การพัฒนาแนวทางการพยาบาลในการดูแลและฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวชแบบบูรณาการโดยชุมชนเป็นฐานในระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ
คำสำคัญ:
การพยาบาลชุมชน, ผู้ป่วยจิตเวช, การดูแลแบบบูรณาการ, ระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลแนวทางการพยาบาลในการดูแลและฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวชแบบบูรณาการโดยชุมชนเป็นฐานในระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชน ได้แก่ พยาบาลวิชาชีพ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ผู้นำชุมชน ผู้ป่วยจิตเวช และผู้ดูแลผู้ป่วย รวมทั้งสิ้น 42 คน แบ่งการดำเนินการออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การศึกษาสถานการณ์และพัฒนาแนวทาง และระยะที่ 2 การทดลองใช้และประเมินผลแนวทางที่พัฒนาขึ้น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบประเมินการมีส่วนร่วม และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ paired t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า แนวทางที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยการประเมินผู้ป่วยแบบองค์รวม การวางแผนการดูแลรายบุคคล การเยี่ยมบ้าน การติดตามต่อเนื่อง และการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน หลังการดำเนินการ ผู้ป่วยมีคะแนนการดูแลตนเอง การรับประทานยาต่อเนื่อง และการป้องกันการกลับเป็นซ้ำเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) การมีส่วนร่วมของชุมชนอยู่ในระดับสูง และความพึงพอใจต่อแนวทางอยู่ในระดับมาก
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. World mental health report: transforming mental health for all. Geneva: World Health Organization; 2022.
กรมสุขภาพจิต. รายงานประจำปีกรมสุขภาพจิต พ.ศ. 2567. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต; 2567.
กรมสุขภาพจิต. แผนปฏิบัติการด้านสุขภาพจิตแห่งชาติ พ.ศ. 2566-2570. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต; 2566.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. รายงานภาวะสังคมไทย ไตรมาส 4 และภาพรวม ปี 2567. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ; 2568.
โรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์. รายงานผลการดำเนินงานประจำปี 2567. ขอนแก่น: โรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์; 2567.
สุพัตรา ศรีวิเศษ และสมพร รุ่งเรืองกลกิจ. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายสุขภาพ. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2564;35(2):45-59.
ชนกพร วงศ์ชัย และอภิญญา สุวรรณศรี. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการกลับเป็นซ้ำของผู้ป่วยจิตเภทในชุมชน. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2565;32(3):85-99.
พรทิพย์ มาลาธรรม และศิริลักษณ์ จุลพงษ์. ผลของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยจิตเภทโดยชุมชนเป็นฐานต่อการรับประทานยาอย่างต่อเนื่องและคุณภาพชีวิต. วารสารสภาการพยาบาล. 2564;36(4):78-92.
จินตนา ยูนิพันธ์, วิไลลักษณ์ ประเสริฐสุข และนภา พิทักษ์พงษ์. ประสิทธิผลของการดูแลผู้ป่วยจิตเวชแบบมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชนในระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2566;41(1):22-36.
World Health Organization. Guidance on community mental health services: promoting person-centred and rights-based approaches. Geneva: World Health Organization; 2021.
Kemmis S, McTaggart R. The Action Research Planner. 3rd ed. Victoria: Deakin University Press; 1988.
Polit DF, Beck CT. Nursing Research: Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice. 11th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2021.
Cohen JM, Uphoff NT. Participation's Place in Rural Development: Seeking Clarity Through Specificity. New York: Cornell University; 1980.
Best JW. Research in Education. 4th ed. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall; 1981.
สุวรรณี ศรีบุญเรือง, พิชญา จันทร์แก้ว และกานต์ นาคศรี. ผลของการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อการดูแลผู้ป่วยจิตเวชเรื้อรังในชุมชน. วารสารสาธารณสุขชุมชน. 2565;38(1):55-70.
สุขเกษม อุไรวรรณ. การพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตในชุมชนเพื่อการดูแลผู้ป่วยจิตเวชอย่างต่อเนื่อง. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย. 2564;29(3):101-115.
จุฑารัตน์ ทองสลับ, ณัฐกานต์ ศรีสุวรรณ และกิตติ พิพัฒน์วงศ์. ผลของรูปแบบการพยาบาลแบบมีส่วนร่วมในชุมชนต่อความพึงพอใจของผู้รับบริการ. Belitung Nursing Journal (Thai Study). 2566;9(3):198-208.
วรรณพร แก้วมณี. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชโดยชุมชนมีส่วนร่วมและผลลัพธ์ต่อครอบครัวผู้ป่วย. วารสารการพยาบาลชุมชน. 2564;28(1):61-75.
