การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ในจังหวัดสกลนคร
คำสำคัญ:
คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ, การพัฒนารูปแบบ, ทฤษฎีระบบ, UCCARE, การวิจัยและพัฒนาบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาสภาพการดำเนินงาน ปัญหาและอุปสรรค ในการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดสกลนคร 2) พัฒนา ตรวจสอบคุณภาพ และทดลองใช้รูปแบบการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดสกลนคร และ 3) ประเมินผลการใช้รูปแบบตามองค์ประกอบของทฤษฎีระบบ และระดับการพัฒนาตามกระบวนการ UCCARE การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) คณะกรรมการ พชอ. ในพื้นที่ทดลอง 3 อำเภอ จำนวน 63 คน โดยใช้การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามสภาพการดำเนินงาน แนวคำถามการสนทนากลุ่ม แบบประเมินคุณภาพรูปแบบ และแบบประเมินระดับการพัฒนาตามกระบวนการ UCCARE วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติทดสอบทีแบบกลุ่มตัวอย่างสัมพันธ์กัน และการวิเคราะห์เนื้อหา กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการศึกษา : พบว่าภายหลังการใช้รูปแบบ กลุ่มทดลองมีคะแนนสภาพการดำเนินงานสูงกว่าก่อนใช้รูปแบบในทุกองค์ประกอบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) โดยคะแนนเฉลี่ยด้านบริบทและสภาพแวดล้อมเพิ่มจาก 3.44 เป็น 4.43 ด้านปัจจัยนำเข้าเพิ่มจาก 3.42 เป็น 4.33 ด้านกระบวนการดำเนินงานเพิ่มจาก 3.14 เป็น 4.25 ด้านผลผลิตเพิ่มจาก 3.40 เป็น 4.27 ด้านผลลัพธ์เพิ่มจาก 3.20 เป็น 3.92 และด้านข้อมูลย้อนกลับและการปรับปรุงการดำเนินงานเพิ่มจาก 3.23 เป็น 4.04 นอกจากนี้ ระดับการพัฒนาตามกระบวนการ UCCARE ของพื้นที่ทดลองทั้ง 3 อำเภอเพิ่มขึ้นจากระดับ 3 เป็นระดับ 4 โดยองค์ประกอบต่าง ๆ หลังใช้รูปแบบอยู่ในระดับ 4–5
เอกสารอ้างอิง
สำนักนายกรัฐมนตรี. (2561). ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่ พ.ศ. 2561. ราชกิจจานุเบกษา, 135(ตอนพิเศษ 54 ง), 1–7.
Bertalanffy, L. von. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller.
de Savigny, D., & Adam, T. (Eds.). (2009). Systems thinking for health systems strengthening. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/44204.
Bertalanffy, L. von. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller.
de Savigny, D., & Adam, T. (Eds.). (2009). Systems thinking for health systems strengthening. Alliance for Health Policy and Systems Research, World Health Organization.
ปัญญา พละศักดิ์. (2564). การศึกษาและพัฒนารูปแบบการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอของอำเภอเมืองศรีสะเกษ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน, 3(2), 40–53.
ไพรจิตร ศิริมงคล. (2566). การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ของอำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร, 26(2), 1–13.
ถนัด ใบยา, และยุพิน แตงอ่อน. (2565). การประเมินผลรูปแบบการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอที่เชื่อมโยงกับการพัฒนาตำบลจัดการคุณภาพชีวิต จังหวัดน่าน. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 18(1), 59–68.
กชพรรณ หาญชิงชัย. (2563). การประเมินโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) จังหวัดสระแก้ว ปี 2563. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 5(3), 47–55.
ศรีเรือน ดีพูน, และประเสริฐ ประสมรักษ์. (2562). ประสิทธิผลของกลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตและระบบสุขภาพระดับอำเภอ ในพื้นที่นำร่องอำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน, 7(2), 263–281.
อรรถวิทย์ วงศ์มณี, และกิตติ เหลาสุภาพ. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติตามบทบาทของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ ในเขตสุขภาพที่ 10. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 15(3), 169–183.
กานต์ชัชพิสิฐ คงเสถียรพงษ์. (2566). รูปแบบการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอภายใต้ระบบสุขภาพอำเภอ. [วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยนเรศวร.
ศิวาภรณ์ เงินราง. (2562). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิต (พชอ.) อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2(2), 108–116.
มานะ ศิริเลี้ยง. (2567). การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอศรีสมเด็จ. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 5(3), 146–163.
