การเปรียบเทียบองค์ประกอบแนวคิดตามศาสตร์การแพทย์แผนไทย และหลักฐานทางเภสัชวิทยาของยาหอมเทพจิตรและยาหอมนวโกฐ
คำสำคัญ:
ยาหอมเทพจิตร, ยาหอมนวโกฐ, การแพทย์แผนไทย, ระบบประสาท, ระบบไหลเวียนเลือดบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจโดยการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Systematic Review) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลเปรียบเทียบองค์ประกอบ แนวคิดตามศาสตร์การแพทย์แผนไทย และหลักฐานทางเภสัชวิทยาของยาหอมเทพจิตรและยาหอมนวโกฐ โดยการจัดหมวดหมู่เพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบตำรับยาหอม โดยเทียบเคียงรสยาหลัก เครื่องยาหลัก สรรพคุณ กลไกทางการแพทย์แผนไทยและกลไกทางเภสัชวิทยาของตำรับยาหอมเทพจิตรและยาหอมนวโกฐ
จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่ายาหอมเทพจิตรมีองค์ประกอบเด่นเป็นกลุ่มดอกไม้และสมุนไพรที่มีกลิ่นหอม ขณะที่ยาหอมนวโกฐมีองค์ประกอบเด่นเป็นกลุ่มโกฐ เทียน และสมุนไพรรสเผ็ดร้อน ทั้งสองตำรับมีศักยภาพเกี่ยวข้องกับการปรับการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ การควบคุมการตึงตัวของหลอดเลือด การต้านอนุมูลอิสระ และการลดการอักเสบ โดยมีหลักฐานทางคลินิกบางส่วนสนับสนุนผลของยาหอมเทพจิตรต่อความดันโลหิตและการนอนหลับ ผลดังกล่าวสามารถเชื่อมโยงเชิงกลไกกับอาการวิงเวียน หน้ามืด ใจสั่น และคลื่นเหียนตามข้อบ่งใช้ของตำรับได้ อย่างไรก็ตาม หลักฐานส่วนใหญ่ยังมาจากการศึกษาสมุนไพรเดี่ยวหรือการศึกษาระดับก่อนคลินิก ยาหอมเทพจิตรและยาหอมนวโกฐมีความสอดคล้องในระดับหนึ่งระหว่างสรรพคุณตามศาสตร์การแพทย์แผนไทยกับกลไกทางเภสัชวิทยาสมัยใหม่ โดยเฉพาะด้านระบบประสาทและระบบไหลเวียนเลือด อย่างไรก็ตาม ควรมีการศึกษาตำรับโดยตรงและการทดลองทางคลินิกที่มีคุณภาพเพื่อยืนยันประสิทธิผล กลไก และความปลอดภัยของตำรับอย่างเป็นระบบ
เอกสารอ้างอิง
Namvises, N., Chansangsa, S., Hattapasu, J., & Nanta, K. (2023). A study on treatment guidelines of Lom disease in elderly according to Thai traditional medicine textbooks. Journal of Graduate MCU KhonKaen Campus, 10(2), 50–61.
คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ. (2566). บัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ. 2566. กระทรวงสาธารณสุข.
Chootip, K., Cheenpracha, S., & others. (2017). Efficacy and safety of “Yahom” as a traditional Thai herbal therapy: A systematic review. Journal of Ethnopharmacology, 196, 110–123. https://doi.org/10.1016/j.jep.2016.12.002
Inchan, A., Pathomwichaiwat, T., Bualeong, T., Tipratchadaporn, S., & Chootip, K. (2021). Anti-hypotensive effect of "Yahom Navakot" in rats with orthostatic hypotension. Journal of traditional and complementary medicine, 12(2), 180–189. https://doi.org/10.1016/j.jtcme.2021.08.002
Manok, K. K. N. F., & Winyupan, S. (2024). Evaluation of various starches as binders and properties for Ya-Hom Thepphachit tablet. Journal of Applied Science and Emerging Technology, 23(3), e254093. https://doi.org/10.14416/JASET.KMUTNB.2024.03.004
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2558). ยาหอม...มรดกทางภูมิปัญญาที่ได้รับการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์. มหาวิทยาลัยมหิดล.
ตันกิจจานนท์, พ., & สุมาลี, อ. (2568). ตำรับยาหอมไทยในการรักษาโรคทางระบบประสาท ระบบหลอดเลือดและหัวใจ ระบบทางเดินอาหาร: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารการวัด ประเมินผล สถิติ และการวิจัยทางสังคมศาสตร์.
Tapcompill, T. ., Klumkool, S. ., & Charoonsrisawad, V. . (2022). C07. Effect of Aromatic Medicine (YA HOM TEP PRA CHIT) on Patients with Hypertension. Journal of Health Science and Alternative Medicine. retrieved from https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jhealthscialternmed/article/view/257744
Khongying, S., & Siriyong, T. (2023). A retrospective study on efficacy of Thai herbal formulas for treating chronic insomnia in Phunphin Hospital, Surat Thani Province. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine, 21(2), 296–306.
