ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะโรคไตเรื้อรัง ในโรงพยาบาลกันตัง จังหวัดตรัง
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการจัดการตนเอง, ผู้ป่วยโรคเบาหวาน, ภาวะโรคไตเรื้อรังบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยลักษณะส่วนบุคคลและประสบการณ์ ปัจจัยด้านสติปัญญา – การรับรู้ และพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะโรคไตเรื้อรัง และเพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะโรคไตเรื้อรังในโรงพยาบาลกันตัง จังหวัดตรัง เป็นการวิจัยแบบสำรวจกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะโรคไตเรื้อรังที่เข้ารับการรักษาใน CKD clinic โรงพยาบาลกันตัง จังหวัดตรัง จำนวน 90 คน สุ่มตัวอย่างแบบง่าย เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามเกี่ยวกับการรับรู้ภาวะสุขภาพ พฤติกรรมที่เกี่ยวข้องในอดีต การรับรู้ประโยชน์ของการกระทำ การรับรู้อุปสรรคต่อการกระทำ การรับรู้สมรรถนะแห่งตน ความรู้สึกที่สัมพันธ์กับการปฏิบัติกิจกรรม อิทธิพลระหว่างบุคคล อิทธิพลด้านสถานการณ์ และพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะโรคไตเรื้อรัง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติอนุมาน ประกอบด้วย ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ไคสแควร์ การวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยลักษณะส่วนบุคคลและประสบการณ์ ด้านการรับรู้ภาวะสุขภาพ และด้านพฤติกรรม
ที่เกี่ยวข้องในอดีต (Prior related behavior) โดยรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับดี ปัจจัยด้านสติปัญญา – การรับรู้ ด้านการรับรู้ประโยชน์ของการกระทำ ด้านการรับรู้สมรรถนะแห่งตน ด้านความรู้สึกที่สัมพันธ์กับการปฏิบัติกิจกรรม ด้านอิทธิพลระหว่างบุคคล และด้านอิทธิพลด้านสถานการณ์ โดยรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับดี และพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะโรคไตเรื้อรัง โดยภาพรวมมีการปฏิบัติบ่อยครั้ง จากผลทดสอบสมมติฐานพบว่า ตัวแปรการรับรู้ภาวะสุขภาพ พฤติกรรมที่เกี่ยวข้องในอดีต การรับรู้อุปสรรคต่อการกระทำ และอิทธิพลด้านสถานการณ์ มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะโรคไตเรื้อรังในโรงพยาบาลกันตัง จังหวัดตรัง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 โดยตัวแปรการรับรู้ภาวะสุขภาพ และพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องในอดีต ร่วมกันทำนายพฤติกรรมการจัดการตนเอง ได้ร้อยละ 33 ส่วนตัวแปรการรับรู้อุปสรรคต่อการกระทำ และอิทธิพลด้านสถานการณ์ ร่วมกันทำนายพฤติกรรมการจัดการตนเอง ได้ร้อยละ 41
เอกสารอ้างอิง
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. สถิติโรคเบาหวานในประเทศไทย 2567 [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย; 2567 [สืบค้นเมื่อ 27 มิถุนายน 2567]. เข้าถึงจาก: https://www.dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/sahrab-bukhkhl-thawpi/health-information-and-articles/health-information-and-articles-2560/2018-02-05-09-40-67
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ศรีเมืองการพิมพ์ จำกัด; 2566.
สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. คำแนะนำสำหรับการดูแลรักษาสนับสนุนและประคับประคองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย; 2566.
กลุ่มยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักโรคไม่ติดต่อ. รายงานประจำปีสำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข 2559. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์; 2559.
ดารารัตน์ อุ่มบางตลาด, และศตกมล ประสงค์วัฒนา. ประสิทธิผลของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 แบบเข้มต่อความรู้ พฤติกรรมการจัดการตนเอง และระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานใน PCU อ.บางปะอิน จ.พระนครศรีอยุธยา. วารสารการพยาบาลการสาธารณสุขและการศึกษา. 2560;18(1):11-23.
Pender NJ, Murdaugh CL, Parsons MA. Health promotion in nursing practice. 7th ed. London: Pearson; 2014.
Yamane T. Statistics: an introductory analysis. 3rd ed. New York: Harper and Row; 1973.
Lee, S., Kim, H. The role of healthcare professionals in improving self-care behaviors among patients with chronic illnesses: a review. Int J Nurs Stud. 2020;107.
Smith J, Brown L, Taylor R. Community-based support interventions for diabetes and chronic kidney disease management: a systematic review. J Public Health Dev. 2021;45(3):456-467.
Wang Y, Lee SH, Lim JS. Family and healthcare support in diabetes management in Singapore: a qualitative study. J Diabetes Res. 2021:1-10.
Lee JH, Kim SH, Park SY. Environmental factors and behavioral change in diabetes self-management in Korea. Int J Nurs Stud. 2022;125.
Smith J, Brown L, Johnson K. Strategies for improving self-management behaviors among diabetic patients with chronic kidney disease: a systematic review. J Diabetes Care. 2021;44(3):567-576.
Johnson, et al. Motivational strategies and goal setting in enhancing self-management among diabetic patients. Int J Health Promot. 2023;45(4):254-263.
Smith J, Johnson L, Davis R. Impact of past experience and perceived health status on self-management behaviors in diabetes patients: a longitudinal study. J Chronic Dis Manag. 2024;15(2):123-137.
Li H, Liu Y, Zhang Q. Impact of health education and supportive interventions on self-care behaviors in patients with diabetes and chronic kidney disease in China. J Chronic Dis Manag. 2022;33(2):145-158.
Nguyen TT, Tran TT, Le HT. The role of healthcare support in improving self-management among patients with chronic illnesses: a systematic review. J Health Promot Educ. 2022;60(2):123-135.
