The Development of a Behavioral Model for Dietary Restraint to Control Hypertension among Individuals with High Blood Pressure through the Participatory Engagement of Health Networks in Mueang Chonburi District Chonburi Province.
Keywords:
inhibitory control, dietary behavior, hypertension, participatory action research, district health networkAbstract
This participatory action research aimed to: (1) examine the problems and care needs of patients with hypertension in Mueang Chonburi District, Chonburi Province; (2) develop an inhibitory control–based dietary behavior model for blood pressure control through the participation of district-level health networks; and (3) evaluate the effectiveness of the developed inhibitory control–based dietary behavior promotion model implemented with the participation of health networks and the community in Mueang Chonburi District. This research was Participatory Action Research (PAR) framework. Sample size were 60 patients with uncontrolled hypertension. Data were collected using rating-scale questionnaires and analyzed using descriptive statistics, while differences in mean scores before and after implementation were examined using paired-samples t-tests.
The findings revealed that: after implementation of the model, participants demonstrated significantly higher scores in inhibitory control–based dietary behaviors, dietary health literacy, and appropriate dietary consumption behaviors (p < .05). In addition, body mass index and both systolic and diastolic blood pressure levels significantly decreased (p < .05). Health network participation after the intervention was also significantly higher than before the intervention (p < .05).
References
World Health Organization. Hypertension. Geneva: WHO; 2021.
NCD Risk Factor Collaboration (NCD-RisC). Worldwide trends in hypertension prevalence and progress in treatment and control from 1990 to 2019: a pooled analysis of 1201 population-representative studies. Lancet. 2021;398(10304):957-80.
ศุภวัลย์ เลิศพงศ์ภาคภูมิ, เจนเนตร พลเพชร, จอม สุวรรณโณ. สถานการณ์ความดันโลหิตสูงของประชากรไทย. วารสารสาธารณสุข. 2562;49(3):345-58.
ชนกนันท์ แสนสุนนท์, กฤชกันทร สุวรรณพันธุ์. ภาวะแทรกซ้อนและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2564;39(2):78-90.
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. กรุงเทพฯ; 2562.
Van Oort S, Beulens JWJ, van Ballegooijen AJ, Grobbee DE, Larsson SC. Cardiovascular risk factors and lifestyle behaviors in hypertension. Hypertension. 2020;76(6):1683-91.
Rubenstein AH, et al. Central regulation of appetite and energy balance. Endocr Rev. 2013;34(4):573-602.
Sharifi F, Yamini M, Esmaeilzadeh A, Mousavinasab N, Shajari A. Leptin resistance and hypertension. J Hum Hypertens. 2013;27(6):370-5.
Diamond A. Executive functions. Annu Rev Psychol. 2021;72:135-68.10. Gabrys RL, Tabri N, Anisman H, Matheson K. Cognitive control and health behavior. Health Psychol Rev. 2018;12(3):283-99.
ชะนวนทอง ธนสุกาญน์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการพัฒนาระบบสุขภาพไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2561.
นุจรี อ่อนสีน้อย, ยุวดี ลีลัคนาวีระ, ชนัญชิดา ทูลศิริ. ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต่อการควบคุมความดันโลหิต. วารสารพยาบาล. 2560;66(1):45-58.
Wilson R, et al. Behavior change interventions for hypertension control. Prev Med. 2020;132:105998.
Ladecola C, et al. Hypertension and cognitive impairment. Hypertension. 2016;68(6):e67-94.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดชลบุรี. รายงานสถานการณ์โรคความดันโลหิตสูง จังหวัดชลบุรี ปีงบประมาณ 2567. ชลบุรี; 2567.
Cronbach LJ. Essentials of psychological testing. 3rd ed. New York: Harper & Row; 1972.
Borg WR, Gall MD. Educational research: An introduction. 5th ed. New York: Longman; 1989.
Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Arch Psychol. 1932;140:1–55.
Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice Hall Inc.; 1977.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal. Health Promot Int. 2000;15(3):259–267. doi:10.1093/heapro/15.3.259.
Barkley RA. Behavioral inhibition, sustained attention, and executive functions: Constructing a unifying theory of ADHD. Psychol Bull. 1997;121(1):65–94. doi:10.1037/0033-2909.121.1.65.
นฤมล ดีกัลป์ลา, ฐิติอาภา ตั้งค้าวานิช. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการบริโภคอาหารไขมันทรานส์ของประชาชน ตำบลรอบเวียง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ. 2566;9(2):162–179.
ชนนพร แสงเดือน, มณฑา เก่งการพานิช, ศรัณญา เบญจกุล. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารและการรับประทานยาในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2567;41(1):55–70.
พิริพัฒน์ เตชะกันทา, เดชา ทำดี, นพมาศ ศรีเพชรวรรณดี. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้ด้านอาหารต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารในผู้ใหญ่ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ในชุมชน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2567;11(3):e268776.
อังคณา แก้วมณี. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านอาหารต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; 2568.
Verbruggen F, Logan GD. Response inhibition in the stop-signal paradigm. Trends Cogn Sci. 2008;12(11):418–424. doi:10.1016/j.tics.2008.07.005.
Cragg L, Nation K. Go or no-go? Developmental improvements in the efficiency of response inhibition in mid-childhood. Dev Sci. 2008;11(6):819–827. doi:10.1111/j.1467-7687.2008.00730.x.
Jones A, Dymond S, Holroyd C. Inhibitory control training for appetitive behaviour change: A meta-analytic investigation of mechanisms of action and moderators of effectiveness. Behav Res Ther. 2016;83:31–42. doi:10.1016/j.brat.2016.07.004.
อรวรรณ แก้วคำ. ผลของแอปพลิเคชันส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เหมาะสมต่อการควบคุมความดันโลหิต. วารสารสุขศึกษา. 2567;45(1):66–80.
ณัฐวดี รัตนวงศ์. ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพต่อการควบคุมความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2567;40(3):112–125.
Veling H, Verpaalen IAM, Liu H, Mosannenzadeh F, Becker D, Holland RW. How can food choice best be trained? Approach-avoidance versus go/no-go training. Appetite. 2021;163:105226. doi:10.1016/j.appet.2021.105226.
จำเนียร สุวรรณชาติ, ยุทธนา จันทะขิน, กนก พานทอง. ผลของการฝึกการยั้งคิดต่อการบริโภคอาหารในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2565;40(2):45–58.
Houben K. Inhibitory control and eating behaviour: Theory and applications. Curr Opin Behav Sci. 2023;49:101256. doi:10.1016/j.cobeha.2023.101256.
McGreen A, et al. Digital inhibitory control training and dietary behaviour. Appetite.
;180:106314.
Aulbach MB, Veling H, และคณะ. App-based food Go/No-Go training: User engagement and dietary intake in an opportunistic observational study. Appetite. 2021;165:105315.
Tzavella L, Lawrence NS, และคณะ. Effects of go/no-go training on food-related action tendencies, liking and choice. R Soc Open Sci. 2021;8:201953.
อารยา คำแสน. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้เพื่อลดพฤติกรรมการบริโภคอาหารรสเค็มในกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง. วารสารสุขศึกษา. 2568;46(2):101–115.
ณัฐพล แสงทอง, และคณะ. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการบริโภคอาหารตามแนวทาง DASH ต่อการควบคุมระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารการพยาบาลชุมชน. 2568;24(1):25–39.
สุภาวดี ศรีสุข, และคณะ. ผลของการให้ความรู้ร่วมกับการบริโภคอาหารตามแนวทาง DASH ต่อระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2564;39(2):45–58.
พิมพ์ชนก วงศ์คำ, และคณะ. โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ. 2565;16(1):77–90.
Lim CY, และคณะ. Dietary management and aerobic exercise counselling on blood pressure control in subjects with prehypertension and drug-naïve stage 1 hypertension: A randomized clinical trial. Sci Rep. 2025;15:xxxxxx.
ลำพูล ศรีสังข์รัตน์, วาริณี เอี่ยมสวัสดิกุล, ชื่นจิตร โพธิศัพท์สุข. ผลของโปรแกรมพัฒนาพฤติกรรมบริโภคอาหารของผู้ป่วยความดันโลหิตสูง อำเภอโพธิ์ตาก จังหวัดหนองคาย. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 2566;30(3):181–193.
Xue Q, Zhang XW, Wang Q, และคณะ. The effects of personalized dietary intervention on hypertensive patients: A randomized controlled trial in Jieshou. Am J Hypertens. 2023;36(7):415. doi:10.1093/ajh/hpad023.
Semlitsch T, Jeitler K, Berghold A, และคณะ. Long-term effects of weight-reducing diets in people with hypertension. Cochrane Database Syst Rev. 2021;2021(6):CD008274.
Lou SP, Han D, Kuczmarski MF, Evans MK, Zonderman AB, Crews DC. Health literacy, numeracy, and dietary approaches to stop hypertension accordance among hypertensive adults. Health Educ Behav. 2023;50(1):49–57.
Youngiam, W., & Therawiwat, M. (2024). Enhancing Health Literacy Through “I Watch Sodium” Application among Prehypertension University Staff: A Quasi-experimental Study. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 28(1), 164-180.
