สมรรถนะการดูแลด้านจิตวิญญาณของพยาบาล โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่
คำสำคัญ:
การดูแลด้านจิตวิญญาณ, สมรรถนะการดูแลด้านจิตวิญญาณ, พยาบาลบทคัดย่อ
สมรรถนะการดูแลด้านจิตวิญญาณของพยาบาลช่วยให้พยาบาลสามารถประเมินและตอบสนองต่อความต้องการด้านจิตวิญญาณของผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสม ส่งผลให้การดูแลผู้ป่วยครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณอย่างเป็นองค์รวม การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสมรรถนะการดูแลด้านจิตวิญญาณของพยาบาล โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ กลุ่มตัวอย่างเป็นพยาบาลวิชาชีพ จำนวน 304 คน คัดเลือกด้วยการสุ่มแบบชั้นภูมิตามช่วงอายุงานและสุ่มอย่างง่ายภายในแต่ละชั้น เก็บรวบรวมข้อมูลในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2568 เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลและแบบวัดสมรรถนะการดูแลด้านจิตวิญญาณของพยาบาลฉบับภาษาไทย ซึ่งแปลย้อนกลับจาก Spiritual Care Competence Scale (SCCS) ของ van Leeuwen et al. (2009) โดยมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคทั้งฉบับเท่ากับ 0.97 ผลการวิจัยพบว่า สมรรถนะการดูแลด้านจิตวิญญาณโดยรวมอยู่ในระดับสูง ( = 3.88, S.D. = 0.41) โดยสมรรถนะด้านทัศนคติต่อจิตวิญญาณของผู้ป่วย ด้านการสื่อสาร ด้านการประเมินและการดำเนินการดูแลด้านจิตวิญญาณ และด้านการสนับสนุนส่วนบุคคลและการให้คำปรึกษาผู้ป่วยอยู่ในระดับสูง ขณะที่ด้านการพัฒนาวิชาชีพและการปรับปรุงคุณภาพการดูแลด้านจิตวิญญาณ และด้านการส่งต่อไปยังผู้เชี่ยวชาญอยู่ในระดับปานกลาง
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
Ghorbani M, Mohammadi E, Aghabozorgi R, Ramezani M. Spiritual care interventions in nursing: an integrative literature review. Support Care Cancer. 2021; 29: 1165-1181. https://doi.org/10.1007/s00520-020-05747-9
van Leeuwen R, Attard J, Ross L, Boughey A, Giske T, Kleiven T, et al. The development of a consensus-based spiritual care education standard for undergraduate nursing and midwifery students: an educational mixed methods study. J Adv Nurs. 2021;77(2):973-986. doi:10.1111/jan.14613
van Leeuwen R, Cusveller B. Nursing competencies for spiritual care. J Adv Nurs. 2004; 48(3): 234-246. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2004.03192.x
van Leeuwen R, Tiesinga LJ, Middel B, Post D, Jochemsen H. The validity and reliability of an instrument to assess nursing competencies in spiritual care. J Clin Nurs. 2009; 18(20): 2857-2869. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2008.02594.x
Ross L, Giske T, Boughey AJ, van Leeuwen R, Attard J, Kleiven T, et al. Development of a spiritual care education matrix: factors facilitating/hindering improvement of spiritual care competency in student nurses and midwives. Nurse Educ Today. 2022; 114: 105403. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2022.105403
Wisesrith W, Soonthornchaiya R, Hain D. Thai nurses’ experiences of spiritual care for older adults at end of life. J Hosp Palliat Nurs. 2021; 23(3): 286-292. https://doi.org/10.1097/NJH.0000000000000748
van Leeuwen R, Schep-Akkerman AE. Dissemination of the Spiritual Care Competence Scale (SCCS). J Study Spirituality. 2024;14(1):75-91. doi:10.1080/20440243.2024.2329560
งานพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. แผนการดำเนินงานตามมาตรฐานระบบการดูแลผู้ป่วยด้วยมิติจิตวิญญาณ ปี 2566-2567 [เอกสารภายใน]. เชียงใหม่: โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2567.
งานพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. รายงานแบบประเมินตนเองเฉพาะโรค/เฉพาะระบบงาน การดูแลผู้ป่วยด้วยมิติจิตวิญญาณ (Program and Disease Specific Certification: Spiritual Healthcare in Action). เชียงใหม่: โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2568.
อิสรีย์ เขื่อนสุวรรณ, ถนอมจิตร์ ปินตาปิน, วีรพงษ์ วงศ์ตัน, ระเบียบ สุวรรณ์ปรีดา, กนกวรรณ นันต๊ะยานา, ฉันทนา ทองผลา, และคณะ. การเปรียบเทียบการรับรู้การดูแลผู้ป่วยด้านจิตวิญญาณของบุคลากรทางการพยาบาลในงานการพยาบาลผู้ป่วยทั่วไปฯ โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. เชียงใหม่เวชสาร. 2559;55(3):133-142.
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน). แนวทางการพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยด้วยมิติจิตวิญญาณ Spiritual Healthcare in Action (SHA). นนทบุรี: สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน); 2565.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30:607-610.
บุญใจ ศรีสถิตนรากูร. ระเบียบวิธีวิจัยทางการพยาบาล. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: ยูแอนด์ไอ อินเตอร์มีเดีย; 2553.
Pimentel JL. A note on the usage of Likert scaling for research data analysis. USM R&D J. 2010;18(2):109-112.
Brislin RW. Back-translation for cross-cultural research. J Cross Cult Psychol. 1970;1(3):185-216. doi:10.1177/135910457000100301
Alshehry AS. Spirituality and spiritual care competence among expatriate nurses working in Saudi Arabia. Religions. 2018;9(12):384. doi:10.3390/rel9120384
Vogel A, Schep-Akkerman AE. Competence and frequency of provision of spiritual care by nurses in the Netherlands. Scand J Caring Sci. 2018;32(4):1314-1321. doi:10.1111/scs.12575
Seid K, Abdo A. Nurse’s spiritual care competence in Ethiopia: a multicenter cross-sectional study. PLoS One. 2022;17(3):e0265205. doi:10.1371/journal.pone.0265205
Abusafia AH, Mamat Z, Rasudin NS, Bakar M, Ismail R. Spiritual care competence among Malaysian staff nurses. Nurse Media J Nurs. 2021;11(1):1-9. doi:10.14710/nmjn.v11i1.34757.
Albaqawi HM, Alquwez N, Almazan JU, Alharbi SM, Catimbang CC, Rivera PP Jr, et al. Workplace spiritual climate and its influence on nurses’ provision of spiritual care in multicultural hospitals. Religions. 2019;10(2):118. doi:10.3390/rel10020118.
Han KH, Hung KC, Cheng YS, Chung W, Sun CK, Kao CC. Factors affecting spiritual care competency of mental health nurses: a questionnaire-based cross-sectional study. BMC Nurs. 2023;22(1):202. doi:10.1186/s12912-023-01302-z.
Hsieh SI, Hsu LL, Hinderer KA, Lin HL, Tseng YP, Kao CY, et al. The effects of a scenario-based spiritual care course on spiritual care competence among clinical nurses: a quasi-experimental study. Healthcare (Basel). 2023;11(1):36. doi:10.3390/healthcare11010036
Shamsi M, Khoshnood Z, Farokhzadian J. Improving psychiatric nurses’ competencies in spiritual care and integration of clients’ religion/spirituality into mental healthcare: outcomes of an online spiritual care training program. BMC Psychiatry. 2022;22(1):645. doi:10.1186/s12888-022-04280-9.
Benner P. From novice to expert: excellence and power in clinical nursing practice. Menlo Park (CA): Addison-Wesley; 1984.
van Leeuwen R, Tiesinga LJ, Post D, Jochemsen H. Spiritual care: implications for nurses’ professional responsibility. J Clin Nurs. 2006;15(7):875-884. doi:10.1111/j.1365-2702.2006.01615.x

