ผลของโปรแกรมออกกำลังกายด้วยถุงทรายต่อความรุนแรงโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, โปรแกรมออกกำลังกายด้วยถุงทราย, โรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ, องศาการเคลื่อนไหวข้อเข่าบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของผลของโปรแกรมออกกำลังกายด้วยถุงทรายต่อความรุนแรงโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่ผู้ป่วยที่มีอาการปวดข้อเข่าและเข้ามารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตะดอบ อำเภอเมืองศรีสะเกษ จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง คือ โปรแกรมออกกำลังกายด้วยถุงทรายต่อความรุนแรงโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ระหว่างเดือนมีนาคม ถึงเดือน พฤษภาคม 2569 เก็บรวบรวมข้อมูลก่อนและหลังการทดลองโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมานใช้ Paired Samples t-test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p-value<0.05
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลองมีการรับรู้การป้องกันความรุนแรง (การรับรู้สาเหตุ) มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ในระดับสูง (Mean=28.63; SD=1.47) การรับรู้ความเจ็บป่วย พฤติกรรมการป้องกันความรุนแรง (พฤติกรรมด้านการออกกำลังกาย) และการรับประทานอาหารเพื่อป้องกันโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ในระดับสูง (Mean=28.93; SD=1.04), (Mean =27.07; SD=2.36), (Mean =29.80; SD= 5.63) ตามลำดับ ซึ่งหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ P-value <0.05 การเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยองศาการเคลื่อนไหวข้อเข่า ก่อนและหลังได้รับโปรแกรมออกกำลังกายด้วยถุงทราย พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีพัฒนาการของพิสัยการเคลื่อนไหวข้อเข่าในทุกมิติ โดยองศาการงอข้อเข่าซ้าย (Mean=91.12; SD=10.12) องศาการเหยียดข้อเข่าซ้าย (Mean=93.33; SD=16.59) ในส่วนของข้อเข่าขวา พบว่า องศาการงอ (Mean=104.50; SD=13.15) และองศาการเหยียด (Mean=87.17; SD=8.58) โดยองศาการเคลื่อนไหวข้อเข่าในผู้สูงอายุข้อเข่าเสื่อมเพิ่มขึ้นในทุกมิติ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p-value <0.05
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Musculoskeletal health. Geneva: World Health Organization; 2023.
กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถิติสาธารณสุข พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
สมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติโรคข้อเข่าเสื่อม. กรุงเทพฯ: สมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย; 2565.
สำนักงานสถิติจังหวัดศรีสะเกษ. รายงานสถิติประชากรจังหวัดศรีสะเกษ พ.ศ. 2565. ศรีสะเกษ: สำนักงานสถิติจังหวัดศรีสะเกษ; 2565.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ. รายงานประจำปี 2566. ศรีสะเกษ: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ; 2566.
สมาคมแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทย. แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม. กรุงเทพฯ: สมาคมแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทย; 2566.
Osteoarthritis Research Society International. OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. 2022.
ดวงพร กองอนันต์ และคณะ. ผลกระทบของโรคข้อเข่าเสื่อมต่อการดำเนินชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ 2565;45(2):85-96.
ธเนศ ตติรัตน์. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคข้อเข่าเสื่อมในประชากรวัยก่อนสูงอายุ. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี 2568;34(1):45-55.
American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Osteoarthritis of the Knee (Non-Arthroplasty), Clinical Practice Guideline. Rosemont (IL): AAOS; 2021.
นงนุช สุขใจ และคณะ. ผลของโปรแกรมฤๅษีดัดตนร่วมกับการพอกสมุนไพรต่ออาการปวดข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาล 2567;39(1):55-68.
University of California San Francisco. Sample Size Calculators for designing clinical research. [online]. [cited 2021 September 10]; Available from: https://sample-size.net/; 2021.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas 1970;30(3):607–10.
Altman R, Asch E, Bloch D, Bole G, Borenstein D, Brandt K, et al. Development of criteria for the classification and reporting of osteoarthritis: Classification of osteoarthritis of the knee. Arthritis Rheum. 1986;29(8):1039-49.
Dawson J, Fitzpatrick R, Murray D, Carr A. Questionnaire on the perceptions of patients about total knee replacement. J Bone Joint Surg Br. 1998;80(1):63-69.
Mahoney FI, Barthel DW. Functional evaluation: The Barthel Index. Md State Med J. 1965;14:61-65.
Becker MH, editor. The Health Belief Model and Personal Health Behavior. Thorofare (NJ): Charles B Slack; 1974.
Becker MH, editor. The Health Belief Model and Personal Health Behavior. Thorofare (NJ): Charles B Slack; 1974.
Rovinelli RJ, Hambleton RK. On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Dutch J Educ Res. 1977;2:49-60.
Cronbach LJ. Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 1951;16(3):297-334.
Katz JN, Arant KR, Loeser RF. Diagnosis and treatment of hip and knee osteoarthritis: A review. JAMA. 2021;325(6):568-78.
World Health Organization. Musculoskeletal health. Geneva: World Health Organization; 2023.
Kolasinski SL, Neogi T, Hochberg MC, Oatis C, Guyatt G, Block J, et al. 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation guideline for the management of osteoarthritis of the hand, hip, and knee. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72(2):149-62.
House JS. Work stress and social support. Reading (MA): Addison-Wesley; 1981.
Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman; 1997.
Rosenstock IM, Strecher VJ, Becker MH. Social learning theory and the Health Belief Model. Health Educ Q. 1988;15(2):175-83.
กรมการแพทย์. แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม. นนทบุรี: กรมการแพทย์; 2564.
Osteoarthritis Research Society International. OARSI clinical practice guidelines for the management of knee osteoarthritis. Mount Laurel (NJ): Osteoarthritis Research Society International; 2023.
