ปัจจัยเชิงบูรณาการที่ส่งผลความสุขในการทำงานของบุคลากร กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
คำสำคัญ:
ความสุขในการทำงาน , ทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก , ความสามัคคีในทีม , การรับรู้การสนับสนุนจากองค์กร , บุคลากรสาธารณสุขบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความสุขในการทำงานและปัจจัยที่ส่งผลต่อความสุขในการทำงานของบุคลากร กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ข้าราชการและพนักงานราชการที่ปฏิบัติงานในกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก จำนวน 225 คน
ซึ่งมีประสบการณ์การปฏิบัติงานไม่น้อยกว่า 6 เดือน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมทั้งสถิติ Independent t-test, One-way ANOVA, Pearson’s correlation coefficient และ Multiple Linear Regression
ผลการวิจัยพบว่า บุคลากรมีระดับความสุขในการทำงานโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 3.53, S.D. = 0.34) โดยปัจจัยส่วนบุคคลที่มีความสัมพันธ์กับความสุขในการทำงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้แก่ อายุ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าบุคลากรในแต่ละช่วงวัยมีระดับความสุขในการทำงานแตกต่างกัน ทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก ความสามัคคีในทีม และการรับรู้การสนับสนุนจากองค์กร มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความสุขในการทำงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยการรับรู้การสนับสนุนจากองค์กรมีความสัมพันธ์ในระดับปานกลาง ขณะที่ทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกและความสามัคคีในทีมมีความสัมพันธ์ในระดับต่ำ การรับรู้การสนับสนุนจากองค์กร ทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก ความสามัคคีในทีม และระดับรายได้ สามารถร่วมกันทำนายความสุขในการทำงานของบุคลากรได้ร้อยละ 43.9 (Adjusted R² = .439, p < .001) โดยการรับรู้การสนับสนุนจากองค์กรเป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสุขในการทำงานมากที่สุด รองลงมา ได้แก่ ทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก และความสามัคคีในทีม ตามลำดับ นอกจากนี้ ยังพบว่าบุคลากรที่มีรายได้ต่ำกว่า 40,000 บาท มีระดับความสุขในการทำงานต่ำกว่ากลุ่มที่มีรายได้มากกว่า 40,000 บาท อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
เอกสารอ้างอิง
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. สุขภาพคนไทย 2568:เกิดน้อยกู่ไม่กลับ ต้องปรับและรับมืออย่างไร. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล; 2568.
กลุ่มงานทรัพยากรบุคคล กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. ข้อมูลบุคลากรกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก.
กลุ่มพัฒนาระบบบริหาร กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. รายงานผลการศึกษา เรื่อง องค์กรสร้างสุข กรณีศึกษา กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. [รายงานผลการศึกษา]. นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข; 2563: หน้า 18 – 38.
Luthans, F., Youssef, C. M., & Avolio, B. J. (2007). Positive Psychological Capital: Measurement and Relationship with Performance and Satisfaction. Personnel Psychology, 60(3), 541–572.
Tajfel H, Turner JC. The social identity theory of intergroup behavior. In: Worchel S, Austin WG, editors. Psychology of intergroup relations. Chicago (IL): Nelson-Hall; 1986. p. 7–24.
Rhoades L, Eisenberger R. Perceived organizational support: A review of the literature. J Appl Psychol.2002 Aug;87(4):698–714.
พิมพ์ใจ และคณะ. ความสุขในการทำงานของบุคลากร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 (รายงานการวิจัย). นครปฐม: กองนโยบายและแผน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม; 2562.
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. ยุทธศาสตร์นโยบายและแผนงาน.[อินเทอร์เน็ต]: [เข้าถึงเมื่อ 16 ส.ค. 2568]. เข้าถึงจาก https://www.dtam.moph.go.th/dtam-action-plan/
ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG Move). SDG 101: เจาะลึกเป้าหมายที่ 3 สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: SDG Move; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 8 ส.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก:https://www.sdgmove.com/2021/04/23/sdg-101-sdg3-good-health-and-well-being/
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. ยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุข.[อินเทอร์เน็ต]: [เข้าถึงเมื่อ 16 ส.ค. 2568]. เข้าถึงจาก https://spd.moph.go.th/20-year-national-strategy-public-health/
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. ผลการประเมินความสุขบุคลากร กระทรวงสาธารณสุข (Happinometer) และผลการประเมินสุขภาวะองค์กร (HPI) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. นนทบุรี:สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2565.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607-10.
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
เปรมิศา บุญเกิด. ความสัมพันธ์ระหว่างทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก การรับรู้การสนับสนุนจากองค์การและความตั้งใจในการลาออก โดยมีความพึงพอใจในงานเป็นตัวแปรสื่อใน พยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลศูนย์คัดสรรแห่งหนึ่งในภาคตะวันออก[วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต]. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2558.
Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology. 1932;22(140):1-55.
Carron AV, Brawley LR, Widmeyer WN. The measurement of group cohesion in sport. In: Duda JL, editor. Advances in sport and exercise psychology measurement. Morgantown (WV): Fitness Information Technology; 1998. p. 213–26.
เปรมิศา บุญเกิด, เปรมจิตร์ คล้ายเพ็ชร. อิทธิพลของการรับรู้การสนับสนุนจากองค์กรและการรับรู้ความยุติธรรมในองค์กรที่มีต่อพฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์กร โดยมีความผูกพันต่อองค์กรเป็นตัวแปรส่งผ่าน ของพนักงานสายสนับสนุนวิชาการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ(สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 2565;6(2):220-33.
ชื่นฤทัย กาญจนะจิตรา และคณะ. (2555). ตัวชี้วัดความสุข: แฮปปิโนมิเตอร์ (Happinometer). นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล
ดวงดาว ชัยต้นเทือก. ความสัมพันธ์ระหว่างความสุขในการทำงาน ทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก ความผูกพันกับองค์การและพฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์การของพนักงานโรงงานผลิตอุตสาหกรรมยานยนต์แห่งหนึ่งในจังหวัดสระบุรี[วิทยานิพนธ์]. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2561.
Shujaat S, Manzoor A, Syed NA. Impact of team work on employee satisfaction. IBT Journal of Business Studies. 2014;10(2):71-80.
มาลิณี เทียมพัฒน์. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสุขในการทำงานของบุคลากรในสำนักงานเขตทวีวัฒนา [วิทยานิพนธ์]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล; 2563.
Blau PM. Exchange and power in social life. New York: John Wiley & Sons; 1964.
Lewin K. Forces behind food habits and methods of change. Bull Natl Res Counc. 1943;108:35–65.
Katzenbach JR, Smith DK. The wisdom of teams: Creating the high-performance organization. Boston (MA): Harvard Business School Press; 1993.
Marks MA, Mathieu JE, Zaccaro SJ. A temporally based framework and taxonomy of team processes.Acad Manage Rev. 2001;26(3):356–76.
Goodman PS, Ravlin E, Schminke M. Group development and group effectiveness: Toward an integrative framework. In: Staw BM, Cummings LL, editors. Research in organizational behavior. Vol 9.Greenwich (CT): JAI Press; 1987. p. 121–73.
Carron AV, Widmeyer WN, Brawley LR. The development of an instrument to assess cohesion in sport teams: The Group Environment Questionnaire. J Sport Psychol. 1985;7(3):244–66.
Tajfel H, Turner JC. The social identity theory of intergroup behavior. In: Worchel S, Austin WG, editors.Psychology of intergroup relations. Chicago (IL): Nelson-Hall; 1986. p. 7–24.
Lencioni P. The five dysfunctions of a team: A leadership fable. San Francisco (CA): Jossey-Bass; 2002.
Deci EL, Ryan RM. The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychol Inq. 2000;11(4):227–68.
Emerson RM. Social exchange theory. In: Rosenberg M, Turner RH, editors. Social psychology: Sociological perspectives. New York (NY): Basic Books; 1981. p. 30–65.
Schaufeli WB, Salanova M, González-Romá V, Bakker AB. The measurement of engagement and burnout: A two sample confirmatory factor analytic approach. J Happiness Stud. 2002;3(1):71–92.
Best, J. W. (1981) Research in Education. (4th ed.). New Jersey: Prentice-Hall.
Hinkle, D. E., Wiersma, W., & Jurs, S. G. (2003). Applied statistics for the behavioral sciences (5th ed.). Houghton Mifflin.
Helliwell JF, Layard R, Sachs JD, De Neve JE, Aknin LB, Wang S, editors. World Happiness Report 2025.Oxford: University of Oxford, Wellbeing Research Centre; 2025.
