การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยโดยใช้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิต ระดับอำเภอ จังหวัดมุกดาหาร
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, การส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย, เด็กปฐมวัย, คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.)บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research ) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยโดยใช้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดมุกดาหาร กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วย คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ผู้ปกครองเด็กปฐมวัย หรือผู้ดูแลเด็กปฐมวัย และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย รวบรวมข้อมูล เชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้ Paired sample t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้ การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยโดยใช้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดมุกดาหาร ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นที่ 1 การศึกษาบริบทของพื้นที่ ขั้นที่ 2 การดำเนินงาน ขั้นที่ 3 นำแผนไปสู่การปฏิบัติ ขั้นที่ 4 กำกับติดตาม ประเมินผล และขั้นที่ 5 ถอดบทเรียน วิเคราะห์ปัญหา อุปสรรค และปัจจัยแห่งความสำเร็จในการดำเนินงาน สรุปได้เป็น“ MUK–MUM Model” (โมเดลการดำเนินงานส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย จังหวัดมุกดาหาร) ส่งผลให้เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการอยู่ในเกณฑ์ปกติเพิ่มขึ้นในทุกด้าน และจำนวนเด็กที่มีภาวะสงสัยล่าช้าลดลงอย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะด้านกล้ามเนื้อมัดเล็กและสติปัญญา เด็กปกติ เพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 89.47 และด้านการเคลื่อนไหว ร้อยละ 79.16
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM). กรุงเทพมหานคร: กระทรวงสาธารณสุข; 2559.
กรมอนามัย. รายงานสถานการณ์พัฒนาการเด็กปฐมวัยประเทศไทย ปี 2565. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงสาธารณสุข; 2565.
ระบบฐานข้อมูลเด็กปฐมวัย. รายงานสถานการณ์เด็กปฐมวัยประเทศไทย ปี 2562. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงสาธารณสุข; 2562.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมุกดาหาร. รายงานผลการดำเนินงานคัดกรองพัฒนาการเด็กปฐมวัย จังหวัดมุกดาหาร ปีงบประมาณ 2566. มุกดาหาร: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมุกดาหาร; 2566.
สถาบันพัฒนาอนามัยเด็กแห่งชาติ กรมอนามัย. รายงานการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงสาธารณสุข; 2560.
Kemmis S, McTaggart R. The Action Research Planner. 3rd ed. Victoria: Deakin University Press; 1988.
อัจฉรา ผาดโผน. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน. วารสารสาธารณสุขชุมชน. 2561;7(2):219-250.

