ผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพในชุมชนต่อระดับความเจ็บปวดและการจำกัดการทำหน้าที่ ของข้อไหล่ในผู้ที่มีภาวะไหล่ติด : การศึกษาแบบย้อนหลัง
คำสำคัญ:
ภาวะไหล่ติด, โปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพ, ชุมชน, การป้องกันเชิงรุกบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพในชุมชนในการลดระดับความเจ็บปวดและการจำกัดการทำหน้าที่ในผู้ป่วยภาวะไหล่ติด ในตำบลปากโทก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก ใช้รูปแบบการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อน-หลัง โดยวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลัง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 311 ราย เข้าร่วมโปรแกรมระยะเวลา 6 สัปดาห์ ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ผลลัพธ์ประเมินด้วย Numeric Pain Rating Scale (NPRS) และแบบประเมินการจำกัดการทำหน้าที่ของข้อไหล่ (Shoulder Functional Limitation; SFL) โดยแบ่งผู้เข้าร่วมเป็น 3 กลุ่มตามภาวะข้อไหล่ ได้แก่ กลุ่มสีเขียว กลุ่มสีเหลือง และกลุ่มสีแดง วิเคราะห์ข้อมูลด้วย McNemar test และ Wilcoxon signed-rank test
ผลการวิจัย พบว่า ก่อนการทดลอง กลุ่มสีเขียว (ไม่มีอาการปวด) มีจำนวน 239 ราย คิดเป็นร้อยละ 76.8 กลุ่มสีเหลือง (ปวดแต่ยกสุด) จำนวน 60 ราย คิดเป็นร้อยละ 19.3 และกลุ่มสีแดง (ยกไหล่ไม่สุด) จำนวน 12 ราย คิดเป็นร้อยละ 3.9 หลังการทดลอง สัดส่วนผู้มีอาการลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (McNemar χ² = 27.273, p < .001) โดยกลุ่มสีเหลืองฟื้นตัวสู่ภาวะปกติถึงร้อยละ 50 และพบว่าระดับความเจ็บปวด (NPRS) และการจำกัดการทำหน้าที่ (SFL) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = -6.652, p < .001, r = 0.267 และ Z = -2.640, p = .008, r = 0.106 ตามลำดับ)
เอกสารอ้างอิง
Bouaicha S, Wieser K, Kriechling P, Scholz-Odermatt SM. A large-scale assessment of the healthcare burden of adhesive capsulitis of the shoulder joint. Swiss Med Wkly. 2020;150:w20188.
Millar NL, Meakins A, Struyf F, Willmore E, Campbell AL, Kirwan PD, et al. Frozen shoulder. Nat Rev Dis Primers. 2022;8(1):59.
Jacob L, Gyasi RM, Koyanagi A, Haro JM, Smith L, Kostev K. Prevalence of and risk factors for adhesive capsulitis of the shoulder in older adults from Germany. J Clin Med. 2023;12(2):669.
Plodthong S, Boonyaratpun O. Prevalence and factors associated with frozen shoulder in type 2 diabetic patients at primary care units. J Prev Med Assoc Thai. 2019;9(1):62–72.
Jewell DV, Riddle DL, Thacker LR. Interventions associated with an increased or decreased likelihood of pain reduction and improved function in patients with adhesive capsulitis: a retrospective cohort study. Phys Ther. 2009;89(5):419–29.
Williamson A, Hoggart B. Pain: a review of three commonly used pain rating scales. J Clin Nurs. 2005;14(7):798–804.
Namdari S, Yagnik G, Ebaugh DD, Nagda S, Ramsey ML, Williams GR Jr, et al. Defining functional shoulder range of motion for activities of daily living. J Shoulder Elbow Surg. 2012;21(6):746–53.
Armstrong RA. When to use the Bonferroni correction. Ophthalmic Physiol Opt. 2014;34(5):502–8. doi: 10.1111/opo.12131.
Pitchalard K, Moonpanane K, Wimolphan P, Singkhorn O, Wongsuraprakit S. Implementation and evaluation of the peer-training program for village health volunteers to improve chronic disease management among older adults in rural Thailand. Int J Nurs Sci. 2022;9(3):328–33.
Vita F, Pederiva D, Tedeschi R, Spinnato P, Origlio F, Faldini C, et al. Adhesive capsulitis: the importance of early diagnosis and treatment. J Ultrasound. 2024;27(3):579–87.
Berner JE, Nicolaides M, Ali S, Pafitanis G, Preece J, Hopewell S, et al. Pharmacological interventions for early-stage frozen shoulder: a systematic review and network meta-analysis. Rheumatology (Oxford). 2024;63(12):3221–33.
Mertens MG, Meert L, Struyf F, Schwank A, Meeus M. Exercise therapy is effective for improvement in range of motion, function, and pain in patients with frozen shoulder: a systematic review and meta-analysis. Arch Phys Med Rehabil. 2022;103(5):998–1012.e14.
Lee SH, Yoon C, Chung SG, Kim HC, Kwak Y, Park HW, et al. Effects of exercise intervention (with and without joint mobilization) in patients with adhesive capsulitis: a systematic review and meta-analysis. Healthcare (Basel). 2023;11(10):1504.
Kwon CY, Lee B. Clinical practice guidelines for diagnosis and non-surgical treatment of primary frozen shoulder. Ann Rehabil Med. 2025;49(3):135–70.
