การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงก่อนการทำหัตถการ ทางการแพทย์แผนไทยโรงพยาบาลดอนมดแดง

ผู้แต่ง

  • สิทธิศักดิ์ หลักทอง โรงพยาบาลดอนมดแดง

คำสำคัญ:

การพัฒนาระบบ, ความดันโลหิตสูง, การแพทย์แผนไทย, การประเมินก่อนทำหัตถการ, ความปลอดภัยของผู้ป่วย

บทคัดย่อ

     การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ พัฒนาและประเมินผลระบบการดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่เข้ารับหัตถการทางการแพทย์แผนไทย และติดตามการนำระบบไปใช้เป็นแนวทางปฏิบัติงานประจำ โรงพยาบาลดอนมดแดง เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงอายุ 40 ปีขึ้นไปจำนวน 68 คน ซึ่งคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ระหว่างวันที่ 1 พฤษภาคม–31 กรกฎาคม 2568 โดยใช้รูปแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลัง จากนั้นติดตามการนำระบบไปใช้เป็นแนวทางปฏิบัติงานประจำระหว่างวันที่ 1 สิงหาคม 2568–31 กรกฎาคม 2569 เครื่องมือวิจัยได้รับการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์เนื้อหา และการทดสอบทีแบบจับคู่

     ผลการศึกษา: ระบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ การประเมินภาวะสุขภาพและความเสี่ยง การวัดและแปลผลความดันโลหิต การเตรียมความพร้อมและประเมินซ้ำ การกำหนดเกณฑ์ให้บริการ งดหัตถการและส่งต่อ การเฝ้าระวังระหว่างและภายหลังทำหัตถการ และการบันทึกข้อมูลพร้อมให้คำแนะนำ ระบบมีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.92 และแบบประเมินความพึงพอใจและความมั่นใจมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.89 ผู้ป่วยทั้ง 68 คนได้รับการประเมินและบันทึกข้อมูลครบถ้วนร้อยละ 100 และไม่พบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ ค่าเฉลี่ยความดันโลหิตซิสโตลิกลดลงจาก 145.30 เป็น 137.50 มิลลิเมตรปรอทอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(67) = 3.21, P-value = .002) และค่าเฉลี่ยความดันโลหิตไดแอสโตลิกลดลงจาก 91.60 เป็น 87.00 มิลลิเมตรปรอทอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(67) = 2.47, P-value = .016) ผู้ป่วยมีความพึงพอใจและความมั่นใจโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (Mean = 4.55, S.D. = 0.55) ภายหลังการประเมิน ระบบถูกนำไปใช้เป็นแนวทางปฏิบัติงานประจำอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 1 ปี

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

American Heart Association. Understanding blood pressure readings [Internet]. Dallas (TX): American Heart Association; 2025 [cited 2026 Sep 6]. Available from: https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. แนวทางการให้บริการทางการแพทย์แผนไทยสำหรับผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.

Donabedian A. The quality of care: how can it be assessed? JAMA. 1988;260(12):1743-8. doi:10.1001/jama.1988.03410120089033.

Carayon P, Schoofs Hundt A, Karsh BT, Gurses AP, Alvarado CJ, Smith M, et al. Work system design for patient safety: the SEIPS model. Qual Saf Health Care. 2006;15 Suppl 1. doi:10.1136/qshc.2005.015842.

Brook RD, Appel LJ, Rubenfire M, Ogedegbe G, Bisognano JD, Elliott WJ, et al. Beyond medications and diet: alternative approaches to lowering blood pressure: a scientific statement from the American Heart Association. Hypertension. 2013;61(6):1360-83. doi:10.1161/HYP.0b013e318293645f.

Omboni S. Connected health in hypertension management. Front Cardiovasc Med. 2019;6:76. doi:10.3389/fcvm.2019.00076.

World Health Organization. WHO guideline: recommendations on digital interventions for health system strengthening [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2019 [cited 2026 Sep 6]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241550505

สุขไชย ธ. ผลการศึกษาการแช่เท้าด้วยตำรับยาสมุนไพรต่อผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มารับบริการในคลินิกโรคเรื้อรัง โรงพยาบาลพนา จังหวัดอำนาจเจริญ. วารสารหมอยาไทยวิจัย. 2568;11(1):89–106.

Liao IC, Chen SL, Wang MY, Tsai PS. Effects of massage on blood pressure in patients with hypertension and prehypertension: a meta-analysis of randomized controlled trials. J Cardiovasc Nurs. 2016;31(1):73–83. doi:10.1097/JCN.0000000000000217.

Garg P, Mendiratta A, Banga A, Bucharles A, Victoria P, Kamaraj B, et al. Effect of breathing exercises on blood pressure and heart rate: a systematic review and meta-analysis. Int J Cardiol Cardiovasc Risk Prev. 2023;20:200232. doi:10.1016/j.ijcrp.2023.200232.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-09-30

รูปแบบการอ้างอิง

หลักทอง ส. (2026). การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงก่อนการทำหัตถการ ทางการแพทย์แผนไทยโรงพยาบาลดอนมดแดง. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 11(3), 906–915. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/299904