ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน ในชุมชนพหุวัฒนธรรม ตำบลเมืองปอน อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน

ผู้แต่ง

  • พรศรี งามรวี สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮองสอน
  • ศิวาพร มหาทำนุโชค มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ วิทยาเขตแม่ฮ่องสอน
  • อมรรัตน์ อนุวัฒน์นนทเขตต์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ วิทยาเขตแม่ฮ่องสอน

คำสำคัญ:

โรคไข้เลือดออก, พฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรค, ชุมชนพหุวัฒนธรรม, การรับรู้ภาวะสุขภาพ, แม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

     การศึกษาวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวางนี้ทำในพื้นที่ตำบลเมืองปอน อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งเป็นพื้นที่ชุมชนพหุวัฒนธรรมและมีอัตราป่วยด้วยโรคไข้เลือดออกสูง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน ในกลุ่มตัวอย่างอายุ 18–59 ปี จำนวน 340 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามสัดส่วน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกแบบทวิภาค ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ p < 0.05

     ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกในระดับดี (ร้อยละ 90.29) มีปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมที่ดีในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เชื้อชาติกะเหรี่ยง (Adjusted OR 12.29, 95% CI: 1.66–91.07) เชื้อชาติไทย (Adjusted OR 6.80, 95% CI: 1.01–45.83) ลักษณะบ้านที่มีสวนหรือนารอบบ้าน (Adjusted OR 13.28, 95% CI: 2.02–87.13) และการรับรู้โอกาสเสี่ยง ความรุนแรง ประโยชน์ และอุปสรรคต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกในระดับสูง (Adjusted OR 6.69, 95% CI: 1.80–24.89)

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization.(2024). Disease Outbreak News; Dengue – Global situation [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2024 May 9]. Available from: https://www.who.int

/emergencies/disease-outbreak-news/item/2023-DON498

กรมควบคุมโรค.(2567). รายงานสถานการณ์โรค [Internet]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 9 พ.ค.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddsdoe.ddc.moph.go.th/ddss/

โรงพยาบาลขุนยวม กลุ่มงานป้องกันและควบคุมโรคติดต่อ.(2567). ระบบการจัดการฐานข้อมูล HOSXP. แม่ฮ่องสอน: โรงพยาบาลขุนยวม; 2567.

องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองปอน.(2565). สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐาน [Internet]. แม่ฮ่องสอน: อบต. เมืองปอน; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 25 ม.ค.2568]. เข้าถึงได้จาก: https://muangpon.go.th/content /generalinfo

Krejcie RV, Morgan DW.(1970). Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607-610. doi:10.1177/001316447003000308.

Bloom BS.(1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill; 1971.

บุญประจักษ์ จันทร์วิน, วิทยา ศรแก้ว, วัลลภา ดิษสระ.(2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนวัยทำงานอำเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2564;7(4):72-86.

Rosenstock IM.(1974). Historical origins of the health belief model. Health Educ Monogr. 1974;2(4):328-35. doi:10.1177/109019817400200403

อุกฤษฎ์ ชื่นศิริ.(2565). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของเทศบาลตำบลตะเคียนเตี้ย จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2565.

Thai One Health Network.(2026). Mission & History [Internet]. Thailand: Thai One Health Network; n.d. [cited 2026 May 15]. Available from: https://thaionehealth.org/thaionehealth/pages/mission/

กล้าณรงค์ วงศ์พิทักษ์, ธรรมศักดิ์ สายแก้ว, สุรีย์วรรณ สีลาดเลา, วรางคณา จันทร์คง.(2563). ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อความเสี่ยงของการเกิดโรคไข้เลือดออกในหมู่บ้าน จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. 2563;5(1):1-9

นภารัตน์ อู่เงิน.(2564). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของหัวหน้าครัวเรือนกลุ่มชาติพันธุ์ ตำบลป่ากลาง อำเภอปัว จังหวัดน่าน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2564.

คม ยิบประดิษฐ์, ภัทรสุดา สินสวัสดิ์.(2567). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข. 2567;2(1):1-14.

ดิษฐพงษ์ ภูสถาน.(2568). พฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนตำบลโพนสูง อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี. 2568;3(1):1-19

ปฐวี ปวกพรหมา, อลิสา นิติธรรม, ณัฐกฤตา ศิริโสภณ. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในเขตตำบลบางกระเจ้า อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร. 2565:23(2):68-77.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

งามรวี พ. ., มหาทำนุโชค ศ., & อนุวัฒน์นนทเขตต์ อ. (2026). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน ในชุมชนพหุวัฒนธรรม ตำบลเมืองปอน อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 11(2), 857–864. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/296491