การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังกลุ่มติดเตียงโดยกลไกพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดพัทลุง
คำสำคัญ:
ผู้ป่วยติดเตียง, รูปแบบการดูแล, กลไกพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ, คุณภาพชีวิตบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การดูแลผู้ป่วยเรื้อรังกลุ่มติดเตียง จังหวัดพัทลุง ศึกษารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังกลุ่มติดเตียงโดยกลไกพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ ศึกษากระบวนการพัฒนารูปแบบการดูแล และศึกษาผลการพัฒนาการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังกลุ่มติดเตียงโดยกลไกพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดพัทลุง ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนตุลาคม 2568 เดือนพฤษภาคม 2569 รวมระยะเวลา 8 เดือน กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยเรื้อรังกลุ่มติดเตียง จำนวน 406 ราย โดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) ตามเกณฑ์คัดเข้า เก็บข้อมูลจากแบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา สถิติพรรณนา และสถิติอนุมาน
ผลการศึกษา พบว่า ด้านสภาวะสุขภาพ ภายหลังการดำเนินการตามรูปแบบ ผู้ป่วยมีภาวะแทรกซ้อนและเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ลดลงทุกตัวชี้วัด โดยการเกิดแผลกดทับลดลงจากร้อยละ 20.2 เหลือร้อยละ 10.6 การติดเชื้อที่ต้องได้รับการรักษาลดลงจากร้อยละ 15.8 เหลือร้อยละ 7.6 ภาวะโภชนาการเสี่ยงลดลงจากร้อยละ 29.1 เหลือร้อยละ 19.2 การกลับเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลโดยไม่ได้วางแผนลดลงจากร้อยละ 12.6 เหลือร้อยละ 6.2 และการส่งต่อฉุกเฉินหรือส่งต่อเร่งด่วนลดลงจากร้อยละ 9.4 เหลือร้อยละ 4.4 โดยทุกตัวชี้วัดเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยที่เมื่อพิจารณารายด้าน ด้านภาวะซึมเศร้าของผู้ป่วย ด้านภาวะซึมเศร้าของผู้ดูแล ด้านความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน ด้านคุณภาพชีวิต ด้านระบบการดูแล มีการเปลี่ยนแปลงดีขึ้นจากก่อนการดำเนินงาน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กองสถิติสังคม สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังและผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิงในระบบบริการสุขภาพ. กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพัทลุง. (2567). ข้อมูลสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังและผู้ป่วยเรื้อรังกลุ่มติดเตียง จังหวัดพัทลุง ปีงบประมาณ 2567. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพัทลุง.
สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองพัทลุง. (2566). ข้อมูลสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง อำเภอเมืองพัทลุง ปีงบประมาณ 2566. สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองพัทลุง.
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข, สำนักงานบริหารยุทธศาสตร์สุขภาพดีวิถีชีวิตไทย, และกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. (2561). คู่มือแนวทางการดำเนินงานตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่ พ.ศ. 2561. กระทรวงสาธารณสุข.
Cochran, W.G. (1953). Sampling Techiques. New York : John Wiley & Sons. Inc.
Tantirat, P., Suphanchaimat, R., Rattanathumsakul, T., & Noree, T. (2020). Projection of the number of elderly in different health states in Thailand in the next ten years, 2020–2030. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(22), Article 8703. https://doi.org/10.3390/ijerph172287038. จันทร์ศิริ บัวต๋า. (2561). การจัดการระบบการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว (LTC) ใน รพ.สต.ชอนสมบูรณ์ อ.หนองม่วง จ.ลพบุรี [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
ทองทิพย์ เทียนสว่าง. (2567). การศึกษาความต้องการของผู้ดูแลผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านบางหญ้าแพรก อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคกลาง), 38(3), 38–49.
Muangkaew, P., & Waengnork, W. (2025). Strengthening long-term care for bedridden elderly: A community-driven integrated care model in Thailand. Nurse Educators and Practitioners Journal, 1(2), 38–48. https://doi.org/10.64397/nepj.v01i02.2025.a16
กรมอนามัย. (2561). คู่มือระบบการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่. กระทรวงสาธารณสุข.
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2565). คู่มือ อสม. “สมาร์ท อสม. และ อสม. หมอประจำบ้าน”. กระทรวงสาธารณสุข.
ชมนาด วีระกิติกุล. (2567). ความเครียดและความต้องการจำเป็นของผู้ดูแลผู้ป่วยติดเตียง อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
จิตรกร วนะรักษ์. (2564). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียงโดยการมีส่วนร่วมของชมรมจริยธรรมโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทุ่งมะพร้าว อำเภอท้ายเหมือง จังหวัดพังงา. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 30(2), 285–294.
นฤมล เปรมาสวัสดิ์, อารีย์รัตน์ เปสูงเนิน, ฉัตรทอง จารุพิสิฐไพบูลย์, ณัฏฐินีภรณ์ จันทรโณทัย, และดุษฎี ไตรยวงศ์. (2569). ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลในการดูแลผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์, 16(1), 120–139.
Thipthimwong, K., Linpoo, M., Kuntajai, K., Thanomchit, B., & Ngoenthong, S. (2025). A community-based healthcare model for bedridden elderly in Mae Jarao sub-district, Mae Ramat district, Tak Province. Journal of the Medical Association of Thailand, 108, 121–130.
