพแม่กื้ดหลวงศิริกัญไชย; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มิ.ย. 19]. เข้าถึงได้จาก: https://hpc2appcenter.anamai.moph.go.th/academic/web/files/2566/cqi/MA2566-004-03-0000001085-0000001101.pdf
