การพัฒนารูปแบบการบริหารโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลอย่างมีประสิทธิผล จังหวัดสกลนคร
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, SMART PHC MODEL, การบริหารโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล, ระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการบริหารโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลอย่างมีประสิทธิผล จังหวัดสกลนคร และ 2) ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบที่พัฒนาขึ้น กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยบุคลากรที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดสกลนคร จำนวน 72 คน และผู้มารับบริการ จำนวน 180 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบประเมินระดับการบริหารโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตามองค์ประกอบ SMART PHC MODEL แบบประเมินความพึงพอใจของผู้มารับบริการ และแบบประเมินคุณภาพหน่วยบริการปฐมภูมิตามเกณฑ์คุณภาพมาตรฐานในการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการทดสอบค่าที
ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้น "SMART PHC MODEL" ประกอบด้วย 8 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) กำหนดวิสัยทัศน์และทิศทาง 2) สร้างระบบบริหารจัดการที่เป็นมาตรฐาน 3) กำกับดูแลตามหลักธรรมาภิบาล 4) บูรณาการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ 5) สนับสนุนการบริหารด้วยข้อมูลและเทคโนโลยี 6) ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน 7) พัฒนาศักยภาพบุคลากร และ 8) พัฒนาคุณภาพองค์กรและบริการอย่างต่อเนื่อง โดยรูปแบบมีความเหมาะสมโดยรวมอยู่ในระดับมาก (Mean = 4.54, S.D. = 0.56) ภายหลังการนำรูปแบบไปใช้ ระดับการบริหารโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและความพึงพอใจของผู้มารับบริการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) และหน่วยบริการปฐมภูมิในพื้นที่วิจัยผ่านเกณฑ์การประเมินคุณภาพหน่วยบริการปฐมภูมิตามเกณฑ์คุณภาพมาตรฐานในการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิทุกแห่ง
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. The world health report 2008: primary health care now more than ever. Geneva: World Health Organization; 2008.
World Health Organization, United Nations Children’s Fund. Declaration of Astana: Global Conference on Primary Health Care. Geneva: World Health Organization; 2018.
World Health Organization. Everybody’s business: strengthening health systems to improve health outcomes: WHO’s framework for action. Geneva: World Health Organization; 2007.
World Health Organization, United Nations Children’s Fund. Operational framework for primary health care: transforming vision into action. Geneva: World Health Organization; 2020.
ราชกิจจานุเบกษา. พระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562. เล่ม 136 ตอนที่ 56 ก; 30 เมษายน 2562. หน้า 101-121.
ธัชเฉลิม สุทธิพงษ์ประชา, วิทยา โชคเศรษฐกิจ, ภัควัฒน์ ภูริพงศ์ธนวัต, อุกฤษณ์ กฤตยโสภณ, ณฐนภ ศรัทธาธรรม และเยาววัลยา อ่อนโพธิ์ทอง. การสังเคราะห์ข้อเสนอและออกแบบเชิงนโยบายการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้องค์การบริหารส่วนจังหวัด. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2564.
รุ่งนภา จันทรา, ธัญพร ชื่นกลิ่น, ทัศนีย์ เกริกกุลธร, สุชาดา นิ้มวัฒนากุล, อติญาณ์ ศรเกษตริน, รวิวรรณ คำเงิน และคณะ. บทบาทของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสำนักงานสาธารณสุขอำเภอภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปองค์การบริหารส่วนจังหวัด. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2567; 18(2): 173-192.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสกลนคร. สรุปผลการดำเนินงานและการกำกับติดตามการดำเนินงานระบบบริการสุขภาพ จังหวัดสกลนคร ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. สกลนคร: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสกลนคร; 2567.
Manyazewal T. Using the World Health Organization health system building blocks through survey of healthcare professionals to determine the performance of public healthcare facilities. Arch Public Health 2017; 75: 50.
Kruk ME, Gage AD, Arsenault C, Jordan K, Leslie HH, Roder-DeWan S, et al. High-quality health systems in the Sustainable Development Goals era: time for a revolution. Lancet Glob Health 2018; 6(11): e1196-e1252.
Best JW. Research in education. 4th ed. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall; 1981.
กระทรวงสาธารณสุข. เกณฑ์คุณภาพมาตรฐานในการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2566 (ฉบับปรับปรุง). นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
ภานุพันธ์ ไพฑูรย์. ปัจจัยความสำเร็จการขับเคลื่อนการดำเนินงาน รพ.สต.ติดดาว เขตอำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน 2563; 6(2): 168-179.
Sitienei J, Manderson L, Nangami M. Community participation in the collaborative governance of primary health care facilities, Uasin Gishu County, Kenya. PLoS One 2021; 16(3): e0248914.
Mutale W, Bond V, Mwanamwenge MT, Mlewa S, Balabanova D, Spicer N, et al. Systems thinking in practice: the current status of the six WHO building blocks for health system strengthening in three BHOMA intervention districts of Zambia: a baseline qualitative study. BMC Health Serv Res 2013; 13: 291.
สุภาภรณ์ เลี้ยงอำนวย. การพัฒนารูปแบบการเสริมพลังอำนาจเพื่อเพิ่มศักยภาพในการบริหารจัดการการพัฒนาคุณภาพมาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิของผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ในเขตจังหวัดนครปฐม. วารสารแพทย์เขต 4-5 2567; 43(4): 591-607.

