ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพผู้ให้การดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดในโรงพยาบาลตติยภูมิ เขตสุขภาพที่ 9 ประเทศไทย
คำสำคัญ:
สมรรถนะพยาบาลวิชาชีพ, ผู้ป่วยมะเร็ง, ยาเคมีบำบัด, แรงจูงใจ, โรงพยาบาลตติยภูมิบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพผู้ให้การดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดในโรงพยาบาลตติยภูมิ เขตสุขภาพที่ 9 ประเทศไทย กลุ่มตัวอย่างเป็นพยาบาลวิชาชีพ จำนวน 92 คน เครื่องมือใช้แบบสอบถามประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป แรงจูงใจในการปฏิบัติงาน และสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาได้ค่า CVI เท่ากับ 1.00 ค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามภาพรวม เท่ากับ 0.98 เก็บรวบรวมข้อมูลผ่าน Google Forms ระหว่างวันที่ 26 มีนาคม ถึง 22 พฤษภาคม 2569 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการศึกษาพบว่า สมรรถนะพยาบาลวิชาชีพโดยรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.31, S.D. = 0.52) แรงจูงใจโดยรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.16, S.D. = 0.51) การฝึกอบรมเฉพาะทางเกี่ยวกับยาเคมีบำบัดหรือหลักสูตรเฉพาะทางด้านมะเร็งมีความสัมพันธ์ทางบวกระดับปานกลางกับสมรรถนะอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.417, p-value < 0.001) และแรงจูงใจโดยรวมมีความสัมพันธ์ทางบวกระดับปานกลางกับสมรรถนะ (r = 0.687, p-value < 0.001) ปัจจัยที่สามารถร่วมกันพยากรณ์สมรรถนะได้ ได้แก่ ปัจจัยค้ำจุนด้านการปกครองบังคับบัญชา ประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด การฝึกอบรมเฉพาะทาง และปัจจัยจูงใจด้านความรับผิดชอบ โดยร่วมกันพยากรณ์ได้ร้อยละ 65.9 (R² = 0.659, p-value < 0.001)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global cancer burden growing, amidst mounting need for services. Geneva: WHO; 2024.
International Agency for Research on Cancer. Best practices in cervical screening programmes. Lyon: IARC; 2023.
สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ พ.ศ. 2567–2575. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ; 2567.
Polovich M. Safe handling of hazardous drugs. 3rd ed. Pittsburgh: Oncology Nursing Society; 2016.
จันทิมา แจ่มจำรัส, เพชรดา มหาแสง, ดาริกา จันทร์โพธิ์. แนวทางการพยาบาลป้องกันและจัดการแก้ไขภาวะการรั่วซึมของยาเคมีบำบัดออกนอกหลอดเลือดดำ. เวชบันทึกศิริราช. 2562;12(3).
McClelland DC. Testing for competence rather than for intelligence. Am Psychol. 1973;28(1):1-14.
Spencer LM, Spencer SM. Competence at work: models for superior performance. New York: John Wiley & Sons; 1993.
Benner P. From novice to expert. Am J Nurs. 1982;82(3):402-7.
Benner P. From novice to expert: excellence and power in clinical nursing practice. Menlo Park: Addison-Wesley; 1984.
Herzberg F, Mausner B, Snyderman BB. The motivation to work. New Brunswick: Transaction Publishers; 2010.
Alshmemri M, Shahwan-Akl L, Maude P. Herzberg’s two-factor theory. Life Sci J. 2017;14(5):12-6.
สมาคมพยาบาลโรคมะเร็งแห่งประเทศไทย. ความปลอดภัยการให้ยาเคมีบำบัด: ข้อเสนอแนะและแนวทางปฏิบัติ. นนทบุรี: ซิกมา กราฟฟิคส์; 2564.
Oncology Nursing Society. Chemotherapy and immunotherapy guidelines and recommendations for practice. Pittsburgh: Oncology Nursing Society; 2022.
Mlambo M, Silén C, McGrath C. Lifelong learning and nurses’ continuing professional development: a metasynthesis of the literature. BMC Nurs. 2021;20(1):62.
จันจิรา กิจแก้ว, วรารัตน์ ศรีสุข. ประสิทธิผลของโปรแกรมการเรียนรู้ด้านการดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับเคมีบำบัดของพยาบาลวิชาชีพ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2563;2(8):27-40.
Meretoja R, Isoaho H, Leino-Kilpi H. Nurse competence scale: development and psychometric testing. J Adv Nurs. 2004;47(2):124-33.
Nilsson J, Johansson E, Egmar AC, Florin J, Leksell J, Lepp M, et al. Development and validation of a new tool measuring nurses self-reported professional competence: the Nurse Professional Competence Scale. Nurse Educ Today. 2014;34(4):574-80.
อาภัสรา พันทาม. แรงจูงใจและการสนับสนุนจากองค์การที่มีผลต่อสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2564.
ศิริญญ์ รุ่งหิรัญ, สุลี ทองวิเชียร. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสมรรถนะการปฏิบัติงานของพยาบาลวิชาชีพในโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2554;6(1):109-20.
กองการพยาบาล สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการพัฒนาระบบบริการพยาบาล: Service Plan. กรุงเทพฯ: กองการพยาบาล; 2561.
สภาการพยาบาล. ประกาศสภาการพยาบาล เรื่อง มาตรฐานการศึกษาวิชาชีพการพยาบาลและผดุงครรภ์ระดับวิชาชีพ พ.ศ. 2560. นนทบุรี: สภาการพยาบาล; 2560.
Robbins SP, Judge TA. Organizational behavior. 18th ed. Harlow: Pearson Education; 2019.
Kim O, Lee H, Jung H, Jang HJ, Pang Y, Cheong H. Korean nurses’ adherence to safety guidelines for chemotherapy administration. Eur J Oncol Nurs. 2019;40:98-103.
DeJoy DM, Smith TD, Woldu H, Dyal MA, Steege AL, Boiano JM. Effects of organizational safety practices and perceived safety climate on PPE usage, engineering controls, and adverse events involving liquid antineoplastic drugs among nurses. J Occup Environ Hyg. 2017;14(7):485-93.
Gunawan J, Aungsuroch Y, Fisher ML, Marzilli C, Liu Y. Factors related to the clinical competence of registered nurses: systematic review and meta-analysis. J Nurs Scholarsh. 2020;52(6):623-33.
