ผลของโปรแกรมการให้สุขศึกษาต่อความรู้ ความเครียด และการปฏิบัติตัวหลังคลอด ในมารดามาคลอด ณ โรงพยาบาลพาน จังหวัดเชียงราย

ผู้แต่ง

  • ประทุมพร แสนโยธา ประกาศนียบัตรพยาบาลศาสตร์
  • อัยย์ชาร์ สุขเกษม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ รองคณบดี คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัย ราชภัฏเชียงราย co-responding Email.com aysha.suk@crru.ac.th

คำสำคัญ:

มารดาหลังคลอด, ภาวะเครียด, การปฏิบัติตัวหลังคลอด

บทคัดย่อ

     งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยความรู้และความเครียดระหว่างกลุ่มที่ได้รับความรู้ตามการพยาบาลตามปกติ และกลุ่มที่ได้รับการให้ความรู้ตามโปรแกรมการให้สุขศึกษา เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) เปรียบเทียบสองกลุ่มระหว่างมารดาหลังคลอดที่ได้รับความรู้ตามการพยาบาลตามปกติ และมารดาที่ได้รับการให้ความรู้ตามโปรแกรมการให้สุขศึกษา ในช่วงเดือนธันวาคม 2566 – เดือนมีนาคม พ.ศ. 2567 ใช้กรอบแนวคิด ทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเร็ม (Orem Self-care Theory) เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัยคือ โปรแกรมการให้สุขศึกษาเกี่ยวกับการปฏิบัติหลังคลอดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นจากกรอบแนวคิดการพยาบาลของโอเร็ม ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือโดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน      3 ท่าน ได้ค่า CVI = .80 และเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบประเมินความรู้ในการปฏิบัติตัวหลังคลอด หาค่าความเชื่อมั่นได้สัมประสิทธิ์แอลฟาคอลบอคเท่ากับ .70 และแบบประเมินความเครียด (Suanprung Stress Test 20) ของโรงพยาบาลสวนปรุง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้และความเครียดระหว่างกลุ่มด้วยสถิติ Mann-Whitney U

      ผลการศึกษา พบว่าค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้หลังทดลองระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.001) โดยกลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยความรู้สูงกว่ากลุ่มควบคุม และค่าเฉลี่ยคะแนนความเครียดหลังทดลองระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.001) โดยกลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยความเครียดต่ำกว่ากลุ่มควบคุม

เอกสารอ้างอิง

Pillitteri A. Maternal & child health nursing care of the childbearing & childrearing family. 6thed. Philadelphia: Lippincott William & Wilkins; 2013.

McKinney ES, James SR, Murray SS, Nelson KA, and Ashwill JW. Maternal and child nursing. 4thed. St Louis: Sounder; 2013.

Ricci, S. S. Estentials of maternity, newborn, and women’s health nursing. Philadelphia: Lippicott William & wikins; 2007.

Beck C. Predictors of postpartum depression. Nursing Research. 2001;50(5): 275-285.

Sukkasem, N., Ruangphornwisut, R., Sriareporn, P., Siririth, W., & Watcharaprapapong. P. Predictors of postpartum depression. Journal of nursing and health care. 2016;34(1):47-55.

Sitthiboonma, N., Kantaruksa, K., & Supavittpatana, B. Stress, Social Support and Postpartum Depression Among First-time Mothers. Nursing Journal. 2020;47(2):170-179.

Groer MW, & Morgan K. Immune, health and endocrine characteristics of depressed postpartum mothers. Psychoneuroendocrinology; 2007;32(2):133-139.

Sukkasem, N., Somboon, L., & Tongswas, T. Maternal role attainment and postpartum depression. Nursing Journal CMU. 2010;37(3), 36-48.

Sirijanya, P., & Adsapan, R. The Effects of Health Education Program on Knowledge and Practice in Postpartum Women Chonburi hospital. Chonburi Hospital Journal. 2017; 35-48.

Srisukwan, D., Matgate, W., & Nichaiyok, N. The Effects of Health Education Program on knowledge and Practice in Postpartum Women, Krathumbean Hospital. Maharaj Nakhon Si Thammarat hospital Medical Journal. 2020; 3(2): 37- 43.

สถิติผู้คลอด แผนกแม่และเด็ก โรงพยาบาลพาน อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ปีงบประมาณ 2563-2565.

Orem DE. Nursing concepts of practice. St Louis: Mosby-Year Book; 1991.

Hanucharoenkul, S. Self-care: The science and art of nursing. (5th ed.). Bangkok: V.J. Printing; 1997.

Burns, N., & Grove, S.K. The practice of nursing research conduct, critique, & Utilization (5th ed.). Philadephia: Elsevier Saunder; 2005.

Polit, D.F., & Hungler, B.P. Nursing research principle and method. 6th ed. Philadelphia: Lippicott William & Wilkins; 1999.

Klaikert, C., et al. Effectiveness of Postpartum Maternal Education Model Using Information Technology. The 11th NPRU National Academic Conference. Nakhon Pathom Rajabhat University; 2019.

Saelor, J., & Saeun, M. Effect of Knowledge Teaching Program on Readiness for Hospital Discharge Among First-time Mothers after Cesarean Section. Surat Thani Provincial Health office; 2020. (cited 2024 Apr 20). Available from: https://www.stpho.go.th/Research/ Jutharat%20Saelor.pdf.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-31

รูปแบบการอ้างอิง

แสนโยธา ป. ., & สุขเกษม อ. . (2025). ผลของโปรแกรมการให้สุขศึกษาต่อความรู้ ความเครียด และการปฏิบัติตัวหลังคลอด ในมารดามาคลอด ณ โรงพยาบาลพาน จังหวัดเชียงราย. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(4), 110–120. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/290217