รูปแบบการจัดบริการคลินิกการดูแลผู้สูงอายุ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และเครือข่ายบริการสุขภาพ อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดบริการคลินิกการดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการในระดับโรงพยาบาลชุมชน และประเมินผลลัพธ์หลังการใช้รูปแบบที่พัฒนา การดำเนินงานแบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) การศึกษาสถานการณ์และบริบทในพื้นที่ 2) การพัฒนารูปแบบร่วมกับภาคีเครือข่าย โดยใช้คลินิกสูงอายุเคลื่อนที่เชิงรุกและระบบ Telemedicine และ 3) การประเมินผลลัพธ์การดำเนินงาน กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยบุคลากรและเครือข่ายจำนวน 153 คน และกลุ่มผู้สูงอายุในพื้นที่อำเภออุบลรัตน์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา บูรณาการร่วมกับการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ

    ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการจัดบริการที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ การคัดกรองเชิงรุก การประเมินซ้ำ คลินิกเคลื่อนที่และการรักษา การสื่อสารทางไกล (Telemedicine) และการส่งต่อเพื่อดูแลต่อเนื่อง เมื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ก่อนและหลังการใช้รูปแบบพบว่า อัตราการคัดกรองภาวะเสี่ยงทางสุขภาพเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 56.61 เป็น 82.00 อัตราการเข้าถึงบริการของผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 15.40 เป็น 93.10 อัตราการส่งต่อพบแพทย์เฉพาะทางเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 4.80 เป็น 21.00 และระดับความพึงพอใจต่อรูปแบบบริการเพิ่มขึ้นจากระดับปานกลาง (3.42) เป็นระดับมากที่สุด (4.68) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.01) อย่างไรก็ตาม พบอุปสรรคสำคัญในการส่งต่อรักษาคือ ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ขาดผู้ดูแล (No Caregiver) และมีข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีในการใช้ระบบ Telemedicine ด้วยตนเอง