ผลของโปรแกรมการควบคุมโซเดียมด้วยเครื่องวัดความเค็ม เพื่อชะลอภาวะไตเสื่อมของผู้ป่วย เบาหวานและความดันโลหิตสูง ศูนย์บริการสาธารณสุข 2 (บ้านนาโพธิ์) เทศบาลเมืองหนองคาย
คำสำคัญ:
โปรแกรมการควบคุมโซเดียม, ภาวะไตเสื่อม, เครืองวัดความเค็ม, โรคไตเรื้อรังบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้โปรแกรมการควบคุมโซเดียมด้วยเครื่องวัดความเค็ม เพื่อชะลอภาวะไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ศูนย์บริการสาธารณสุข 2 (บ้านนาโพธิ์) เทศบาลเมืองหนองคาย เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quai-experimental research) แบบกลุ่มเดี่ยว (One group pretest–posttest design) โดยการเปรียบเทียบคะแนนความรู้ พฤติกรรมการบริโภคโซเดียมและผลลัพธ์ทางคลินิกก่อนและหลังการใช้โปรแกรม ในกลุ่มอายุ 40–80 ปี มีระยะของโรคไตเรื้อรัง (CKD stage) ระยะ 2-3 จำนวน 23 คน ช่วงเดือนเมษายน–เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2568 การคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองคือ โปรแกรมการควบคุมโซเดียมด้วยเครื่องวัดความเค็ม เพื่อชะลอภาวะไตเสื่อมของผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูง โดยใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเร็ม (Orem Self-care Theory) ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือโดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 3 ท่าน ได้ค่า CVI = .82 แบบประเมินความรู้มีค่าความเชื่อมั่นได้สัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาค = .70 แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติตัวชะลอไตเสื่อม วิเคราะห์โดยใช้สถิติพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิกโดยใช้สถิติ Wilcoxon signed-rank test
ผลการศึกษา พบว่าค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้ในการดูแลรักษาไตและค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการปฏิบัติตัวเพื่อชะลอไตเสื่อมสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< 0.05) และผลลัพธ์ทางคลินิก เช่น อัตราการกรองของไต (eGFR) ค่าการทำงานของไต (Cr) ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< 0.05) แต่ระยะของโรคไตเรื้อรัง (CKD Stage) ไม่มีความแตกต่างกันจาก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญ (p > 0.05)
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2561). คู่มือการรักษาด้วยการฟอกเลือดและการกรองพลาสมาสำหรับผู้ป่วยโรคไต.
กรมควบคุมโรค กองโรคไม่ติดต่อ. (2565). คู่มือการสำรวจปริมาณโซเดียมในอาหารด้วยเครื่องวัดความเค็ม (Salt Meter). กระทรวงสาธารณสุข.
กรมควบคุมโรค กองโรคไม่ติดต่อ. (2565). ระบาดวิทยาและการทบทวนมาตรการป้องกันโรคไตเรื้อรัง. กระทรวงสาธารณสุข.
กรรณิการ สุวรรณา และคณะ (2564). ประสิทธิผลของโปรแกรมลดการบริโภคเกลือในอาหารต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารในกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง : กรณีศึกษาจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย, 3(2), 1-13.
นงนุช โพธิ์สุข. (2565). ผลของโปรแกรมให้คำปรึกษารายบุคคลด้านโภชนาการในผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องที่คลินิกล้างไตทางช่องท้อง โรงพยาบาลนพรัตราชธานี. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. หน้า 60-61.
พรรณทิวา บุญมี, ขนิษฐา วิศิษฏ์เจริญ, ศุภวรรณ ใจบุญ และดวงรัตน์ กวีนันทชัย. (2567). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อชะลอภาวะไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคเบาหวานในโรงพยาบาลฝาง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ ปีที่ 8(2), 1-13.
สกุณา กัณหาสุระ และพรพิมล ชูพานิช. (2566). พฤติกรรมการบริโภคอหารที่มีโซเดียมสูงและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการบริโภคอาหารที่มีโซเดียมสูงของผู้ใหญ่ในอำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 9(4), 154-165.
สาคร เสริญไธสง. (2567). ผลของโปรแกรมการให้ความรู้ด้านโภชนาการร่วมกับการใช้เครื่องวัดความเค็มต่อการลดการบริโภคโซเดียม ระดับความดันโลหิตและอัตราการกรองของไตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. วารสารวิจันการพยาบาลและการสาธารณสุข, 4(1), 1-13.
สุธิดา พุฒทอง และทศพร โมระเสริฐ. (2564). ประสิทธิผลของโปรแกรมลดการบริโภคโซเดียมเปรียบเทียบกับการดูแลมาตรฐานเพื่อชะลอการเสื่อมของไตในผู้ป่วยเบาหวานที่มีไตวายเรื้อรังระยะที่ 3. วารสารกองการพยาบาล ปีที่ 48(1), 1-9.
สำราญ พูลทอง, สุปราณี เมืองโคตร, วิลาวัลย์ หลักเขต. (2566). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมละผลลัพธ์ทางคลินิกในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3. วารสารสิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ ปีที่ 7(1), 1-13.
Aliasgharzadeh, S., Tabrizi, J. S., Nikniaz, L., Ebrahimi-Mameghani, M., & Lotfi Yagin, N. (2022). Effect of salt reduction interventions in lowering blood pressure: A comprehensive systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. Plos One, 17(12), e0277929). https://doi.org/10.1371/journal.pone. 0277929
Burns, N., & Grove, S.K.(2005). The practice of nursing research conduct, critique, & Utilization (5th ed.). Philadephia: Elsevier Saunder.
Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149-1160.
Orem, D.E.(1995). Nursing: Concepts of practice (5th ed.). Mosby.
