โปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการออกกำลังกายในผู้สูงอายุบ้านสันติสุข ตำบลบักดอง อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการออกกำลังกายบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการออกกำลังกายในผู้สูงอายุบ้านสันติสุข ตำบลบักดอง อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้ดีในหมู่บ้านสันติสุข ตำบลบักดอง อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 40 คน และกลุ่มเปรียบเทียบเป็นผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้ดีในหมู่บ้านทับทิมสยาม 07 ตำบลบักดอง อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 40 คน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง คือ โปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการออกกำลังกายในผู้สูงอายุ เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ระหว่างเดือนกรกฎาคม ถึง กันยายน 2568 เก็บรวบรวมข้อมูลก่อนและหลังการทดลองโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมานใช้ Independent t-test
ผลการวิจัยพบว่า ก่อนการทดลองกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบไม่มีความแตกต่างกัน ส่วนหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีทักษะการเข้าถึงข้อมูลและบริการด้านสุขภาพ ทักษะด้านความรู้และความเข้าใจทางสุขภาพ ทักษะการโต้ตอบและซักถามเพื่อเพิ่มความเชี่ยวชาญด้านการสื่อสาร ทักษะการตัดสินใจเลือกปฏิบัติในสิ่งที่ถูกต้อง และทักษะการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพที่ดีขึ้น มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ในระดับสูง (Mean=20.13; SD=4.02) (Mean=19.51; SD=4.22) (Mean=19.71; SD=4.62) (Mean=19.95; SD= 4.57) (Mean=20.34; SD=4.12) ตามลำดับ ซึ่งหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ P-value <0.05
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. ปัญหาสุขภาพผู้สูงอายุในพื้นที่ชนบทของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กรมอนามัย; 2566.
National Health Security Office. Access to healthcare services among the elderly. Bangkok: NHSO; 2022.
Department of Health. Health issues among the elderly in rural Thailand. Bangkok: Department of Health Publishing; 2023.
World Health Organization. Global report on ageism. Geneva: WHO; 2021.
Mental Health Thailand. Mental health challenges in the elderly population. Bangkok: Mental Health Thailand; 2023.
National Health Security Office. Access to healthcare services among the elderly. Bangkok: NHSO; 2022.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. การเข้าถึงบริการทางการแพทย์ของผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2565.
Kobayashi K, Kondo K. The effectiveness of an active learning program in promoting health literacy, lifestyle behaviors, physical function, and mental health among older adults. Gerontology 2017;67(1):25–35.
เขตสุขภาพที่ 10. ข้อมูล 3 หมอ รายงานข้อมูลตำบลบักดอง. [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 9 มิถุนายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://3doctor.hss.moph.go.th/main/rp_village?region=10&prov
University of California San Francisco. Sample Size Calculators for designing clinical research. [online]. [cited 2021 September 10]; Available from: https://sample-size.net/; 2021.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas 1970;30(3):607–10.
Cronbach LJ. Essential of psychology testing. 4th ed. New York: Harper & Row; 1984.
อัญชลี แสงเดือน. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุในจังหวัดมหาสารคาม. วารสารสาธารณสุขชุมชน 2563;27(2):45–56.
สุภาพร ศิริวัฒนกุล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุในเขตชนบทภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสุขศึกษาและพฤติกรรมศาสตร์ 2562;6(1):72–85.
World Health Organization. Physical activity factsheet for older adults. Geneva: WHO; 2018.
Rosenstock IM. The health belief model and preventive health behavior. Health Educ Monogr 1974;2(4):354–86.
Nutbeam D. Defining and measuring health literacy: What can we learn from literacy studies? Int J Public Health 2009;54(5):303–5.
พัชรินทร์ โพธิ์ชัย. การส่งเสริมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาความเข้าใจด้านสุขภาพในผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลศาสตร์ 2563;38(2):54–66.
Kolb DA. Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Englewood Cliffs (NJ): Prentice Hall; 1984.
Cohen S, Syme SL. Social support and health. New York (NY): Academic Press; 1985.
อภิญญา ทิพยานนท์. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลสาธารณสุข 2563;34(1):75–88.
