ความชุกและโมเดลการพยากรณ์โรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุ : การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, ความดันโลหิตสูง, ความชุก, โมเดลพยากรณ์บทคัดย่อ
การศึกษาเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและพัฒนาโมเดลการพยากรณ์โรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุอายุ 60 ปีขึ้นไปในจังหวัดยโสธร 459 คน ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยโลจิสติกพหุคูณผล การศึกษาพบความชุกของโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุร้อยละ 43.6 (95% CI: 39.0–48.2) โดยเพศหญิงร้อยละ 46.3 (95% CI: 40.3–52.4) และเพศชายร้อยละ 39.6 (95% CI: 32.5–47.0) และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามอายุที่มากขึ้น โมเดลการพยากรณ์พบ 3 ปัจจัยที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ อายุ โรคเบาหวาน และภาวะไขมันในเลือดสูง โดยกลุ่มอายุ 70–79 ปีมีความเสี่ยง 2.5 เท่า และอายุ ≥80 ปีมีความเสี่ยง 3.2 เท่า เมื่อเทียบกับอายุ 60–69 ปี การเป็นโรคเบาหวานมีความเสี่ยง 3.5 เท่า และภาวะไขมันในเลือดสูงมีความเสี่ยง 5.5 เท่า การประเมินโมเดลพบว่ามีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดี (GOF, p = 0.624) มีพื้นที่ใต้โค้ง AUC เท่ากับ 0.76 (95% CI: 0.72–0.81) ที่จุดตัดความน่าจะเป็น 0.39 ให้ค่า Sensitivity ร้อยละ 71.5 Specificity ร้อยละ 67.2 และ Accuracy ร้อยละ 69.1
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization(WHO).(2025). Hypertension [Internet]. 2025 [cited 2026 Mar 6]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension ?utm_source=chatgpt.com
กองโรคไม่ติดต่อ.(2568). จำนวนและอัตตราการตาย 5 โรคไม่ติดต่อ ปี พ.ศ.2562-2566 [Internet]. กรมควบคุมโรค. 2568 [cited 2026 Mar 7]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2/dncd/files/จำนวนและอัตราตายด้วย5โรคNCD25622566.xlsx
เขตสุขภาพที่ 10.(2566). แนวทางจัดระบบบริการสุขภาพผู้สูงอายุสำหรับโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ชนิด STEMI และกระดูกสะโพกหัก (Hip Fracture) ฉบับปรับปรุง ปี 2566. อุบลราชธานี: อัลทิเมท พริ้นติ้ง จำกัด; 2566.
WHO.(2022). Ageing [Internet]. 2022 [cited 2023 May 24]. Available from: https://www.who.int/health-topics/ageing#tab=tab_2
กองโรคไม่ติดต่อ.(2566). จำนวนและอัตราตายด้วย 5 โรคไม่ติดต่อ (ปี 2560 - 2564) [Internet]. 2566 [cited 2023 Dec 9]. Available from: http://www.thaincd.com/2016/mission/documents-detail.php?id=14480&tid=32&gid=1-020
กรมกิจการผู้สูงอายุ.(2564). สถิติผู้สูงอายุ [Internet]. 2564 [cited 2022 Feb 11]. Available from: https://www.dop.go.th/th/know/1
เขตสุขภาพที่10.(2567). สรุปผลการดำเนินงานผู้สูงอายุเขตสุขภาพที่ 10. อุบลราชธานี; 2567.
Ghazi Jamaan S Aldhafeeri, Sanad Khemais Alshammari, Tami Hlail Hazmi Aldhafeeri HMA.(2022). Prevalence and Risk Factors of Hypertension in Urban: A Cross-Sectional Study. J Popul Theapeutics Clin Phamacology [Internet]. 2022;29(3):424–30. Available from: https://www.jptcp.com/index.php/jptcp/article/view/5404/5248
Patthrarawalai Sirinara, Nitt Hanprathet WJ.(2019). Prevalence of hypertension and associated factors among healthcare workers: A cross-sectional study. Patthrarawalai Sirinara, Nitt Hanprathet, Wiroj Jiamjarasrangsi [Internet]. 2019;63(3):193–9. Available from: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/CMJ/article/view/300/264
Fenghua Wang, Maoti Wei, Ning Yang XW.(2024). Prevalence, awareness, treatment, control of hypertension among adults inhabited in the coastal area of Tianjin, China. Medicine (Baltimore) [Internet]. 2024;103(26):1–8. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38941429/
Sirinara P, Hanprathet N, Jiamjarasrangsi W.(2019). Prevalence of hypertension and associated factors among healthcare workers: A cross-sectional study. Vol. 63, Chulalongkorn Medical Journal. 2019. p. 193–9.
Sood M, Shende R, Saha S, Eruva V.(2024). Systematic Review Article: Study of Risk Factors for Hypertension. Eur J Cardiovasc Med. 2024;14(6):19–22.
Lee M, Entzminger L, Lohsoonthorn V, Williams MA.(2006). Risk factors of hypertension and correlates of blood pressure and mean arterial pressure among patients receiving health exams at the Preventive Medicine Clinic, King Chulalongkorn Memorial Hospital, Thailand. Vol. 89, Journal of the Medical Association of Thailand. 2006. p. 1213–21.
Meghanad Meher, Sourabh Pradhan SRP.(2023). Risk Factors Associated With Hypertension in Young Adults: A Systematic Review. Cureus J Med Sci [Internet]. 2023;15(4):1–8. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10181897/
Emmanuel Adediran, Robert Owens, Elena Gardner, Andrew Curtin, John Stuligross, Danielle Forbes, Jing Wang DO.(2024). Risk factors of undiagnosed and uncontrolled hypertension in primary care patients with hypertension: a cross-sectional study. Adediran al BMC Prim Care [Internet]. 2024;25(1):1–14. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39164618/
Sakboonyarat B, Chokcharoensap K, Sathuthum N, Chutchawalanon S, Khamkaen C, Sookkaew W, et al. (2018).Prevalence and Associated Factors of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) in a Rural Community, Central Thailand: A Mixed Methods Study. Glob J Health Sci. 2018;10(3):60.
Krejcie RV, Morgan D.(1970). Determing sample size for research activities. Educ ond Psychol Meas. 1970;30(3):607–10.
Hosmer, D.W. and Lemeshow S.(2000). Applied logistic regression. 2nd ed. New York: McGraw-Hill.; 2000.
Sakboonyarat B, Rangsin R.(2018). Prevalence and associated factors of ischemic heart disease (IHD) among patients with diabetes mellitus: A nation-wide, cross-sectional survey. BMC Cardiovasc Disord. 2018;18(151):1–7.
Prasutr Thawornchaisit, Ferdinandus de Looze, Christopher Reid, Sam-ang Seubsman AS.(2013). Health-Risk Factors and the Prevalence of Hypertension: Cross-Sectional Findings from a National Cohort of 87 143 Thai Open University Students. Glob J Health Sci. 2013;5(4).
นันทวัน ธัญปราณีตกุล.(2567). ปัจจัยทำนายความเสี่ยงการเกิดโรค NCDs (โรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง) ของผู้รับบริการกลุ่มวัยทำงาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 5 ราชบุรี. วารสารแพทย์เขต 4-5 [Internet]. 2567;43(3):463–78. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/reg45/article/view/271359/184881
Greiner M, Pfeiffer D SR.(2000). Principles and Practical Application of The Receiver-Operating Characteristic Analysis for Diagnostic Tests. Prev Vet Med. 2000;45(1–2):23–41.
พงษ์เดช สารการ, ภัทรนันท์ หมั่นพลศรี.(2564). จุดตัดที่เหมาะสมสําหรับการวิเคราะห์เส้นโค้ง Receiver Operating Characteristic (ROC) ในการพัฒนาเครื่องมือนวัตกรรมทางสุขภาพ: กรณีตัวอย่างโดยใช้โปรแกรม STATA. Thai Bull Pharm Sci. 2564;16(1):93–108.
