การศึกษาตำรับยาถ่ายพยาธิจากคัมภีร์ใบลานของวัดมหาชัยภาคอีสาน
คำสำคัญ:
ตำรับยาคัมภีร์ใบลาน, วัดมหาชัย, ยาถ่ายพยาธิ, ไข่พยาธิ (EPG), สมอเทศ, โรคพยาธิลำไส้บทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงทดลองขั้นต้นทางคลินิกมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพการลดจำนวนไข่พยาธิและความปลอดภัยของตำรับยาสมุนไพรไทยตามคัมภีร์ใบลานของวัดมหาชัยในผู้ป่วยโรคพยาธิลำไส้ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จำนวน 5 ราย ที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคพยาธิลำไส้ ให้ได้รับตำรับยาถ่ายพยาธิคัมภีร์ใบลาน ประเมินผลโดยการนับจำนวนไข่พยาธิในอุจจาระ (Egg per gram: EPG) ด้วยวิธี Ether Formalin Concentration Method ก่อนและหลังรับประทานยา ตลอดจนการตรวจติดตามผลทางห้องปฏิบัติการด้านความปลอดภัย
ผลการศึกษา: ตำรับยาถ่ายพยาธิจากคัมภีร์ใบลานสามารถลดจำนวนไข่พยาธิจากเฉลี่ย 383.00 เหลือ 25.00 EPG คิดเป็นประสิทธิภาพในการลดจำนวนไข่พยาธิร้อยละ 93.69 เมื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบจำนวนไข่พยาธิก่อนและหลังได้รับการรักษาพบว่ามีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ตลอดจนไม่พบการเปลี่ยนแปลงที่เป็นพิษต่อตับและไต มีความปลอดภัย และไม่พบผลข้างเคียงรุนแรง ซึ่งแสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการนำมาพัฒนาเป็นยาสมุนไพรมาตรฐานสำหรับรักษาโรคพยาธิลำไส้ต่อไป
เอกสารอ้างอิง
Bethony J, Brooker S, Albonico M, Geiger SM, Loukas A, Diemert D, et al.(2006). Soil-transmitted helminth infections: ascariasis, trichuriasis, and hookworm. Lancet. 2006;367(9521):1521-32.
World Health Organization.(2021). Preventive chemotherapy in human helminthiasis: coordinated use of anthelmintic drugs in control interventions. Geneva: World Health Organization; 2021.
Keiser J, Utzinger J.(2008). Efficacy of current drugs against soil-transmitted helminth infections: systematic review and meta-analysis. JAMA. 2008;300(16):1937-48.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก.(2019). ตำราการแพทย์แผนไทยเดิม: ตำรับยาจากคัมภีร์ใบลานหมวดวิศุกรรมกษัยและพยาธิ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2019.
นนิดา หงส์วิวัฒน์, ทวีทอง หงส์วิวัฒน์.(2015). สมอไทย ใน ผลไม้ 111 ชนิด: คุณค่าอาหารและการกิน. กรุงเทพฯ: แสงแดด; 2007.
มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์ไทยเดิม.(2015). ตำราเภสัชกรรมไทย (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: ศิริราชการพิมพ์; 2015.
สมศักดิ์ สุภัทรวณิชย์.(2018). การตรวจวิเคราะห์อุจจาระและพยาธิวิทยาทางห้องปฏิบัติการ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหิดล; 2018.
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข.(2566). เรื่อง ยาสมุนไพรในบัญชียาหลักแห่งชาติ พ.ศ. 2566. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอนพิเศษ 45 ง. หน้า 12-18; 2023.
