The Development of Participation Model on Road Safety Management, Songkhla Rajabhat University

Authors

  • Patchanok Rattanakornpreeda Faculty of Science and Technology, Songkhla Rajabhat University
  • Yaowalak Teanuan Faculty of Science and Technology, Songkhla Rajabhat University
  • Boonruang Khaonuan Faculty of Health and Sport Science, Thaksin University

Keywords:

Road Accident, Management, Participation Model, Road safety center

Abstract

     This participatory action research aimed to develop a collaborative road safety management model for Songkhla Rajabhat University, based on the Kemmis and McTaggart action research cycle consisting of four stages: planning, acting, observing, and reflecting. The study participants and units comprised: 1) 2,473 individuals diagnosed with primary injury codes V010-V8929; 2) 21 network stakeholders; 3) 77 undergraduate students; and 4) 753 vehicles, including 391 motorcycles and 362 private cars, totaling 2,671 units. Data were collected during the first cycle from May to September 2025. Research instruments included road accident records, a Result-Based Management toolset (5 Tools), After Action Review (AAR) forms, observation logs, and risk-spot identification records. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, while qualitative data underwent analytic induction.

     The findings established the PMRHe Model, a collaborative framework consisting of four key components: 1) Participation (P): Integrating multi-sectoral cooperation through the Songkhla Rajabhat University Road Safety Center (initial phase) to strengthen strategic partnerships; 2) Management (M): Surveying and managing road accident risk spots both within and around the university to facilitate physical environment improvements; 3) Role Model (R): Developing student leaders to serve as catalysts for safety behavior changes; and 4) Health Empowerment (He): Strengthening health literacy among students and staff through diverse strategies, including curriculum integration, proactive public relations via campus radio and social media, and university-wide awareness campaigns at strategic locations to foster a sustainable road safety culture.

References

Global Road Safety Facility.(2024). Global Road Safety Facility Annual Report 2024. Washington D.C.: Global Road Safety Facility, World Bank.

World Health Organization.(2023). Global status report on road safety 2023. Geneva: The Institute.

World Health Organization.(2024). Road safety [Internet]. 2024. [cited 2024 July 29]. Available: https://www.who.int/thailand/our-work/road-safety.

หน่วยเฝ้าระวังและสะท้อนสถานการณ์ความปลอดภัยทางถนน.(2567). สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนในภาพรวม. [อินเตอร์เน็ต]. 2567. [สืบค้นเมื่อ 29 ก.ค. 67]. เข้าถึงจาก: https://trso.thairoads.org/statistic/national/N-SPI-A/N-SPI-A1/N-SPI-A1-01.

ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุ เพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลออดภัยทางถนน.(2567). จำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บสะสมจากอุบัติเหตุทางถนน. [อินเตอร์เน็ต]. 2567. [สืบค้นเมื่อ 29 ก.ค. 67]. เข้าถึงจาก: https://www.thairsc.com.

สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ.(2566). รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บของประชากรไทย พ.ศ.2562. นนทบุรี: แฮนดี เพรส จำกัด.

สำนักงานจังหวัดสงขลาศาลากลางจังหวัดสงขลา.(2561). ข้อมูลจังหวัดสงขลา 2561. สงขลา: ศาลากลางจังหวัดสงขลา.

งานจราจร สถานีตำรวจภูธรเมืองสงขลา.(2568). ข้อมูลการเกิดอุบัติเหตุ ปี 2562 - 2567. สงขลา: สถานีตำรวจภูธรเมืองสงขลา.

เยาวลักษณ์ เตี้ยนวน และภัชชนก รัตนกรปรีดา.(2569). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนของนักศึกษาและบุคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข 2569; 1: e276298.

จีระศักดิ์ ทัพผา, นฤนาท ยืนยง และปณิธาน กระสังข์.(2564). แนวคิดการมีส่วนร่วมของประชาชนในการส่งเสริมสุขภาพของชุมชน. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยปทุมธานี 2564; : 86 - 96.

Kemmis & Mc Taggart.(2023). The Action Research Planner. 3nd Edition. Victoria: Deakin University Press; 2023.

กล่มงานสารสนเทศทางการแพทย์ โรงพยาบาลสงขลา.(2568). ข้อมูลผู้ป่วยอุบัติเหตุทางถนนในพื้นที่ตำบลเขารูปช้าง. สงขลา: โรงพยาบาลสงขลา.

สำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียน มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา.(2567). รายงานจำนวนนักศึกษาคงอยู่ ประจำภาคการศึกษาที่ 1 ปีการศึกษา 2567. [อินเตอร์เน็ต]. 2567. [สืบค้นเมื่อ 30 ส.ค. 67]. เข้าถึงจาก: https://l.skru.ac.th/eR9GB

สุวิทย์ เพ็งทิพย์นาง.(2568). ข้อมูลสถานการณ์ความปลอดภัยทางถนนในมหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา. สงขลา: มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา.

Select Statistical Services Limited.(2024). Calculator: Population Mean – Sample Size. [Internet]. 2024. cited 2024 August 30]. Available: https://select-statistics.co.uk/calculators/sample-size-calculator-population-mean.

Taro Yamane. Statistics: An Introductory Analysis. 2nd Edition. New York: Harper and Row.

ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย.(2565). เครื่องมือ 5 ชิ้น ที่ทำให้การขับเคลื่อนกลไก ศปถ. ไปสู่ผลลัพธ์. [อินเตอร์เน็ต]. 2565. [สืบค้นเมื่อ 31 ส.ค. 67]. เข้าถึงจาก: https://l.skru.ac.th/tnjoQ.

บังอร แซ่อั้ง, ธวัชชัย คำป้อง และแววตา สุริยันต์.(2567). การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานป้องกันการเกิดอุบัติเหตุทางถนน อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน 2567; 5: 100 - 108.

ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุ เพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลออดภัยทางถนน.(2569). สถิติข้อมูลผู้เสียชีวิตสะสม ประเทศไทย ปี 2569. [อินเตอร์เน็ต]. 2569. [สืบค้นเมื่อ 3 ม.ค. 69]. เข้าถึงจาก: https://www.thairsc.com.

กาญจนา เลิศวุฒิ, วันเพ็ญ โพธิยอด และชัยธรณ์ อุ่นบ้าน.(2561). การพัฒนารูปแบบการป้องกันอุบัติเหตุจราจรทางถนนโดยการมีส่วนร่วมของพหุภาคีเครือข่าย จังหวัดลำพูน. วารสารสาธารณสุขล้านนา 2561; 1: 46 - 59.

งานจัดการความรู้ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล.(2568). การวิเคราะห์สถานการณ์. [อินเตอร์เน็ต]. 2568. [สืบค้นเมื่อ 4 ม.ค. 69]. เข้าถึงจาก: https://www2.si.mahidol.ac.th/km/knowledgeassets/kmexperience/kmarticle/26277/.

อมรชัย ลีลาขจรจิตร และภาณุพงศ์ ภาณุดุลกิตติ.(2558). การจัดการข้อมูลอุบัติเหตุทางถนน. กรุงเทพมหานคร: อักษรไทย (น.ส.พ. ฟ้าเมืองไทย).

ธนะพงศ์ จินวงษ์, จินตนา มโนรถกุล, เพ็ญนภา พรสุพิกุล และศุภรดา ยาวงษ์.(2564). บรรณาธิการ. แนวทางการดำเนินงานความปลอดภัยทางถนนอยางบูรณาการในระดับพื้นที่. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย.

ฐิติมา แสนโชติ.(2566). การพัฒนารูปแบบการป้องกันอุบัติเหตุทางถนน ตำบลหนองกุง อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. ารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2566; 4: 433 – 444.

เสกสรร สุวรรณแพง, ธวัชชัย อิ่มพูล, สุธิดา จันทร์จรัส, ณัฏธิรา แดงพรวน, สุวิทย์ ศุภวิโรจน์เลิศ และมัณฑนา มิตรชัย.(2567). การวิเคราะห์จุดเสี่ยง อุบัติการณ์ และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการบาดเจ็บรุนแรงในการเกิดอุบัติเหตุจราจรโดยใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์และทะเบียนผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุพื้นที่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการสํานักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี 2567; 3: 71 – 84.

Wang D., Krebs E., Nickenig Vissoci J.R., Andrade L., Rulisa S. and Staton C.A.(2020). Built Environment Analysis for Road Traffic Crash Hotspots in Kigali, Rwanda. Frontiers in Sustainable Cities 2020; 2: 1 – 13.

ดลยฤทธิ์ เสฏฐสุวจะ และบุญพล มีไชโย.(2563). การประเมินความปลอดภัยทางถนนบนเส้นทางท่องเที่ยว กรณีศึกษา: ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 (จังหวัดพิษณุโลก - อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์). วารสารวิชาการเทคโนโลยีอุตสาหกรรมและวิศวกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม 2563; 2: 79 – 92.

สุรางค์ศรี ศีตมโนชญ์, วิวัฒน์ ศีตมโนชญ์, ลักขณา ไทยเครือ และอรชร อัฐทวีลาภ.(2557). การพัฒนารูปแบบการแก้ไขปัญหาการ เสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรอย่างมีส่วนร่วมโดยอาศัยทรัพยากรและศักยภาพในพื้นที่ จังหวัดภูเก็ต. วารสารวิชาการ สาธารณสุข 2557; 4: 580 – 592.

อัศวลักษ์ ราชพลสิทธิ์, สมฤดี สงวนแก้ว, จิรัชยา เจียวก๊ก, บุญสิทธิ์ ไชยชนะ และวันชัย ธรรมสัจการ.(2568). แนวทางการจัดการจุดเสี่ยงการเกิดอุบัติเหตุทางถนนของชุมชน ตําบลคูหาใต้ อําเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ 2568; 3 (ฉบับพิเศษ): 309 – 322.

ณัฐพงศ์ บุญตอบ.(2559). การแก้ไขและปรับปรุงจุดเสี่ยง/จุดอันตราย. [อินเตอร์เน็ต]. 2559. [สืบค้นเมื่อ 1 ส.ค. 68]. เข้าถึงจาก: https://www.rswgsthai.com/file/download/Treatment%20of%20Hazardous%20Location_ThaiRoads_14072016.pdf.

คมชาญ ไชโยแสง, พิชิต แสนเสนา และธวัชชัย คำป้อง.(2567). การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการป้องกันการบาดเจ็บ จากอุบัติเหตุทางถนน อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น 2567; 1: e267430.

ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน (ศวปถ.) มูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย (มนป.).(2562). บทเรียนการส่งเสริมและบังคับใช้ กฎหมายหมวกนิรภัย 100%. กรุงเทพมหานคร: กล้าก้าว อินสไปเรชั่น จำกัด.

พรรษ โนนจุ้ย. การให้สุขศึกษา. ศรีนครินทร์เวชสาร 2564; 2: 246 – 251.

Haddon W.(1980). The basic strategies for reducing damage from hazards of all kinds. Hazards Prevention. 1980; 16: 8-12.

World Health Organization.(2021). Global Plan for the Decade of Action for Road Safety 2021-2030 [Internet].2021. [cited 2026 January 29]. Available: https://www.who.int/teams/social-determinants-of-health/safety-and-mobility/decade-of-action-for-road-safety-2021-2030

กุลญดา เนื่องจำนงค์ และคำนึง พลานนท์.(2565). การศึกษาพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัยของนิสิตมหาวิทยาลัยบูรพา [รายงานการวิจัย]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

Downloads

Published

2026-03-31

How to Cite

Rattanakornpreeda, P. ., Teanuan, Y., & Khaonuan, B. . (2026). The Development of Participation Model on Road Safety Management, Songkhla Rajabhat University. Journal of Environmental Education Medical and Health, 11(1), 647–660. retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/293260