ผลการพัฒนาศักยภาพ อสม.และผู้นำชุมชน ตามแนวทางการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ในประชาชนกลุ่มเสี่ยง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเลื่อม
คำสำคัญ:
มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง, การคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่, การตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ, การเข้าถึงการส่องกล้อง, การมีส่วนร่วมของเครือข่ายบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง (Quasi-experimental Research) แบบกลุ่มเดียววัดผลก่อน–หลัง โดยใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีระบบประยุกต์ร่วมกับกระบวนการพยาบาล กลุ่มตัวอย่างคืออสม.และผู้นำชุมชน จำนวน 34 คน ที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเลื่อม อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน (IOC = 0.67–1.00) และตรวจสอบความเชื่อมั่นด้วยสถิติ Kuder–Richardson 20 (KR-20 = 0.75) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา และทดสอบความแตกต่างก่อน–หลังการอบรมด้วยสถิติ paired t-test โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 85.3 อายุเฉลี่ย 57.2 ปี และมีระดับการศึกษาส่วนใหญ่อยู่ในระดับมัธยมศึกษา ร้อยละ 47.1 หลังการอบรม กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้เฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 9.2 (SD = 0.9) เป็น 9.6 (SD = 0.7) ส่วนต่างค่าเฉลี่ยเท่ากับ 0.4 (SD = 0.8) โดยมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.004) แสดงให้เห็นว่าการอบรมสามารถเพิ่มระดับความรู้เกี่ยวกับแนวทางการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ด้านความพึงพอใจ พบว่าผู้เข้าร่วมมีความพึงพอใจต่อการอบรมอยู่ในระดับสูงมาก โดยมีคะแนนเฉลี่ยรวม 9.9 (SD = 0.4) โดยเฉพาะด้านความครบถ้วนของเนื้อหา ความเหมาะสมของรูปแบบการอบรม ความรู้ความสามารถของวิทยากร และความมั่นใจในการนำความรู้ไปใช้ ซึ่งได้รับการประเมินในระดับสูงสุด (ร้อยละ 97.1 – 100.0)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Colorectal cancer. [internet]. (date access 9 Nov 2024). Available from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/colorectal-cancer
สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์. ทะเบียนมะเร็งระดับโรงพยาบาล [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 5 พ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก:https://www.nci.go.th/th/cancer_record/cancer_rec1.html
สุพจน์ พงศ์ประสบชัย, ทวีศักดิ์ แทนวันดี, สถาพร มานัสสถิตย์, บรรณาธิการ. Clinical Practice in Gastroenterology. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์กรุงเทพเวชสาร; 2557.
กระทรวงสาธารณสุข. นโยบายกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2568. [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 7 พ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.skho.moph.go.th/web/adm/uploads/agenda/14d6105d-5.1-aw-68-v15.pdf
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. สปสช.ร่วมรณรงค์ 'วันต่อต้านโรคมะเร็งแห่งชาติ' สิทธิประโยชน์บัตรทอง "คัดกรอง 4 โรคมะเร็ง" [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 8 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nhso.go.th/news/3840
อัญชลี สามงามมี, ถาวรัฐ เรือนโรจน์รุ่ง, พัชยา โพธิ์ทอง, รัชนีวรรณ จันทร์สว่าง, วริศรา จับไหว. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงของประชาชนในจังหวัดสุโขทัย [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.lpch.go.th/km/uploads/20230530111314113481.pdf
ปัณณวัฒน์ โม้เวียง, ชนัญญา จิระพรกุล, เนาวรัตน์ มณีนิล. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการตัดสินใจมาตรวจยืนยันมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง โดยการส่องกล้อง (Colonoscopy) อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/kkujphr/article/view/145284
โรงพยาบาลอุดรธานี. สรุปรายงานข้อมูลอัตราป่วยและเสียชีวิตจากมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงปี 2563 -2567. อุดรธานี: กลุ่มงานการพยาบาลชุมชน, ศูนย์ข้อมูลสารสนเทศ โรงพยาบาลอุดรธานี; 2567.
โรงพยาบาลอุดรธานี. สรุปรายงานข้อมูลผู้รับบริการผู้ป่วยนอก ศัลยกรรม ปี 2563-2567. อุดรธานี: กลุ่มงานผู้ป่วยนอก ศัลยกรรม, ศูนย์ข้อมูลสารสนเทศ โรงพยาบาลอุดรธานี; 2567.
โรงพยาบาลสกลนคร เขตสุขภาพที่ 8. สรุปผลการประชุมคณะทำงานพัฒนาระบบบริการสุขภาพเพื่อขับเคลื่อนนโยบายมะเร็งครบวงจร(Cancer Warrior) มุ่งเน้น 5 โรค เขตสุขภาพที่ 8. วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2567. ห้องประชุม โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี. 2567
ปาริฉัตร จันทร์ดำ. ผลการใช้แนวปฏิบัติการเข้าถึงการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงประชาชนกลุ่มเสี่ยง โดยเครือข่ายมีส่วนร่วม หน่วยบริการปฐมภูมิโรงพยาบาลอุดรธานี. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี 2568; 33 : 125-136
กฤษณา ภูพลผัน, นวลละออ แสงสุข, ชมสุภัค ครุฑกะ, บุญมี พันธ์ไทย. การพัฒนาโปรแกรมฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะในการปฏิบัติงานของพี่เลี้ยงอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 8 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MKHJ/article/view/204976
ลัฆวี ปิยะบัณฑิตกุล. เอกสารประกอบการบรรยายเรื่อง General System Theory. ขอนแก่น: คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; [ปีที่พิมพ์ไม่ปรากฏ].
Benjamin Bloom. Mastery learning [internet]. 1971 [cited 2024 Nov 03]. Available from: http://www.ibe.unesco.org/sites/default/files/bloome.pdf
ศิริโสภา ภูสีนา, วีณา อิศรางกูร ณ อยุธยา, นฤมล สินสุพรรณ. การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพและการป้องกันโรคมะเร็งลาไส้ใหญ่และลำไส้ตรงของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลพระลับ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น.[อินเทอร์เน็ต]. (เข้าถึงเมื่อ 18 สิงหาคม2568); เข้าถึงได้จากhttps://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/3008
ชนิศา เสนคราม. การพัฒนารูปแบบการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง ในอำเภอหนองกี่ จังหวัดบุรีรัมย์:การวิจัยและพัฒนา.[อินเทอร์เน็ต]. (เข้าถึงเมื่อ19 ตุลาคม 256). เข้าถึงได้จากhttps://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/283238/188301
ศุภิสรา สุวรรณชาติ, ธิดารัตน์ นิ่มกระโทก, ระดับความรู้และความต้องการข้อมูลเรื่องโรคมะเร็งลําไส้ใหญ่และไส้ตรงของประชาชน. [อินเทอร์เน็ต]. (เข้าถึงเมื่อ 8 สิงหาคม 2568); 3 เข้าถึงได้จากhttps://he02.tci-thaijo.org/index.php/Jolbcnm/article/view/257077/175921
กิตศราวุธ ขวัญจรี, ชวิน สุวรรณชาติชัยและสุธี รัตนมงคลกุล. ผลของการเสริมสร้างความสามารถของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการส่งเสริมการศึกษาแบบสหวิชาชีพในชุมชนที่มีส่วนร่วม.[อินเทอร์เน็ต]. (เข้าถึงเมื่อ17 ตุลาคม 2566). เข้าถึงได้จาก https://www.ijme.net/archive/16/effect-of-enhancing-village-health-volunteer-ability/?ref=linkout
