เทคโนโลยีการช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์และกิจกรรมการบริการพยาบาลสำหรับสตรีที่มีบุตรยาก
คำสำคัญ:
เทคโนโลยีการช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์, กิจกรรมการพยาบาล, สตรีที่มีบุตรยาก, กฎหมายช่วยการเจริญพันธุ์บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายการใช้เทคโนโลยีการช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ (MART) และกิจกรรมการพยาบาลสำหรับสตรีที่มีบุตรยากภายใต้บริบทของกฎหมายไทย ภาวะมีบุตรยากเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสตรีทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ การรักษาในปัจจุบันมีความก้าวหน้าตั้งแต่การฉีดอสุจิเข้าโพรงมดลูก (IUI) การทำเด็กหลอดแก้ว (IVF) การฉีดอสุจิเข้าเซลล์ไข่ (ICSI) ไปจนถึงการย้ายเซลล์สืบพันธุ์เข้าไปในท่อนำไข่ (GIFT) การนำตัวอ่อนย้ายไปสู่ท่อนำไข่ (ZIFT) การนำไข่ที่ผสมแล้วแบ่งเซลล์ 2-6 เซลล์เข้าบริเวณท่อนำไข่ (TET) ซึ่งการเข้าถึงเทคโนโลยีเหล่านี้ต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ พ.ศ. 2558 อย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะการห้ามรับจ้างตั้งครรภ์เชิงพาณิชย์และการควบคุมมาตรฐานจริยธรรม นอกจากนี้ยังมีกรณีศึกษาของสตรีที่ต้องใช้เทคโนโลยีการช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ด้วยวิธี GIFT เนื่องจากข้อจำกัดทางความเชื่อที่ต้องการการปฏิสนธิภายในร่างกาย พบว่ากิจกรรมการพยาบาลมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนความสำเร็จของการรักษา โดยสามารถจำแนกออกเป็น 4 ด้านหลัก ได้แก่ 1) กิจกรรมให้ความรู้เพื่อเตรียมความพร้อมและปรับพฤติกรรมสุขภาพตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต 2) กิจกรรมเฝ้าระวังเพื่อติดตามภาวะแทรกซ้อนจากการกระตุ้นรังไข่และการผ่าตัดส่องกล้อง 3) กิจกรรมเน้นการจัดการดูแลตนเองเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงจากวิถีชีวิต และ 4) กิจกรรมการป้องกันภาวะเสี่ยง พยาบาลวิชาชีพจึงต้องทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานและให้การดูแลที่ปลอดภัย ทันสมัย และสอดคล้องกับมาตรฐานการดูแลในระดับสากลภายใต้กรอบของกฎหมายไทย
เอกสารอ้างอิง
Abu-Soud, H. M., et al. (2025). Overview of infertility. Systems Biology in Reproductive Medicine, 71(1), 116–142.
Adamson, G. D., et al. (2025). International Committee for Monitoring Assisted Reproductive Technologies (ICMART): World report for cycles conducted in 2017–2018. Human Reproduction, 40(6), 1110–1126.
ณัฐชานันท์ ไตรวัฒนวงษ์ รักชนก คชานุบาล. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเข้ารับบริการปรึกษา/ตรวจภาวะมีบุตรยาก. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 2562;22(1): 59-73.
กรรณ ด่านวิบูลย์, ศุจีภรณ์ ศรีประดิษฐ์, ปฏิพล ตั้งบำรุงกุล, ชุตินันท์ แสงกาญจนวนิช, ฉันท์ชนิต พฤกษเศรษฐ, พัชรพล เจียมอนุกูลกิจ, กมลชนก สายใจ, กิตติ์ พงศ์พัชราพันธุ์, ศักรินทร์ ภูผานิล, และ ศราวุธ ลาภมณีย์. (2564). การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเรื่องผลของความร้อนต่อคุณภาพของสเปิร์มและการมีบุตรยากในเพศชาย. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 28(2), 178-188.
ชลธิชา สถิระพจน์ วิชาญ โชคธนะศิริ. จากพื้นฐานสู่ความก้าวหน้าของการรักษาภาวะมีบุตรยาก.รามาธิบดีเวชสาร, 2560;40(4):49-58.
Cohlen, B., et al. (2018). IUI: review and systematic assessment of the evidence that supports global recommendations. Human Reproduction Update, 24(3), 300-319.
Jain, M., Fang, E., & Singh, M. (2026). Assisted Reproductive Technology (ART) Techniques. StatPearls Publishing.
Kundra, R. (2024). Enhancing Fertility: Exploring the Role of Gamete Intrafallopian Transfer. Reprod Syst Sex Disord, 13(2), 410.
More, A., et al. (2024). The implications of the meiotic spindle visualization technique on in vitro fertilization (IVF) outcome in a perimenopausal patient. Cureus, 16(3), e55375.
Mahajan, S., et al. (2024). Platelet-rich plasma with an activator: A new approach for treating thin endometriums of women suffering from infertility. Cureus, 16(9), e70495.
Gullo, G., et al. (2025). Decoding the puzzle of male infertility: The role of infection, inflammation, and autoimmunity. Diagnostics, 15(5), 547.
Wei, Q., et al. (2025). Nursing support for testicular sperm aspiration and intracytoplasmic sperm injection in patients with high paraplegia: a retrospective case series. Basic Clin Androl, 35(1), 34.
Chavarro, J. E., et al. (2026). Maternal intake of sugar- and artificially sweetened beverages and outcomes of assisted reproduction: A prospective cohort study. BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology, 133(2), 302–310.
มกรารัตน์ หวังเจริญ. (2567). ผลของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิตต่อภาวะมีบุตรยาก. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น, 16(3), 295-305.
ณัฏฐ์พิมล ปิ่นไชยธนา และ วีรวรรณ วงศ์ปิ่นเพ็ชร์. (2566). การวิเคราะห์จำแนกปัจจัยทางจิตวิทยาที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการตั้งครรภ์ของผู้มีบุตรยากที่รับการรักษาด้วยวิธีการทำเด็กหลอดแก้วศูนย์รักษาผู้มีบุตรยากจังหวัดเชียงใหม่. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 29(2), e262080.
ไพชยนต์ เจริญสุข. การป้องกันสิทธิของคู่สมรสที่มีความผิดปกติในเซลล์สืบพันธุ์ทั้งสองฝ่ายในการใช้เทคโนโลยีเจริญพันธุ์ทางการแพทย์. วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น, 2563; 4(1): 1-31.
Criscione, M., et al. (2026). Tubal Stump Ectopic Pregnancy After IVF-ET in Patients Who Underwent Salpingectomy or Adnexectomy: A Qualitative Systematic Review. Medicina, 62(1), 83.
Tierno, N. I. Z., et al. (2024). The impact of advanced paternal age on the live birth rate in patients undergoing assisted reproduction treatment: Findings from an analysis at a public reproductive center in Brazil. JBRA Assisted Reproduction, 28(4), 650–657. https://doi.org/10.5935/1518-0557.20240053
Chikeme, P. C., & Arinze, B. L. (2021). Awareness, Perceived Efficacy and Utilization of Assisted Reproductive Technologies Among Women Attending Infertility Clinic in a Nigerian Tertiary Health Institution. Research Square, 1-15.
ดุษฎี น้อยดี, สุวรรณา อนุสันติ, และ พรรณวิภา บรรณเกียรติ. (2563). การศึกษาตัวชี้วัดผลลัพธ์การพยาบาลผู้รับบริการหญิงที่รับการรักษาภาวะการมีบุตรยากด้วยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์. วารสารพยาบาลทหารบก, 21(3), 324-330
เสาวรส แพงทรัพย์, เอมพร รตินธร, รุ่งทิพย์ กาศักดิ์, และ พรทิพย์ คณานับ. (2564). ประสบการณ์ของผู้หญิงที่มีภาวะมีบุตรยาก: การสังเคราะห์งานวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารพยาบาลศาสตร์, 39(3), 1-16.
Charlton, B. M., et al. (2024). Differences in medically assisted reproduction use by sexual identity and partnership: A prospective cohort of cisgender women. Human Reproduction, 39(6), 1323–1335.
