ผู้สูงอายุอยู่ลำพัง : ความจำเป็นหรือตั้งใจ

บทคัดย่อ

      บทความวิชาการนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจมีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับสาเหตุของการอยู่ลำพังของผู้สูงอายุไทยในสองมิติ ได้แก่ มิติของความจำเป็น ซึ่งเป็นผลจากข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ การย้ายถิ่นของบุตรหลาน และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างครอบครัว กับมิติของความตั้งใจ เป็นความปรารถนาในการดำรงชีวิตอย่างอิสระ และไม่ต้องการเป็นภาระของผู้อื่น รวมทั้งวิเคราะห์ผลกระทบของการอยู่ลำพังต่อสุขภาพกาย สุขภาพจิต และเศรษฐกิจของผู้สูงอายุ ตลอดจนทบทวนนโยบายและระบบบริการดูแลผู้สูงอายุของไทยในปัจจุบัน และเสนอแนวทางเชิงปฏิบัติสำหรับพยาบาลและบุคลากรสุขภาพในการประเมินและดูแลผู้สูงอายุที่อยู่ลำพังแบบองค์รวม เพื่อส่งเสริมการสูงวัยในที่อยู่อาศัยเดิมอย่างปลอดภัยและมีคุณภาพชีวิตที่ดี

      ผลจากการทบทวนวรรณกรรมชี้ให้เห็นว่าการอยู่ลำพังเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า ความโดดเดี่ยว และการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร แต่ผู้สูงอายุจำนวนหนึ่งกลับมีความพึงพอใจในการอยู่ลำพังเมื่อได้รับการสนับสนุนทางสังคมที่เพียงพอ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายจึงควรมุ่งเน้นการสร้างระบบสนับสนุนทางสังคมและระบบบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิที่เข้าถึงง่าย ควบคู่กับการเสริมพลังให้ผู้สูงอายุสามารถพึ่งตนเองได้อย่างปลอดภัยและมีศักดิ์ศรี