ผลของโปรแกรมการให้ความรู้ต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการดูแลเด็กโรคลมชักของผู้ดูแล โรงพยาบาลอุดรธานี
คำสำคัญ:
โปรแกรมการให้ความรู้, โรคลมชัก, โรคลมชักในเด็ก, ผู้ดูแลเด็กโรคลมชัก, ความรู้, ทัศนคติ, พฤติกรรมการดูแลบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการดูแลเด็กโรคลมชักของผู้ดูแลก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมการให้ความรู้และเพื่อประเมินความพึงพอใจของผู้ดูแลต่อโปรแกรมดังกล่าว เป็นการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลเด็กวัยเรียนอายุ 6–12 ปี จำนวน 45 ราย ซึ่งเด็กได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคลมชักมาแล้วอย่างน้อย 6 เดือน และมารับบริการที่คลินิกโรคระบบประสาทเด็ก แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลอุดรธานี กลุ่มตัวอย่างได้รับการคัดเลือกตามเกณฑ์คุณสมบัติที่กำหนดและสมัครใจเข้าร่วมการวิจัย เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2569 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลเกี่ยวกับโรคลมชัก แบบประเมินความรู้ แบบประเมินทัศนคติ แบบประเมินพฤติกรรมการดูแล และแบบประเมินความพึงพอใจของผู้ดูแล โปรแกรมการให้ความรู้ประกอบด้วยกิจกรรมจำนวน 4 ครั้ง ดำเนินการเป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่สัมพันธ์กัน (paired-samples t-test) และการทดสอบ Wilcoxon signed-rank test
ผลการวิจัย: ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมการให้ความรู้ ผู้ดูแลมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จาก 14.29 คะแนน (SD = 2.47) เป็น 18.27 คะแนน (SD = 1.30) (p < 0.001) และมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการดูแลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จาก 45.51 คะแนน (SD = 2.63) เป็น 58.02 คะแนน (SD = 1.53) (p < .001) ในขณะที่คะแนนเฉลี่ยทัศนคติ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จาก 63.04 คะแนน (SD = 7.78) เป็น 49.31 คะแนน (SD = 4.23) หรือลดลง 13.73 คะแนน (p < 0.001) ทั้งนี้ คะแนนทัศนคติที่ลดลงสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงของทัศนคติไปในทิศทางที่เหมาะสมมากขึ้นต่อการดูแลเด็กโรคลมชัก นอกจากนี้ ผู้ดูแลมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมการให้ความรู้โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยมีคะแนนเฉลี่ย 4.90 คะแนน (SD = 0.33)
เอกสารอ้างอิง
Wang, X., & Zhou, L. (2025). Pharmacological treatment of epileptic seizures. Springer Nature.
Larasati, A., Islamiyah, W. R., & Anisah, H. (2023). Childhood Epilepsy: An Overview. International Journal of Research Publications, 139(1). https://doi.org/10.47119/ijrp10013911220235820
Ng, R., & Hodges, E. K. (2022). Epilepsy. In Routledge eBooks (pp. 106--129). https://doi.org/10.4324/9781003349075-9
Solanki, R., Ghanghoriya, P., Sisodia, D., & Lazarus, M. (2023). Behavior Problems in Children With Epilepsy (Age 6--14 years): A Prospective Observational Study. International Journal of Recent Surgical and Medical Sciences, 10, S35--S38. https://doi.org/10.1055/s-0043-1761503
Muthaffar, O. Y., Bakheet, H., AlKhoshi, A., Alsaiari, M., Algarni, S., Shaheen, A., & Zuhairy, A. (2024). Academic performance of pediatric epileptic patients at King Abdulaziz University Hospital. Journal of Family Medicine and Primary Care, 13(11), 5186--5192. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_1006_24
Becker, L., Gratopp, A., Prager, C., Elger, C. E., & Kaindl, A. M. (2023). Treatment of pediatric convulsive status epilepticus. Frontiers in Neurology, 14. https://doi.org/10.3389/fneur.2023.1175370
Bykovshchenko, G. K. (2024). Parental stress in childhood epilepsy. Journal of Medical Rehabilitation, 2(1), 149-157. https://doi.org/10.17749/2949-5873/rehabil.2024.12
แก้วกาญจน์ เสือรัมย์ และเพ็ญแข จันทร์ราช. (2564). ปัญหา ความต้องการ และการสร้างความเข้มแข็งแก่ผู้ดูแลเด็กโรคลมชัก โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีระบบ. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 44(3), 98-109. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/nah/article/view/246676
Yang, L., Ji, J., Lu, Q., Tang, P., Jiang, Y., Yang, H., & Tang, W. (2023). Caregivers' experiences in the management of children with epilepsy: A Systematic synthesis of qualitative studies. Seizure, 106, 117--128. https://doi.org/10.1016/j.seizure.2023.02.004
Yu, Z., Shao, Q., Hou, K., Wang, Y., & Sun, X. (2022). The experiences of caregivers of children with epilepsy: A meta-synthesis of qualitative research studies. Frontiers in Psychiatry, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.987892
ห้องตรวจกุมารเวช โรงพยาบาลอุดรธานี. (2568). สถิติเด็กโรคลมชักที่มารับบริการห้องตรวจกุมารเวช โรงพยาบาลอุดรธานี. อุดรธานี: โรงพยาบาลอุดรธานี.
อาทิตยา แก่นไกร, อัจฉรียา ปทุมวัน, ศุภร วงศ์วทัญญู, และ อาภาศรี ลุสวัสดิ์. (2564). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตเด็กโรคลมชัก. รามาธิบดีพยาบาลสาร, 27(1), 15–28. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RNJ/article/view/243158
กนกพรรณ รงค์นพรัตน์. (2567). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องต่อการเกิดโรคลมชักที่ไม่ตอบสนองต่อยาในผู้ป่วยเด็ก โรงพยาบาลอุดรธานี. วารสารกุมารเวชศาสตร์, 63(3), 145–158. https://he04.tci-thaijo.org/index.php/TJP/article/view/1309
Bastos, F., & Cross, J. H. (2020). Epilepsy. In Handbook of clinical neurology (pp. 137--158). https://doi.org/10.1016/b978-0-444-64148-9.00011-9
Negussie, A. S., Dehan, M., Mekonnen, S., & Zelleke, T. (2024). Knowledge, attitudes, and practices of caregivers with children diagnosed with epilepsy attending a pediatric outpatient clinic: a descriptive, cross-sectional, questionnaire-based study in Addis Ababa, Ethiopia. BMC Neurology, 24(1). https://doi.org/10.1186/s12883-024-03766-1
Carter, B., Cook, G., Bray, L., Collingwood, A., Saron, H., & Rouncefield-Swales, A. (2022). Parents'/caregivers' fears and concerns about their child's epilepsy: A scoping review. PLoS ONE, 17(9), e0274001. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0274001
Wang, X., Ye, J., Tian, X., Wang, F., & Guo, X. (2024). Affiliate stigma and caregiver burden in parents of children with epilepsy. Preventive Medicine Reports, 41, 102686. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2024.102686
Ostendorf, A. P. (2023). Epilepsy impacts families and communities: persistent gaps and inequities. Seminars in Pediatric Neurology, 47, 101084. https://doi.org/10.1016/j.spen.2023.101084
Bloom, B. M. (1968). Learning for Mastery. Center for the Study of Evaluation of Instructional Programs, 1, 1-12
Best, J. W. (1977). Research in Education. (3 rd ed). New Jersey: Prentice hall Inc.
Orem, D. E., Renpenning, K. M., & Taylor, S. G. (2003). Self-care theory in nursing: Selected Papers of Dorothea Orem. Springer Publishing Company.
Baser, G. M., et al. (2022). Effect of educational interventions on level of epilepsy knowledge in children with epilepsy and parents: Systematic review and meta-analysis. Journal of Clinical Nursing.
Rezaei, S., et al. (2019). Impact of structured teaching program on the parent's knowledge of domiciliary management of seizure—A randomized controlled trial. Epilepsy & Behavior, 92, 191–194. https://doi.org/10.1016/j.yebeh.2018.11.038
Helbig, I., et al. (2017). The efficacy of an educational program for parents of children with epilepsy (FAMOSES): Results of a controlled multicenter evaluation study. Epilepsy & Behavior, 74, 172–178. https://doi.org/10.1016/j.yebeh.2016.09.027 SScienceDirect+1
Taylor, S. G., Renpenning, K. E., Geden, E. A., Neuman, B. M., & Hart, M. A. (2001). A theory of dependent-care: A corollary theory to Orem's theory of self-care. Nursing Science Quarterly, 14(1), 39–47. https://doi.org/10.1177/08943180122108030
Shahin, M. A. H., & Hussien, R. M. (2021). Knowledge, attitude, practice, and self-efficacy of caregivers of children with epilepsy: Impact of a structured educational intervention program. Epilepsy & Seizure, 13(1), 1–16. https://doi.org/10.3805/eands.13.1
Hagemann, A., Pfäfflin, M., Nussbeck, F. W., & May, T. W. (2016). The efficacy of an educational program for parents of children with epilepsy (FAMOSES): Results of a controlled multicenter evaluation study. Epilepsy & Behavior, 64, 143–151. https://doi.org/10.1016/j.yebeh.2016.09.027 PPubMed
Rau, J., May, T. W., Pfäfflin, M., Heubrock, D., & Petermann, F. (2006). Education of children with epilepsy and their parents by the modular education program epilepsy for families (FAMOSES)—Results of an evaluation study. Die Rehabilitation, 45(1), 27–39. https://doi.org/10.1055/s-2005-915371 PPubMed
Elsakka, E. E., El Said, H. G., Aly, S. M., Ibrahim, E. A., & Abd Elmaksoud, M. S. (2021). Knowledge, skills, and attitudes towards children with epilepsy among Egyptian parents: A comparative cross-sectional study. Epilepsy Research, 172, 106573. https://doi.org/10.1016/j.eplepsyres.2021.106573 PPubMed
