ความสัมพันธ์ระหว่างภาพลักษณ์และการสนับสนุนทางสังคมของผู้ป่วยมะเร็งช่องปากหลังการผ่าตัด โรงพยาบาลมะเร็งสุราษฎร์ธานี
คำสำคัญ:
ภาพลักษณ์, การสนับสนุนทางสังคม , มะเร็งช่องปากบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจวิเคราะห์ความสัมพันธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับภาพลักษณ์ ระดับการสนับสนุนทางสังคม ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และความสัมพันธ์ระหว่างภาพลักษณ์และการสนับสนุนทางสังคมของผู้ป่วยมะเร็งช่องปากหลังการผ่าตัด โรงพยาบาลมะเร็งสุราษฎร์ธานี กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยมะเร็งช่องปากหลังผ่าตัดจำนวน 41 คน คัดเลือกตามเกณฑ์ที่กำหนดในช่วงปี พ.ศ. 2567-2568 เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามภาพลักษณ์ และแบบสอบถามการสนับสนุนทางสังคม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา การทดสอบค่า t การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว และสหสัมพันธ์สเปียร์แมน
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชายร้อยละ 70.73 อายุเฉลี่ย 61.32 ปี ส่วนใหญ่ได้รับการวินิจฉัยเป็นมะเร็งลิ้น ในระยะที่ 2 และมีระยะเวลาหลังผ่าตัดเฉลี่ย 6-12 เดือน ระดับตัวแปร ภาพรวมผู้ป่วยมีภาพลักษณ์อยู่ในระดับดี (= 30.31) แต่ด้านพฤติกรรมอยู่ในระดับปานกลาง โดยเฉพาะความยากลำบากในการกินและการพูด สำหรับการสนับสนุนทางสังคมในภาพรวมอยู่ในระดับสูง (
= 58.19) โดยได้รับแรงสนับสนุนด้านอารมณ์จากครอบครัวมากที่สุด ระยะเวลาหลังผ่าตัดมีผลต่อภาพลักษณ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.027) โดยกลุ่มที่ผ่าตัดน้อยกว่า 3 เดือนมีภาพลักษณ์เชิงลบสูงกว่ากลุ่มอื่น และผู้ป่วยที่ไม่มีโรคประจำตัวมีการรับรู้การสนับสนุนทางสังคมสูงกว่ากลุ่มที่มีโรคประจำตัว (p = 0.038) ความสัมพันธ์ ในภาพรวมไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างภาพลักษณ์และการสนับสนุนทางสังคมอย่างมีนัยสำคัญ แต่พบความสัมพันธ์เชิงลบระหว่างภาพลักษณ์ด้านความคิดและการรับรู้กับการสนับสนุนทางสังคมด้านข่าวสารอย่างมีนัยสำคัญ (rs = -0.345, p < 0.05)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2022). Absolute numbers, mortality, both sexes, in 2022 [Internet]. Lyon: International Agency for Research on Cancer; 2022 [cited 2024 Aug 2]. Available from: https://gco.iarc.who.int
Montero, P. H., & Patel, S. G. (2015). Cancer of the oral cavity. Surgical Oncology Clinics of North America, 24(3), 491–508. https://doi.org/10.1016/j.soc.2015.03.006
คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.(2562). การสนับสนุนทางสังคม [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 2026 พ.ค. 7]. เข้าถึงได้จาก: https://www.psy.chula.ac.th/th/feature-articles/social-support/ (psy.chula.ac.th in Bing)
Kuo CC, Lee SYC, Liao CT.(2025). Swallowing function, body image and uncertainty in illness after reconstruction in oral cancer survivors. Oral Oncol Rep. 2025;14: 100734. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2772906025000226 (sciencedirect.com in Bing)
ทัศนี สลัดยะนันท์. (2563). การดูแลผู้ป่วยมะเร็งช่องปากหลังการผ่าตัด [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Che Musa, M. F., Doss, J. G., Ghani, W. M. N., Rogers, S. N., Ismail, S. M., & Ab Rahman, R. (2023). The roles of social support and spiritual aspect in predicting the association between oral functioning and psychosocial well-being among oral cancer patients. Malaysian Journal of Medicine and Health Sciences, 19(3), 94–101. https://medic.upm.edu.my/upload/dokumen/202407310916298_0694.pdf
สถิติข้อมูลผู้ป่วยมะเร็ง โรงพยาบาลมะเร็งสุราษฎร์ธานี, (2567-2568).
Hopwood, P., Fletcher, I., Lee, A., & Al Ghazal, S. (2001). A body image scale for use with cancer patients. European Journal of Cancer, 37(2), 189–197. https://doi.org/10.1016/S0959-8049(00)00353-3
House, J. S. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.
Cohen J.(1992). A power primer. Psychol Bull. 1992;112(1):155-9. doi:10.1037/0033-2909.112.1.155.
ศักดิ์ชัย จันทะแสง. (2568). การคำนวณขนาดตัวอย่างด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป G*POWER. วารสาร Mahidol R2R e-Journal, 12(2), 30–43.
Doori, Z., Hekmat, K., Mousavi, P., Latifi, S. M., & Shahbazian, H. (2021). Investigation of the relationship between perceived social support and body image in women with breast cancer. Middle East Current Psychiatry, 28(1), Article 65. https://doi.org/10.1186/s43045-021-00165-x
เบ็ญจรัตน์ ชีวพูนผล.(2547). ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ความกลัวต่อปฏิกิริยาตอบสนองจากบุคคลสำคัญการเผชิญความเครียดการสนับสนุนทางสังคมและภาพลักษณ์ ของผู้ป่วยมะเร็งเต้านมหลังผ่าตัด [ วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต] กรงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย, 2547.
วันวิสาห์ ศรีแสงโชติ.(2563). ผลของการดูแลต่อเนื่องต่อภาพลักษณ์สตรีหลังได้รับการผ่าตัดมะเร็งเต้านม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2563.
สุชาดา ธราพร, สุรีพร ธนศิลป์.(2557). ความสัมพันธ์ระหว่างอาการ การสนับสนุนทางสังคม และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอเพศชายภาคใต้ขณะได้รับรังสีรักษา. วารสารพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2557;26(2):135-148.
Bernstein, R. T., Garner-Purkis, A., Gallagher, J. E., & Scambler, S. (2025). A systematic review of social impacts of treatment and rehabilitation of head and neck cancer patients. Advances in Oral and Maxillofacial Surgery, 17, 100513. https://doi.org/10.1016/j.adoms.2024.100513
Schaefer, C., Coyne, J. C., & Lazarus, R. S. (1981). The health-related functions of social support. Journal of Behavioral Medicine, 4(4), 381–406. https://doi.org/10.1007/BF00846149
ชัญญานุช พะลัง, และ ปิ่นหทัย หนูนวล. (2563). การสนับสนุนทางสังคมและการปรับตัวของผู้ป่วยมะเร็งที่มารับการรักษาที่สถาบันมะเร็งแห่งชาติ: วิจัยกรณีศึกษา. วารสารโรคมะเร็ง, 40(2), 62–75.
Ruiz-Rodríguez, I., Hombrados-Mendieta, I., Melguizo-Garín, A., & Martos-Méndez, M. J. (2022). The importance of social support, optimism and resilience on the quality of life of cancer patients. Frontiers in Psychology, 13, Article 833176. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.833176
Michelle, A., Smith, B., & Johnson, C. (2014). The impact of social support on cancer recovery. Journal of Health Psychology, 19(3), 245–260.
Kahn, R. L. (1979). Aging and social support. In M. W. Riley (Ed.), Aging from birth to death: Interdisciplinary perspectives (pp. 77–91). Westview Press.
Fingeret MC, Vidrine DJ, Reece GP, Gillenwater AM, Gritz ER.(2009). Multidimensional analysis of body image concerns among newly diagnosed patients with oral cavity cancer. Head Neck. 2009;32(3):301‑9. doi:10.1002/hed.21181
Zhang, Y., Cui, C., Wang, Y., & Wan, L. (2020). Effects of stigma, hope and social support on quality of life among Chinese patients diagnosed with oral cancer: A cross-sectional study. Health and Quality of Life Outcomes, 18, 112. https://doi.org/10.1186/s12955-020-01353-9
