การพัฒนาโปรแกรมการเตรียมความพร้อมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงาน ของพยาบาลหัวหน้าเวร หอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลเถิน
คำสำคัญ:
โปรแกรมการเตรียมความพร้อม, สมรรถนะพยาบาลหัวหน้าเวร, พยาบาลหัวหน้าเวร, การพัฒนาบุคลากรบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ วัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้เพื่อพัฒนาโปรแกรมการเตรียมความพร้อมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานของพยาบาลหัวหน้าเวร หอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลเถิน ศึกษาในกลุ่มประชากรพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงานในหอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลเถิน แบ่งเป็น 2 กลุ่ม ประกอบด้วย 1) ประชากรที่ใช้ในการพัฒนาโปรแกรม ได้แก่ พยาบาลวิชาชีพที่มีอายุการทำงานเกิน 10 ปีขึ้นไปและเคยมีประสบการณ์ปฏิบัติหน้าที่พยาบาลหัวหน้าเวรจำนวน 3 คน และ 2) ประชากรที่ทดลองใช้โปรแกรม ได้แก่ พยาบาลวิชาชีพที่มีอายุงานน้อยกว่า 10 ปี จำนวน 12 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) ชุดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานของพยาบาลหัวหน้าเวรทั้ง 8 ด้าน ประกอบไปด้วยแผนการสอน และคู่มือโปรแกรมการเตรียมความพร้อม 2) แนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม เพื่อวิเคราะห์ปัญหา ความต้องการในการฝึกอบรม 3) แบบประเมินสมรรถนะในการปฏิบัติงานของพยาบาลหัวหน้าเวร 4) แนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่มเพื่อประเมินโปรแกรมหลังการใช้ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติ paired t-test และการจัดหมวดหมู่ข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า 1. โปรแกรมการเตรียมความพร้อมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการปฏิบัติงานของพยาบาลหัวหน้าเวร หอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลเถิน ประกอบด้วย 1) หลักสูตรฝึกอบรม 2) คู่มือโปรแกรมฯ ซึ่งมีเนื้อหาครอบคลุมสมรรถนะในการปฏิบัติงานของพยาบาลหัวหน้าเวรทั้ง 8 ด้าน 3) วิธีการฝึกอบรม ได้แก่ การบรรยาย การวิเคราะห์กรณีศึกษา การแสดงบทบาทสมมุติ และการฝึกปฏิบัติงานจริง และ 4) การติดตามผลโดยใช้แบบประเมินสมรรถนะการปฏิบัติงานของพยาบาลหัวหน้าเวร พัฒนาโดยสุชญาดา รัดทะนี (2565) ซึ่งเป็นการประเมินตนเอง และ 5) การประเมินกระบวนการพัฒนาโปรแกรมฯ โดยการสนทนากลุ่ม 2. ภายหลังการเข้าร่วมโปรแกรม ผู้เข้าร่วมฝึกอบรมโปรแกรมมีคะแนนสมรรถนะการปฏิบัติงานของพยาบาลหัวหน้าเวรสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมทั้งโดยรวม (t = 9.78, p < .01) และรายด้าน (t=6.25-12.37, p < .01) 3. ผลการประเมินโปรแกรมโดยการสนทนากลุ่มพบว่า ผู้เข้าร่วมฝึกอบรมมีความพึงพอใจในโปรแกรมเป็นอย่างมาก และเห็นว่าเนื้อหาครอบคลุมสมรรถนะพยาบาลหัวหน้าเวรทั้ง 8 ด้าน และเป็นประโยชน์ทำให้เข้าใจและปฏิบัติบทบาทพยาบาลหัวหน้าเวรได้ดีขึ้น กิจกรรมในโปรแกรมฯ ทำให้ตื่นตัวและส่งเสริมการคิดวิเคราะห์รวมถึงการแก้ไขปัญหาร่วมกัน ทำให้เกิดความมั่นใจในการปฏิบัติงาน ส่วนวิธีการถ่ายทอดของวิทยากรและระยะเวลาการอบรมมีความเหมาะสม พบอุปสรรคด้านเวลาเนื่องจากภาระงานประจำจึงมีข้อเสนอแนะให้จัดอบรมในห้องเรียนเป็นช่วงสั้นๆ แต่ต่อเนื่อง และควรกำหนดให้เป็นหลักสูตรประจำที่มีการจัดอย่างสม่ำเสมอ
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. (2016). Global strategy on human resources for health: Workforce 2030. World Health Organization.
โอภาส การย์กวินพงศ์. (2567). นโยบายและยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุขด้านบุคลากรเป็นเลิศ. กระทรวงสาธารณสุข.
กองการพยาบาล. (2561). บทบาทหน้าที่พยาบาลหัวหน้าเวรและการบริหารการพยาบาล. กระทรวงสาธารณสุข.
Hughes, R. G., & Kring, D. (2005). Charge nurse leadership development and evaluation. Journal of Nursing Administration, 35(2), 67–76.
Sullivan, E. J. (2012). Effective leadership and management in nursing (7th ed.). Pearson Education.
สุชญาดา รัดทะนี. (2565). การวิเคราะห์องค์ประกอบสมรรถนะพยาบาลหัวหน้าเวร โรงพยาบาลศรีนครินทร์. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 40(2), 85–96.
Marquis, B. L., & Huston, C. J. (2017). Leadership roles and management functions in nursing: Theory and application (9th ed.). Wolters Kluwer.
Eggenberger, T. (2012). Exploring the charge nurse role: Holding the frontline. Nursing Management, 43(9), 46–50.
Connelly, L. M., Yoder, L. H., & Miner-Williams, D. (2003). A qualitative study of charge nurse competencies. Medsurg Nursing, 12(5), 298–305.
จิราพร วัฒนศรีสินธุ์, สมใจ พุ่มทอง, และกัลยา สุขสวัสดิ์. (2565). การพัฒนาโปรแกรมเตรียมความพร้อมพยาบาลหัวหน้าเวรในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ. วารสารพยาบาลศาสตร์, 40(3), 45–59.
พวงยุพา ยิ้มเจริญ, ศิริพร แสงทอง, และนันทนา สุขเกษม. (2562). ผลของโปรแกรมเตรียมความพร้อมสำหรับพยาบาลหัวหน้าเวรหน่วยศัลยกรรมเด็ก. วารสารการพยาบาลเด็ก, 28(2), 77–91.
ชมพูนุท ทิพย์ฝั้น. (2556). การพัฒนาโปรแกรมการเตรียมความพร้อมสำหรับการเป็นพยาบาลหัวหน้าเวรด้านการบริหารการพยาบาล โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. พยาบาลสาร, 40(4), 112–126.
ศรีบังอร อรัญเวทย์ และคณะ. (2565). การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมความสามารถในการเป็นพยาบาลหัวหน้าเวร โรงพยาบาลสงขลานครินทร์. Songklanagarind Journal of Nursing, 42(1), 56–70.
วราภรณ์ เจริญบุญ. (2559). ผลของโปรแกรมการเตรียมความพร้อมในการเป็นพยาบาลหัวหน้าเวร กลุ่มงานการพยาบาลผู้ป่วยใน โรงพยาบาลราชวิถี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 25(3), 421–434.
อุไรรัตน์ ภู่สูงเนิน, และจิตรภินันท์ ศรีจักโคตร. (2567). การพัฒนาโปรแกรมเพิ่มสมรรถนะภาวะผู้นำในพยาบาลหัวหน้าเวรแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลเลย. วารสารการพยาบาลฉุกเฉินและวิกฤต, 5(1), 14–28.
อุไรรัตน์ ภู่สูงเนิน และ จิตรภินันท์ ศรีจักโคตร. (2567). การพัฒนาโปรแกรมเพิ่มสมรรถนะภาวะผู้นำในพยาบาลหัวหน้าเวรแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลเลย. วารสารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวังขอนแก่น, 6(3), 1-14.
โรงพยาบาลเถิน. (2567). รายงานข้อมูลบุคลากรหอผู้ป่วยใน ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลเถิน. โรงพยาบาลเถิน.
กลุ่มงานการพยาบาล โรงพยาบาลเถิน. (2567). รายงานอุบัติการณ์และการวิเคราะห์สาเหตุฐานราก หอผู้ป่วยใน โรงพยาบาลเถิน. โรงพยาบาลเถิน.
Werther, W. B., & Davis, K. (1993). Human resources and personnel management (5th ed.). McGraw-Hill.
