ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับแผนส่งเสริมสุขภาพดีต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุในอำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร

Kanokwan  Chaoubon; Aree Butsorn

Authors

Kanokwan Chaoubon -
Aree Butsorn -

Keywords:

Program, Health Literacy, Health Behavior, Older Adults

Abstract

This quasi-experimental study aimed to examine the effects of a health literacy enhancement program combined with a healthy lifestyle promotion plan on health behaviors among older adults in Mueang Yasothon District, Yasothon Province. The sample consisted of 83 older adults, divided into an experimental group (n = 40) from Samran Subdistrict and a comparison group (n = 43) from Nam Kham Yai Subdistrict, Mueang Yasothon District. The experimental group received the health literacy enhancement program combined with the healthy lifestyle promotion plan for 12 weeks, while the comparison group received routine care. Data were collected using questionnaires before and after the intervention between September 10 and December 12, 2025. Data were analyzed using descriptive statistics, including frequency, percentage, mean, standard deviation, median, and the 25th and 75th percentiles. Compare the mean differences in variable scores before the experiment between the experimental and control groups using the Independent t-test and after the experiment using ANCOVA, with statistical significance set at 0.05.

The results showed that, after the intervention, both the experimental and comparison groups demonstrated significantly higher mean scores in health literacy related to understanding health information, health decision-making, application of health information, health behaviors based on the 3Es–2Rs–1F principle, and fall prevention behaviors compared with pre-intervention scores (p < 0.05). However, access to health information and services, as well as interactive communication for enhancing understanding, did not show statistically significant differences. After controlling for baseline scores, significant differences were found between the two groups in post-intervention mean scores of understanding health information and services, health decision-making, application of health information, health behaviors based on the 3Es–2Rs–1F principle, and fall prevention behaviors (p < 0.05).These findings indicate that the developed health literacy enhancement program combined with a healthy lifestyle promotion plan was effective in achieving its objectives. Therefore, this program should be continuously implemented among community-dwelling populations or older adults, with additional activities focusing on improving access to health information and interactive communication to enhance the long-term effectiveness of the program.

References

สำนักงานสถิติแห่งชาติ.(2564). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทยในมิติความต่างเชิงพื้นที่ พ.ศ.2564. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ. 2564.

สมบัติ บุญโต. (2566). การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการแก้ไขปัญหาสุขภาพจิตผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลโนนแหลมทอง อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 8(2).

ยุุทธการ ประพากรณ์์. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุกะเหรี่ยง. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 48(1), 76.

Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259-267.

ภัทรพงษ์ ยิ่งดำนุ่น. (2567). ผลการใช้โปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของ ผู้สูงอายุ ในเทศบาลพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี. วารสารศาสตร์สุขภาพและการศึกษา, 4(2), 43-57.

พรพรรณ ชัยมงคล. (2566). ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของผู้สูงอายุในชุมชนกึ่งเมืองแห่งหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น, 15(3).

จิตนธี ริชชี่ & สุภาภรณ์ จองคําาอาง(2565). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมสุขภาพพของผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาชมรมผู้สูงอายุกึ่งเมือง จังหวัดเชียงใหม่.วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ, 32.

เดือนธิดา ศรีเสมอ,วรรณภา อินต๊ะราชา(2564). ประสิทธิผลของการใช้แผนการส่งเสริมสุขภาพรายบุคคลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 10, 9(1), 87.

ศูนย์ข้อมูลข่าวสาร สารสนเทศ. (2567)ฐานข้อมูล HDC. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร. ข้อมูล ณ 31 ตุลาคม 2567

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2567). โปรแกรม 3หมอรู้จักคุณ : กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, ข้อมูล ณ 27 พฤศจิกายน 2567

กรมอนามัย. (2565). ข้อมูลจากโปรแกรม สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ Bluebook Application, ข้อมูล ณ 30 กันยายน 2565

Lemeshow, Stanley. WHO ; Date. Chichester [England] ; New York : J. Wiley for the World Health Organization, 1990. ; Description. xii, 239 p. : ill.

Burns, N., & Grove, S. K. (2009). The practice of nursing research: Appraisal, synthesis, and generation of evidence (6th ed.). Mosby.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ.(2564). คู่มือการจัดกิจกรรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในกลุ่มผู้สูงอายุ. กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, นิวธรรมดาการพิมพ์(ประเทศไทย). 2564.

กรมอนามัย.(2565) “คู่มือแผนส่งเสริมสุขภาพดี (Wellness Plan)”. สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

สมทรง พุ่มประเสริฐ, & สุรัตน์ อนันทสุข. 2566). การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพตาม หลัก 3อ. 2ส. ในผู้สูงอายุ จังหวัดปทุมธานี. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา, 8(4), 1023-1032.