การวิเคราะห์ปริมาณสารปรอทในแซลมอน ที่จำหน่ายในกรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
คำสำคัญ:
ปรอท, เมทิลเมอร์คิวรี, ปลาแซลมอน, ความปลอดภัยอาหาร, เวชศาสตร์ชะลอวัยบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง (Survey research by Cross-sectional study) มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจวัดระดับปรอทรวม (Total Mercury) ในผลิตภัณฑ์ปลาแซลมอนที่จำหน่ายในกรุงเทพมหานคร เปรียบเทียบระดับปรอทตามประเทศต้นทางและลักษณะการผลิต และประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพโดยอ้างอิงค่า Tolerable Weekly Intake (TWI) ของ FAO/WHO JECFA เก็บตัวอย่างปลาแซลมอนจำนวน 15 ตัวอย่าง จากซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านค้าปลีก และช่องทางออนไลน์ในกรุงเทพมหานคร ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นำเข้าจาก 4 ประเทศ ได้แก่ นอร์เวย์ (n=8) ชิลี (n=3) สหรัฐอเมริกา/Alaska (n=3) และนิวซีแลนด์ (n=1) ทั้งในรูปแบบ farmed salmon และ wild-caught salmon วิเคราะห์ระดับปรอทด้วยเทคนิค Inductively Coupled Plasma–Mass Spectrometry (ICP-MS) ตามวิธีมาตรฐาน AOAC 2015.01 ณ ห้องปฏิบัติการ Central Thai Laboratory
ผลการวิจัยพบว่า 10 ใน 15 ตัวอย่าง (ร้อยละ 66.7) มีค่าปรอทต่ำกว่าขีดจำกัดการตรวจวัด (LOD = 0.016 mg/kg) ส่วนอีก 5 ตัวอย่างที่ตรวจพบปรอทมีค่าอยู่ในช่วง 0.021–0.038 mg/kg โดยค่าสูงสุดพบในแซลมอนเพาะเลี้ยงจากนิวซีแลนด์ที่ 0.038 mg/kg คิดเป็นเพียงร้อยละ 7.6 ของเกณฑ์มาตรฐาน Codex Alimentarius (≤ 0.5 mg/kg) ไม่มีตัวอย่างใดเกินเกณฑ์มาตรฐานดังกล่าว Wild-caught salmon ทั้ง 3 ตัวอย่างตรวจพบปรอทในระดับที่วัดได้ ในขณะที่ farmed salmon มีเพียง 2 ใน 12 ตัวอย่างที่ตรวจพบ สะท้อนถึงกลไก bioaccumulation ผ่านห่วงโซ่อาหารตามธรรมชาติ การประเมินความเสี่ยงโดยอ้างอิงค่า TWI (1.6 µg/kg น้ำหนักตัว/สัปดาห์) และน้ำหนักตัวอ้างอิง 60 กิโลกรัม พบว่าปริมาณการบริโภคสูงสุดที่ปลอดภัยอยู่ในช่วง 2.53–6.00 กิโลกรัม/สัปดาห์ ซึ่งสูงกว่าปริมาณการบริโภคจริงในชีวิตประจำวันอย่างมีนัยสำคัญ
เอกสารอ้างอิง
Norwegian Seafood Council.(2025). 2024 was the best year ever for Norwegian seafood exports [อินเทอร์เน็ต]. Oslo: Norwegian Seafood Council; 2025 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก:https://en.seafood.no/news-and-media/news-archive/2024-was-the-best-year-ever-for-norwegian- seafood-exports/
Norwegian Seafood Council.(2024). Norwegian seafood exports to Southeast Asia [อินเทอร์เน็ต]. Oslo: Norwegian Seafood Council; 2024 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://en.seafood.no/countrypages/southeast-asia/
Thai PR.(2025). Seafood from Norway launches the "Salmon Saturday" campaign [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: Thai PR; 2025 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaipr.net/en/life_en/3590184
Thai-Norwegian Chamber of Commerce (NorCham).(2024). Norwegian Seafood Council highlights adoption of technologies and delivery services in the seafood industry at THAIFEX-Anuga Asia 2024 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: NorCham; 2024 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.norcham.com/norwegian-seafood-council-highlights-adoption-of-technologies-and-delivery-services-in-the-seafood-industry-at-thaifex-anuga-asia-2024
Mozaffarian D, Rimm EB.(2006). Fish intake, contaminants, and human health: evaluating the risks and the benefits. JAMA. 2006;296(15):1885-99. doi:10.1001/jama.296.15.1885 เข้าถึงได้จาก: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/203640
American Heart Association.(2024). Fish and omega-3 fatty acids [อินเทอร์เน็ต]. Dallas: American Heart Association; 2024 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.heart.org/en/healthy-
living/healthy-eating/eat-smart/fats/fish-and-omega-3-fatty-acids
Rimm EB, Appel LJ, Chiuve SE, Manson JE, Kris-Etherton PM, Mozaffarian D, et al.(2018) Seafood long-chain n-3 polyunsaturated fatty acids and cardiovascular disease: a science advisory from the American Heart Association. Circulation. 2018;138(1):e35-47. doi:10.1161/CIR.0000000000000574 เข้าถึงได้จาก: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29773586/
National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements.(2023). Omega-3 fatty acids: fact sheet for health professionals [อินเทอร์เน็ต]. Bethesda: NIH; 2023 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcids-HealthProfessional/
Clarkson TW, Magos L, Myers GJ.(2003). The toxicology of mercury—current exposures and clinical manifestations. N Engl J Med. 2003;349(18):1731-7. doi:10.1056/NEJMra022471 เข้าถึงได้จาก: https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra022471
Mergler D, Anderson HA, Chan LHM, Mahaffey KR, Murray M, Sakamoto M, et al.(2007). Methylmercury exposure and health effects in humans: a worldwide concern. Ambio. 2007;36(1):3-11. doi:10.1579/0044-7447(2007)36[3:MEAHEI]2.0.CO;2 เข้าถึงได้จาก:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17408186/
World Health Organization.(2007). Evaluation of certain food additives and contaminants: sixty-seventh report of the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA). WHO Technical Report Series No. 940. Geneva: WHO; 2007. เข้าถึงได้จาก: https://apps.who.int/iris/handle/10665/43633
World Health Organization.(2007). Methylmercury: JECFA database [อินเทอร์เน็ต]. Geneva: WHO; 2007 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.who.int/tools/food-additives-contaminants-jecfa-database
Jensen IJ, Eilertsen K-E, Otnaes CHA, Maehre HK, Elvevoll EO.(2020). An update on the content of fatty acids,dioxins, PCBs and heavy metals in farmed, escaped and wild Atlantic salmon (Salmo salar L.) in Norway. Foods. 2020;9(12):1901. doi:10.3390/foods9121901 เข้าถึงได้จาก: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7766777/
International Agency for Research on Cancer (IARC).(2016). Polychlorinated biphenyls and polybrominated biphenyls. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans Vol. 107. Lyon: IARC; 2016. เข้าถึงได้จาก: https://publications.iarc.who.int/Book-And-Report-Series/Iarc-Monographs-On-The-Identification-Of-Carcinogenic-Hazards-To-Humans/Polychlorinated-Biphenyls-And-Polybrominated-Biphenyls-2015
Calder PC.(2010). Omega-3 fatty acids and inflammatory processes. Nutrients. 2010;2(3):355-74. doi:10.3390/nu2030355 เข้าถึงได้จาก: https://www.mdpi.com/2072-6643/2/3/355
U.S. Food and Drug Administration.(2022). Elemental Analysis Manual (EAM) for food and related products [อินเทอร์เน็ต]. Silver Spring: FDA; 2022 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/elemental-analysis-manual-eam-food-and-related-products
U.S. Food and Drug Administration.(2020). Elemental Analysis Manual Section 4.7: ICP-MS determination of elements in food. Silver Spring: FDA; 2020. เข้าถึงได้จาก: https://www.fda.gov/media/87509/download
AOAC International.(2015). AOAC Official Method 2015.01 heavy metals in food by inductively coupled plasma-mass spectrometry (ICP-MS). First Action 2015. Rockville: AOAC International; 2015. เข้าถึงได้จาก: https://www.aoac.org/
Codex Alimentarius Commission.(1995). General Standard for Contaminants and Toxins in Food and Feed (CXS 193-1995). Amended 2023. Rome: FAO/WHO; 1995. เข้าถึงได้จาก: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/codex-texts/list-standards/en/
European Food Safety Authority (EFSA) Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM).(2012). Scientific opinion on the risk for public health related to the presence of mercury and methylmercury in food. EFSA Journal. 2012;10(12):2985. doi:10.2903/j.efsa.2012.2985 เข้าถึงได้จาก: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2012.2985
Hong YS, Kim YM, Lee KE.(2012). Methylmercury exposure and health effects. J Prev Med Public Health. 2012;45(6):353-63. doi:10.3961/jpmph.2012.45.6.353 เข้าถึงได้จาก:https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3514465/
U.S. Food and Drug Administration.(2024). Advice about eating fish [อินเทอร์เน็ต]. Silver Spring: FDA; 2024 [เข้าถึงเมื่อ 1 เมษายน 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.fda.gov/food/consumers/advice-about-eating-fish
Burger J, Gochfeld M.(2006). Mercury in fish available in supermarkets in Illinois: are there regional differences. Sci Total Environ. 2006;367(2-3):1010-6. doi:10.1016/j.scitotenv.2006.01.005 เข้าถึงได้จาก: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16815532/
