ิDevelopment of a Model for Building Survival Thinking Skills in Motorcycle Riding among Secondary School Students through Community Network Participation in Chom Phra District, Surin Province.
Keywords:
Road Survival Thinking Skills, JOMPHRA Model, Motorcycle Accidents, Secondary Students, Action ResearchAbstract
This action research aimed to 1) investigate the situation and risk factors of motorcycle accidents among secondary school students in Jom Phra District, Surin Province, 2) develop a model for building road survival thinking skills in motorcycle riding through network participation, and 3) evaluate the effectiveness of the developed model. The study was conducted using the PAOR (Planning, Action, Observation, Reflection) cycle. The participants included 336 secondary school students in Phase 1, and a specific experimental group of 32 students in Phase 3. The research instruments consisted of 1) a Road Survival Thinking Skills Questionnaire with a reliability coefficient of 0.89, 2) a Riding Behavior Assessment Form, 3) a Focus Group Record and Observation Form, and 4) a Satisfaction Assessment Form. Quantitative data were analyzed using percentage, mean, standard deviation, and Paired sample t-test, while qualitative data were analyzed using content analysis.
The results were divided into three phases: Phase 1: Situation Analysis found that the majority of students began riding motorcycles between the ages of 13-15 (49.00%), with 92.26% lacking a driver's license. Their Road Survival Thinking Skills were at a low level (Mean = 17.42), while riding behaviors were at a moderate level (Mean = 38.22). Deep causal analysis using the SHELL Model revealed that accidents stemmed from a lack of decision-making skills and family environments that allowed premature riding. Phase 2: Model Development led to the "JOMPHRA Model," consisting of 1) Joint Planning, 2) Organized Action (6-module learning activities), 3) Monitoring & Mentoring, and 4) PHRA (Participatory Holistic Reflection & Adaptation). Phase 3: Effectiveness Evaluation showed that after implementing the JOMPHRA Model, the experimental group had significantly higher mean scores for Road Survival Thinking Skills and riding behaviors compared to pre-test scores (p < .001). Furthermore, district-level accident statistics among the target group decreased by 18.25% compared to the 3-year historical median.
References
World Health Organization. (2018). Global Status Report on Road Safety 2018. World Health Organization.
กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค. (2566). รายงานสถานการณ์การบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนของเด็กและเยาวชน. กรมควบคุมโรค.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2566). ศูนย์ข้อมูลกลางด้านการบาดเจ็บ (IDCC : Injury Data Collaboration Center). เข้าถึงได้จาก https://dip.ddc.moph.go.th/new/
งานป้องกันการบาดเจ็บ กลุ่มโรคไม่ติดต่อ. (2564). สรุปผลการดำเนินงานป้องกันการบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน เขตสุขภาพที่ 9. สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา.
ปัญณ์ จันทร์พาณิชย์ และคณะ. (2563). โครงการวิจัยและพัฒนารูปแบบการแก้ไขปัญหาการตายและบาดเจ็บ สำหรับเด็กและเยาวชนที่ใช้รถจักรยานยนต์ที่มีประสิทธิผล. กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค ร่วมกับศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.).
กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค. (2563). ครึ่งทางทศวรรษแห่งความปลอดภัยทางถนน. บริษัท รำไทยเพลส จำกัด.
สุวรรณ ภู่เต็ง และคณะ. (2561). ทักษะคิด ฝ่าวิกฤตอุบัติเหตุทางถนน. บริษัทเซฟตี้ อินฟินิตี้ จำกัด.
Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Prentice-Hall.
Deery, H. A. (1999). Hazard and risk perception among young novice drivers. Journal of Safety Research, 30(4), 225-236.
Hawkins, F. H. (1987). Human factors in flight. Gower Technical Press.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of educational objectives, Handbook I: The cognitive domain. David McKay.
Endsley, M. R. (1995). Toward a theory of situation awareness in dynamic systems. Human Factors, 37(1), 32-64.
ชุติมา เจียมใจ และคณะ. (2560). ประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาเพื่อพัฒนาความรอบรู้ทางสุขภาพโดยการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือร่วมใจในการสร้างเสริมพฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์อย่างปลอดภัยของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 28(2), 1-14.
กฤษฎา หาสีงาม, & รุจิรา ดวงสงค์. (2564). ผลของโปรแกรมป้องกันอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายในโรงเรียนแห่งหนึ่ง อำเภอปทุมรัตต์ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 14(3), 63-74.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
Hawkins, F. H. (1987). Human factors in flight. Gower Technical Press.
