การพัฒนารูปแบบระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ ภายใต้การถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ไปอยู่องค์การบริหารส่วนจังหวัดอำนาจเจริญ
คำสำคัญ:
การพัฒนาระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ, การถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปอยู่องค์การบริหารส่วนจังหวัดบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบัน พัฒนารูปแบบระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ และประเมินผลรูปแบบ ระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิภายใต้การถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ไปอยู่องค์การบริหารส่วนจังหวัดอำนาจเจริญ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารงาน 24 คน ผู้ปฏิบัติงานระดับอำเภอ 42 คน ผู้ปฏิบัติงานระดับตำบล/ชุมชน 154 คน และกลุ่มผู้รับบริการ 296 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ การวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม แบบให้ข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญ แบบสอบถามความพึงพอใจ แบบสอบถามคุณภาพชีวิต วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วย จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการจำแนก จัดกลุ่ม และวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า (1) ผลการวิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบัน ด้านบริบท ค่าเฉลี่ยโดยรวมอยู่ในระดับมาก(M=3.78, SD=0.61) ด้านปัจจัยนำเข้า โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง(M= 3.60, S.D.=0.60) ด้านกระบวนการ โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (M=3.58,S.D.=0.57) ด้านผลผลิต โดยรวมอยู่ในระดับมาก(M=0.43, S.D.=0.46) ในด้านปัญหาอุปสรรค พบว่า การสนับสนุนงบประมาณ/วัสดุอุปกรณ์ยังมีข้อจำกัด, บุคลากรไม่เพียงพอมีภาระงานมาก, ข้อมูลเป็นภาระด้านการบันทึก, การดูแลผู้ป่วยยังไม่ต่อเนื่อง ผสมผสาน องค์รวม ฯลฯ (2) การพัฒนารูปแบบฯ ประกอบด้วย 1 เป้าหมาย 7 มาตรการสำคัญ 19 มาตรการย่อย ได้แก่ สร้างผู้นำและทีมสุขภาพปฐมภูมิ, ประสานความร่วมมือภาคีเครือข่าย, การพัฒนาเครือข่ายแบบบูรณาการ, บริหารแผนยุทธศาสตร์สุขภาพปฐมภูมิ, พัฒนาคุณภาพมาตรฐาน, บริหารจัดการทรัพยากรและระบบสนับสนุน, พัฒนาระบบข้อมูลเทคโนโลยีสารสนเทศ (3) การประเมินผลรูปแบบฯ ด้านความพึงพอใจของผู้รับบริการ ค่าเฉลี่ยโดยรวมอยู่ในระดับสูง (M=3.86, S.D.=0.44) ด้านคุณภาพชีวิตของผู้รับบริการ ค่าเฉลี่ยโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (M=3.00, S.D.=0.59) ด้านผลผ่านตัวชี้วัดทั้ง 2 ตัว
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติราชการประจำปี พ.ศ.2566. นนทบุรี : สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2566.
โอภาส การย์กวินพงศ์. นโยบาย 30 บาท รักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว. พิมพ์ครั้งที่ 1กรุงเทพฯ : สำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550. ราชกิจจานุเบกษา. (ตอนที่ 47ก). 24 สิงหาคม 2550 หน้า 115-116. กรุงเทพฯ : คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา; 2550.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. ราชกิจจานุเบกษา. คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา; 2560.
ศุภชัย ยาวะประภาษ และปิยาภร หวังมหาพร. นโยบายสาธารณะ ระดับท้องถิ่นไทย. กรุงเทพฯ : บริษัทจุดทองจำกัด; 2555.
กองยุทธศาสตร์และแผน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. การถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้กับองค์การบริหารส่วนจังหวัด; กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2562). พระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา, เล่มที่ 136, ตอนที่ 92 ก, หน้า 1-10.
ไพบูลย์ สุริยะวงศ์ไพศาล,สุภา เพ่งพิศ,สมชาย วิริดิรมย์กุล,นภาพร วาณิชย์กุล และสุชาดา ภัทรมงคลฤทธิ์. ติดตามประเมินผลนโยบายทีมหมอครอบครัว. กรุงเทพฯ: สถานบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2559.
สมยศ ศรีจารนัย, พิชญาภัสสร์ วรรณศิริกุล, ปารณัฐ สุขสุทธิ์, อรณรินทร์ ขจรวงศ์วัฒนา, สมใจ นกดี. วิจัยประเมินผลการดำเนินงานตามนโยบายทีมหมอครอบครัว. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด; 2558.
ชาย โพธิสิตา. ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), 2550.
Stufflebeam, D. L. The relevance of the CIPP evaluation model for educational accountability. Atlantic City, N.J: 1971.
Waltz, C. F., Strickland, O., Lenz, E. R., and Waltz, C. F. Measurement in nursing and health research. New York: Springer Pub; 2005.
รวีวรรณ ศิริสมบูรณ์, และณภัทรกฤต จันทวงศ์. การวิจัยประเมินผลโครงการระบบการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ตำบลบ้านลำ อำเภอวิหารแดง จังหวัดสระบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2558; 24 (6) : 1075-85.
อุดมลักษณ์ เวชชพิทักษ์, ศศิพร โลจายะ, และดุจเดือน ตั้งเสถียร. การประเมินผลการดําเนินงานคลินิกหมอครอบครัว จังหวัดปทุมธานี ปีงบประมาณ 2560. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย 2561; 8 (3) : 450 - 66.
เพ็ญนภา ศรีหริ่งและคณะ. การจัดบริการสุขภาพปฐมภูมิยุคนโยบายสามหมอในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2566, 17(3) กรกฎาคม-กันยายน 2566 : 388-408.
สันติ ทวยมีฤทธิ์. การนำนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพไปปฏิบัติจากการกระจายอำนาจด้านสุขภาพไปสู่องค์การบริหารส่วนตำบลในประเทศไทย. วารสารมหาวิทยาลัยรังสิต 2556.
เนาวรัตน์ บุญรักษ์. การพัฒนาระบบเครือข่ายบริการสุขภาพปฐมภูมิ จังหวัดพังงา. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร 2567, 7(3) กรกฎาคม -กันยายน 2567 : 459-472.
อานนท์ กุลธรรมานุสรณ์ และคณะ. การประเมินการถ่ายโอนหน่วยบริการปฐมภูมิไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น : สังเคราะห์บทเรียนจากพื้นที่ 51 แห่ง และทางเลือกในเชิงนโยบาย. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข และมูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ; 2561.
ปิยะ เทพปิยวงศ์. แนวพัฒนาการดําเนินงานทีมหมอครอบครัวและความพึงพอใจของกลุ่มผู้ป่วยที่ต้องการดูแลระยะยาว อําเภอหนองบัวระเหว จังหวัดชัยภูมิ.วารสารสุขศึกษา 2558; 38(130) : 1-15.
นครินทร์ โสมาบุตร. การพัฒนารูปแบบบริการตามนโยบาย 3 หมอในการใช้สารสกัดกัญชาทางการแพทย์ของผู้ป่วยประคับประคองในชุมชน 2566, 17(2) พฤษภาคม-สิงหาคม 2566 :532-542
จินดา คำแก้ว. ผลประเมินตนเองเกี่ยวกับการจัดระบบบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิของคลินิกหมอครอบครัวเพื่อดูแลสุขภาพผู้ป่วยกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง 2566, 17(3) กันยายน-ธันวาคม 2566 : 894-907.
