ปัจจัยความรอบรู้ด้านสุขภาพที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ของวัยรุ่นตอนต้น อำเภอพระยืน จังหวัดขอนแก่น
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, วัยรุ่นตอนต้น, บุหรี่ไฟฟ้าบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า และความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของวัยรุ่นตอนต้น กลุ่มตัวอย่างเป็น นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา อำเภอพระยืน จังหวัดขอนแก่น จำนวน 165 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีการสุ่มแบบจำเพาะเจาะจง เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วยแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าและแบบสอบถามพฤติกรรมป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า โดยแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้ามี ค่าสัมประสิทธิ์ แอลฟาของครอนบาค เท่ากับ .89 และ .91 เก็บข้อมูลระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงสิงหาคม 2568 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ สถิติเชิงพรรณนาและสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน
ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าอยู่ในระดับดีมาก ร้อยละ 78.19 (𝑥̅=72.11, SD=9.16) และความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมมีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับปานกลางกับพฤติกรรมป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r =.468, p<.001)
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติ.(2560). การสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่และการดื่มสุราของประชากร พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
World Health Organization.(2024). Global Youth Tobacco Survey (GYTS) Thailand 2022. Geneva: WHO; 2024.
กรมควบคุมโรค.(2566). รายงานสถานการณ์การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนไทย ปี 2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
ศูนย์วิจัยเพื่อการควบคุมยาสูบ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.(2564). รายงานสถานการณ์การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น.(2565). รายงานสถานการณ์การใช้บุหรี่ไฟฟ้า จังหวัดขอนแก่น ปี 2565. ขอนแก่น: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น.
โรงพยาบาลพระยืน.(2566). รายงานการเฝ้าระวังพฤติกรรมเสี่ยงในวัยรุ่น อำเภอพระยืน ปี 2566. ขอนแก่น: โรงพยาบาลพระยืน.
สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์, ภัศรา จงขจรพงษ์, วิชช์ เกษมทรัพย์, Stephen Hamann, เนาวรัตน์ เจริญค้า, นิทัศน์ ศิริโชติรัตน์, วศิน พิพัฒนฉัตร.(2566). ผลกระทบของนิโคตินต่อการพัฒนาสมองในวัยรุ่น. วารสารกุมารเวชศาสตร์. 2566;62(3):45-58.
Chen X, Yu B, Wang Y, Li F, Stanton B.(2016). E-cigarette use and subsequent cigarette smoking among adolescents. Pediatrics. 2016;138(1):e20160379.
Centers for Disease Control and Prevention.(2023). E-cigarette use among youth and young adults. Atlanta: CDC.
Hammond D, Reid JL, Rynard VL, Fong GT, Cummings KM, McNeill A, Hitchman SC, Thrasher JF, Goniewicz ML, Bansal-Travers M, O'Connor RJ, Levy D, Borland R.(2019). Exposure to e-cigarette marketing and youth use. Tobacco Control. 2019;28(2):e34-e41.
World Health Organization.(2015). Health literacy toolkit for low- and middle-income countries. Geneva: WHO.
Nutbeam D.(2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine. 2008;67(12):2072-2078.
พรนภา หอมสินธุ์, อรวรรณ ฆ้องต้อ, ชลลดา ไชยกุลวัฒนา, วิกานต์ดา โหม่งมาตย์.(2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ในเยาวชนไทย. วารสารสาธารณสุขศาสตร์. 2563;50(2):123-135.
สถิติประชากร อำเภอพระยืน จังหวัดขอนแก่น.(2567). รายงานข้อมูลประชากร ปี 2567. ขอนแก่น: ที่ว่าการอำเภอพระยืน.
อุไร จักษ์ตรีมงคล.(2564). การพัฒนาแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับวัยรุ่นไทย. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
วิกานต์ดา โหม่งมาตย์.(2561). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนชายชั้นประถมศึกษาตอนปลาย อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม [วิทยานิพนธ์]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.(2561). การเสริมสร้างและประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2561 [สืบค้นเมื่อ 2568 ก.ย. 29]. เข้าถึงได้จาก: https://www.scribd.com/document/linkhed-pdf
Sheldon Cohen, Toni L.(1979). Orbuch. Social support and health outcomes: theoretical perspectives. Social Science & Medicine. 1979;13A:45-54.
อิทธิพล โพธิ์ทองคำ.(2554). หลักการวัดและประเมินผลทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Don Nutbeam.(2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine. 2008;67(12):2072–2078.
ธนะวัฒน์ รวมสุก, สุรินธร กลัมพากร, ทัศนีย์ รวิวรกุล, ทัศนีย์ อรรถารส, อารยา ทิพย์วงศ์, นภิสรา ธีระเนตร, จิราภรณ์ อนุชา.(2565). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ทางสุขภาพกับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนักศึกษาสถาบันอุดมศึกษา กรุงเทพมหานคร. วารสารพยาบาลทหารบก. 2565;23(2):357-363.
ขนิษฐา สนเท่ห์, ช่อทิพย์ แตงพันธ์, สุพัตรา เชาว์ไวย.(2568). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักศึกษาในระดับอุดมศึกษา จังหวัดขอนแก่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 2568;17(2):111-123.
World Health Organization.(2021). Global school-based student health survey: fact sheet Thailand 2021 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2021 [cited 2025 Sep 28]. Available from: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/ncds/ncd-surveillance/datareporting/thailand/2021_thailand_gshs_fact_sheetada1f3cd-2ee4-4258-a01fb40873aaf988.pdf
ธัชชา ไชยพันธ์, ปรัชญาพร ธิสาระ, ชาลิณี ไฝคำ, กันยรัตน์ แสนจันทร์, สุกัญญา สุขติเวชพงศ์.(2568). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการใช้บุหรี่ไฟฟ้าของนักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในเขตภาคเหนือตอนบน. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ. 2568;26(3):1-14.
