การพัฒนารูปแบบการป้องกันวัณโรคดื้อยาหลายขนานของผู้ป่วยวัณโรค จังหวัดศรีสะเกษ

Tuanjai  Saesin; Aree Butsorn; Noppadol  Pimchan

Authors

Tuanjai Saesin -
Aree Butsorn -
Noppadol Pimchan -

Keywords:

Model development, Multidrug-resistant tuberculosis, Tuberculosis patients

Abstract

This action research aimed to develop a model for the prevention of multidrug-resistant tuberculosis (MDR-TB) among tuberculosis patients in Sisaket Province, Thailand. The participants involved in developing the model consisted of tuberculosis patients, family members who had contact with TB patients, community leaders, members of Subdistrict Administrative Organizations, village health volunteers, public health academics, professional nurses, pharmacists, and physicians, totaling 54 participants. The study applied the action research approach two cycles. Data were collected using questionnaires developed by the researchers over a 12-week period from December 2025 to February 2026. Data analysis was conducted through data compilation, categorization, and content analysis.

The findings revealed that the model for preventing multidrug-resistant tuberculosis among TB patients in Sisaket Province consisted of six key components: (1) the “2-2-2” time-control measure to enhance rapid response of the health service system, (2) proactive case finding and community surveillance, (3) rapid diagnosis and accelerated clinical management, (4) standardized drug management and medication safety, (5) a seamless referral and information communication system, and (6) continuous treatment supervision supported by a tripartite network.

References

กระทรวงสาธารณสุข. (2567). รายงานสถานการณ์วัณโรคของประเทศไทย. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.

กรมควบคุมโรค. (2567). แนวทางการควบคุมวัณโรคของประเทศไทย. กระทรวงสาธารณสุข.

World Health Organization. (2023). Global tuberculosis report 2023. World Health Organization.

Dheda, K., Gumbo, T., Maartens, G., Dooley, K. E., Murray, M., Furin, J., Nardell, E. A., Warren, R. M., & Zumla, A. (2017). The epidemiology, pathogenesis, transmission, diagnosis, and management of multidrug-resistant, extensively drug-resistant, and incurable tuberculosis. The Lancet Respiratory Medicine, 5(4), 291–360.

Lönnroth, K., Migliori, G. B., Abubakar, I., D’Ambrosio, L., De Vries, G., Diel, R., Douglas, P., Falzon, D., Gaudreau, M. A., Goletti, D., & others. (2020). Towards tuberculosis elimination: An action framework for low-incidence countries. European Respiratory Journal, 45(4), 928–952.

Zumla, A., Nahid, P., & Cole, S. T. (2019). Advances in the development of new tuberculosis drugs and treatment regimens. Nature Reviews Drug Discovery, 12(5), 388–404.

นพดล พิมพ์จันทร์. (2567). การพัฒนารูปแบบการป้องกันวัณโรคในชุมชน. วารสารสาธารณสุขชุมชน, 19(1), 45–58.

อัญชลี มงกุฎทอง, เชิดพงษ์ ทองสุข, และ แดนสรวง วรรณวงษ์สอน. (2565). การพัฒนารูปแบบการควบคุมโรควัณโรคปอดด้วยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารสาธารณสุขชุมชน, 7(1), 30–42.

เชาวฤทธิ์ บุญลี. (2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคดื้อยา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตะเคียนราม จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยสาธารณสุข, 17(1), 85–96.

Wang, L., Zhang, H., Ruan, Y., Chin, D. P., Xia, Y., Cheng, S., & others. (2020). Tuberculosis prevalence in China, 2010–2018. The Lancet Global Health, 8(6), e811–e819.

Suwanchompoo, A., Nateniyom, S., & Kittikraisak, W. (2019). Multidrug-resistant tuberculosis in Thailand: Epidemiology and treatment outcomes. International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 23(8), 898–905.

Nonghanphithak, D., Reechaipichitkul, W., & Chaiyasung, T. (2021). Factors associated with multidrug-resistant tuberculosis in Thailand. BMC Infectious Diseases, 21, 423.

Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.

รุ่งระวี อัครวรรณ. (2567). การพัฒนาระบบบริบาลด้านยาแก่ผู้ป่วยวัณโรคปอดในโรงพยาบาลโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารเภสัชกรรมคลินิก, 29(1), 45–57.

สมลักษณ์ หนูจันทร์. (2565). การพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อวัณโรคในกลุ่มผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านโดยชุมชนมีส่วนร่วม จังหวัดขอนแก่น. วารสารสาธารณสุขชุมชน, 8(2), 90–104.

วิโรจน์ เซมรัมย์, และคณะ. (2567). การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมวัณโรค เครือข่ายสุขภาพจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารควบคุมโรค, 50(1), 55–67.

กุสุมาลย์ ศรีภูวงษ์. (2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรคดื้อยาหลายขนานโดยการมีส่วนร่วมของทีมสหวิชาชีพ จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิจัยสาธารณสุข, 18(1), 66–78.

เครือวัลย์ ภุมรินทร์, รัศมี สมรรถชัย, บุญพิสิฐษ์ ธรรมกุล, และ เดชาวัต ครองสมบัติ. (2567). การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการควบคุมและป้องกันวัณโรค จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสาธารณสุขชุมชน, 9(1), 41–55.

มุกดา วิเศษ, และ นพดล พิมพ์จันทร์. (2563). การพัฒนารูปแบบการป้องกันวัณโรคดื้อยาหลายขนานชนิดรุนแรงมากโดยกระบวนการชุมชนมีส่วนร่วม. วารสารสาธารณสุขชุมชน, 6(1), 25–38.