ประสิทธิผลของรูปแบบ Group Medical Visit ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลสะสมและความรอบรู้ทางสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ ในหน่วยบริการปฐมภูมิ เครือข่ายอำเภอสามเงา จังหวัดตาก
คำสำคัญ:
การดูแลรักษาแบบกลุ่ม , ความรอบรู้ทางสุขภาพ , ระดับน้ำตาลสะสม , โรคเบาหวานชนิดที่ 2 , หน่วยบริการปฐมภูมิบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลรักษาแบบกลุ่ม (Group Medical Visit: GMV) ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลสะสมและความรอบรู้ทางสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้ กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในหน่วยบริการปฐมภูมิ เครือข่ายอำเภอสามเงา จังหวัดตาก จำนวน 84 ราย ได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 42 ราย ซึ่งได้รับรูปแบบการดูแลรักษาแบบกลุ่มจำนวน 6 ครั้ง ในระยะเวลา 12 สัปดาห์ และกลุ่มควบคุม 42 ราย ซึ่งได้รับการดูแลตามมาตรฐานปกติ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูลทางคลินิก แบบประเมินความรอบรู้ทางสุขภาพ และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ Paired t-test และ Independent t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) ลดลงและมีคะแนนความรอบรู้ทางสุขภาพเพิ่มขึ้นจากก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มพบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลสะสมต่ำกว่ากลุ่มควบคุม และมีคะแนนความรอบรู้ทางสุขภาพสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ข้อมูลเชิงคุณภาพสะท้อนให้เห็นว่ารูปแบบดังกล่าวช่วยเพิ่มเวลาในการปฏิสัมพันธ์ ส่งเสริมการสนับสนุนทางสังคมจากเพื่อนร่วมโรค (Peer support) และยกระดับความมั่นใจในการจัดการตนเอง
เอกสารอ้างอิง
ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย; 2566.
ธวัช จันแดง. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน 2567; 9(4): 478-484.
ชุติมา เลิศอาวุธ, โสภิดา ยอดยิ่ง, จิราพร ถาวรสุข. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ระดับปฐมภูมิด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม. วารสารกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ 2568; 21(1): 104-114.
Mitchell SE, Bragg A, De La Cruz BA, Winter MR, Reichert MJ, Laird LD, et al. Effectiveness of an immersive telemedicine platform for delivering diabetes medical group visits for African American, Black and Hispanic, or Latina women with uncontrolled diabetes: The Women in Control 2.0 noninferiority randomized clinical trial. J Med Internet Res 2023; 25: e43669.
วุฒิไกร วุฒิกิจจารัศ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในกลุ่มเครือข่ายบริการปฐมภูมิ อำเภอเมืองชัยนาท จังหวัดชัยนาท. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย 2566; 13(3): 21-35.
Rosner B. Fundamentals of biostatistics. 8th ed. Boston: Cengage Learning; 2015.
Davies MJ, Aroda VR, Collins BS, Gabbay RA, Green J, Maruthur NM, et al. Management of hyperglycemia in type 2 diabetes, 2022. A consensus report by the American Diabetes Association (ADA) and the European Association for the Study of Diabetes (EASD). Diabetes Care 2022; 45(11): 2753-2786.
Kwan BM, Dickinson LM, Dailey-Vail J, Glasgow RE, Gritz RM, Gurfinkel D, et al. Comparative effectiveness of patient-driven versus standardized diabetes shared medical appointments: A pragmatic cluster randomized trial. J Gen Intern Med 2024; 39: 2970-2979.
Tang MY, Graham F, O'Donnell A, Beyer F, Richmond C, Dhami R, et al. Effectiveness of shared medical appointments delivered in primary care for improving health outcomes in patients with long-term conditions: A systematic review of randomised controlled trials. BMJ Open 2024; 14(3): e067252.
ศรัณญา แก้วคำลา. ประสิทธิผลของการใช้กระบวนการกลุ่มในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ต่อการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพและการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม 2564; 17(3): 179-184.
มะยุเรีย รุ่งเจริญอารีจิตต์. ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านแหงใต้ อำเภองาว จังหวัดลำปาง. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคเหนือ) 2567; 34(2): 46-53.
รัตนาภรณ์ กล้ารบ, อรพินท์ สีขาว, ชฎาภา ประเสริฐทรง. ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้.วารสารพยาบาลทหารบก 2564; 22(3): 274-283.
Timpel P, Netsaengtip R, Estakhri M, Chaiyasit N, Saeo J, Fungladda W, et al. Online infographic to improve diabetes knowledge, self-management efficacy and glycemic control among Thai type 2 diabetes patients in primary care unit a cluster-randomized controlled trial. BMC Primary Care 2024; 25: 276.
