ประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดผู้ป่วยยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (CBTx) ต่อการป้องกัน การกลับไปเสพซ้ำ ในอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา
คำสำคัญ:
การบำบัดโดยชุมชนเป็นฐาน, CBTx, ความพร้อมในการเลิกเสพ, การรับรู้ความสามารถของตนเอง, แรงสนับสนุนทางสังคมบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Treatment and Rehabilitation: CBTx) ต่อความพร้อมและแนวโน้มในการเลิกเสพสารเสพติด การรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันการเสพซ้ำ และแรงสนับสนุนทางสังคม กลุ่มตัวอย่างคือผู้เข้ารับการบำบัดยาเสพติดประเภทเมทแอมเฟตามีนในอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา จำนวน 68 คน คัดเลือกแบบเจาะจง การวิจัยใช้รูปแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง ดำเนินการระหว่างเดือน ธันวาคม พ.ศ. 2568 – มีนาคม พ.ศ. 2568 เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบประเมินความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการใช้สารเสพติด แบบวัดการรับรู้ความสามารถของตนเอง และแบบวัดแรงสนับสนุนทางสังคม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และ Paired-sample t-test
ผลการวิจัยพบว่า หลังได้รับโปรแกรม CBTx กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยคะแนนความพร้อมในการเลิกเสพสารเสพติด การรับรู้ความสามารถของตนเอง และแรงสนับสนุนทางสังคมสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)
เอกสารอ้างอิง
Bandura A.(1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman.
ผ่องพรรณ์ คำน้อย.(2568). ประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นศูนย์กลางต่อการกลับไปเสพซ้ำของผู้เข้ารับการบำบัดยาเสพติด. วารสารนวัตกรรมสุขภาพและความปลอดภัย. 2568;2(1):1–17.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด.(2565). รายงานสรุปสถิติผู้เข้ารับการบำบัดรักษายาเสพติดและสารเสพติดหลักที่ใช้ในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงาน ป.ป.ส.
รุ่ง รุจิรา และคณะ.(2559). การติดตามผลระยะยาวของประสิทธิผลการบำบัดผู้ป่วยยาเสพติด: ความท้าทายและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย. วารสารสุขภาพชุมชน. 2559;45(3):23–35.
ลชา เรืองกิจ, ปิยวัฒน์ เกตุวงศา, ประภาพรรณ จูเจริญ.(2563). ผลของแรงสนับสนุนทางสังคมที่มีต่อการดูแลต่อเนื่องของผู้ติดเมทแอมเฟตามีน. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2563;17(2):45–56.
ภัทรินทร์ ธรรมดวงศรี, ศุภรดา วงค์จำปา.(2566). การเสริมสร้างการรับรู้ความสามารถของตนเองในผู้ป่วยสารเสพติดเพื่อป้องกันการกลับไปใช้สารเสพติดซ้ำ. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2566;33(2):1–10.
World Health Organization, United Nations Office on Drugs and Crime.(2008). Principles of drug dependence treatment. Geneva: WHO.
House JS.(1981). Work stress and social support. Reading, MA: Addison-Wesley.
กรมการแพทย์.(2562). แนวทางการดำเนินงานการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (CBTx). นนทบุรี: สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี.
สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี.(2566). คู่มือการติดตามผลและการดูแลต่อเนื่องในชุมชนหลังการบำบัด (CBTx). นนทบุรี: สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี.
Worapong S, et al.(2019). CBT 12-week curriculum for substance use disorders. Bangkok: Department of Mental Health.
Prochaska JO, DiClemente CC.(1983). Stages and processes of self-change of smoking: Toward an integrative model of change. J Consult Clin Psychol. 1983;51(3):390–5.
Vuong AM, Ritter A.(2017). The political and scientific challenges in evaluating compulsory drug treatment centers in Southeast Asia. Int J Drug Policy. 2017;44:141–9.
