ผลของโปรแกรมการเรียนรู้และความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพเพื่อป้องกัน โรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีความเสี่ยงสูง โรงพยาบาลพนมสารคามจังหวัดฉะเชิงเทรา
คำสำคัญ:
ความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพ, โปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเอง, โรคหลอดเลือดสมอง, ความดันโลหิตสูงบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความพร้อมในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพต่อ ความรู้เกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke), พฤติกรรมการป้องกันโรค, และ ระดับความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีความเสี่ยงสูง เป็นการวิจัยเชิงกึ่งทดลองกลุ่มเดียววัดผลก่อน–หลัง จำนวน 90 ราย ณ โรงพยาบาลพนมสารคาม โปรแกรมพัฒนาตามกรอบแนวคิด Health Belief Model (HBM) และ Stages of Change (TTM) โดยมีการวัดผล 3 ช่วงเวลา (ก่อนโปรแกรม, หลังทันที, ติดตาม 12 สัปดาห์) วิเคราะห์ด้วยสถิติ Repeated Measures ANOVA
ผลการศึกษา: หลังเข้าร่วมโปรแกรม ความรู้ เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (F=285.34, p < 0.001) พฤติกรรมสุขภาพรวม เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (F=189.67, p < 0.001) และความดันโลหิตซิสโตลิก (SBP) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (F=78.35, p < 0.001) และความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมจากขั้น Contemplation/Precontemplation ไปสู่ขั้น Action/Maintenance อย่างชัดเจน การเปลี่ยนแปลงยังคงรักษาระดับไว้ได้สูงเมื่อติดตามผล 12 สัปดาห์
เอกสารอ้างอิง
GBD 2021 Stroke Collaborators.(2023). Global, regional, and national burden of stroke, 1990–2021. The Lancet. 2023; 402(10410): 1406-1413.
Virani SS, Alonso A, Benjamin EJ, Bittencourt MS, Callaway CW, Carson AP, et al.(2024). Heart Disease and Stroke Statistics—2024 Update: A Report From the American Heart Association. Circulation. 2024; 149(4): e219-e741.
Forouzanfar MH, Liu P, Roth GA, Ng M, Biryukov L, Marczak S, et al.(2017). Global Burden of Hypertension and Systolic Blood Pressure, 1990-2015. JAMA. 2017; 317(16): 1657-1681.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.(2566). รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่สำคัญ พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: กรมควบคุมโรค.
Sritara P, Ratanachaiwong W.(2018). Burden of stroke in Thailand. Journal of the Medical Association of Thailand. 2018; 101(1): S12-S19.
Hatthi, A., Wipulakorn, K., Srisaeng, P., & Khunkaew, R. (2020). Burden of disease in Thailand. Health Systems Research Institute. https://www.ihppthaigov.net/research/bod.
Thai Hypertension Society.(2023). Thai Guidelines on the Treatment of Hypertension. Bangkok: Thai Hypertension Society.
โรงพยาบาลพนมสารคาม.(2568). รายงานสถิติผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงและโรคหลอดเลือดสมอง ปีงบประมาณ 2567-2568. ฉะเชิงเทรา: โรงพยาบาลพนมสารคาม.
DiClemente CC, Prochaska JO, Fairhurst SM, Velicer WF, Rossi JS, et al.(1991). The process of smoking cessation: an analysis of precontemplation, contemplation, and preparation stages of change. J Consult Clin Psychol. 1991; 59(2): 295–304.
Rosenstock IM, Strecher VJ, Becker MH.(1988). Social learning theory and the Health Belief Model. Health Educ Q. 1988; 15(2): 175-183.
Cohen J.(1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Prochaska JO, DiClemente CC.(1983). Stages and processes of self-change of smoking: Toward an integrative model of change. J Consult Clin Psychol. 1983; 51(3): 390-395.
Field A.(2018). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. 5th ed. London: Sage Publications.
Choi YJ, Lee H, Kang C.(2021). Effectiveness of a smoking cessation program based on the Transtheoretical Model (TTM) for patients with hypertension: A systematic review and meta-analysis. Int J Environ Res Public Health. 2021; 18(17): 9153.
Cronbach LJ.(1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 1951; 16(3): 297-334
