Development of a care model for psychiatric patients, drug and addictive substance abuse patients at high risk of violence using District Health Boards (DHB), Pathum Thani Province.
Keywords:
psychiatric patients, drug and substance abuse patients, violent behavior, District Health Boards (DHB)Abstract
This participatory action research (PAR) aimed to develop and evaluate the effectiveness of a care model for psychiatric patients, drug and addictive substance abuse patients at high risk of violence using the District Health Boards, Pathum Thani Province. The study was conducted in five phases: (1) assessing the needs for developing the care model among 130 District Health Boards committee members and 400 people using questionnaires; (2) examining the current situation and operational barriers through in-depth interviews with 49 stakeholders; (3) developing the care model for psychiatric patients, drug and addictive substance abuse patients at high risk of violence (4) evaluating the effectiveness of the model among 50 multidisciplinary teams using questionnaires and 50 patients’ relatives using interviews, along with document analysis; and (5) identifying key success factors through in-depth interviews with 49 stakeholders. Quantitative data were analyzed using descriptive and inferential statistics, while qualitative data were analyzed using content analysis.
The results revealed that most participants expressed a high level of need for developing the care model. Key barriers included a lack of service integration and the absence of a central coordination mechanism. The developed model, namely the PATHUM-UCCARE model, emphasizes participatory planning and shared accountability across all sectors, driven by the District Health Boards mechanism. After implementation, multidisciplinary teams demonstrated increased participation in patient care and higher satisfaction with the model. Patients’ relatives showed improved knowledge, attitudes, and satisfaction toward the care model at the .01 level of statistical significance (p < .001). The incidence of violent behavior decreased, and significant system-level changes were observed, including improved coordination among multidisciplinary teams and network partners. Pathum Thani Province was recognized as a “learning city and a place for social reintegration.” A key factor in this success is a clear, systematically interconnected patient care model, driven by the leadership of the District Health Boards and collaboration from all sectors.
References
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). นศ.ไทยเครียด-ซึมเศร้าสูง 30% พบ 5 ปีฆ่าตัวตายสำเร็จ 14 ราย สสส.รุกสร้างเครือข่ายมหาลัยดูแลสุขภาพจิต [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 9 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://dol.thaihealth.or.th/Media/Pdfview/a1b92cf7-91ec-ee11-8103-0015d1aab6f
กรมสุขภาพจิต. ความชุกโรคจิตเวชและปัญหาสุขภาพจิตของคนไทย: ผลสำรวจระบาดวิทยาสุขภาพจิตของคนไทยระดับชาติ ปี พ.ศ. 2566 [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 9 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://dmh-elibrary.org/items/show/1742
ไทยพีบีเอส (Thai PBS). คาดคนไทยป่วยสุขภาพจิต มากกว่าผู้รับการรักษา 5 เท่า [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 9 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://policywatch.thaipbs.or.th/article/life-35
ศูนย์เฝ้าระวังป้องกันการฆ่าตัวตาย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์การฆ่าตัวตายในประเทศไทย ปีงบประมาณ 2566 [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://suicide.dmh.go.th/news/view.asp?id=92
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. รายงานสภาวะสังคมไทยไตรมาส 1/2567 [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://www.nesdc.go.th/download/Social/Social_ Report/2567_q1_001_report.pdf
สำนักข่าว Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. เปิดตัวเลขคนไทยรับบริการจิตเวช 2.9 ล้านคนในปี 66 ป่วยซึมเศร้า 1.5 ล้าน[อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://www.hfocus.org/content/2024/09/31645
ศูนย์สื่อสารวาระทางสังคมและนโยบายสาธารณะ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย. สธ. เดินหน้าบำบัดผู้ป่วยจิตเวช-ยาเสพติด ด้วยกลไก Patient Journey [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 12 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://theactive.thaipbs.or.th/news/publichealth-20240521
กรมสุขภาพจิต. มาตรฐานการปฏิบัติงานการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรง Standard Operating Procedures : SOPs Severe Mental Illness–High Risk to Violence (V-Care). กรุงเทพฯ: บริษัท บียอนด์ พับลิสชิ่ง จำกัด; 2566.
กรมสุขภาพจิต. แนวทางการจัดทำแผนที่ยุทธศาสตร์สำหรับหน่วยงานในสังกัดกรมสุขภาพจิตประจำปีงบประมาณ 2568. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมสุขภาพจิต; 2567.
ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่ พ.ศ. 2561. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนพิเศษ 45 ง หน้า 1–7.
กรมสุขภาพจิต. คู่มือระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรงสำหรับสถาบัน/โรงพยาบาล สังกัดกรมสุขภาพจิต. กรุงเทพฯ: บริษัท พรอสเพอรัสพลัส จำกัด; 2563.
กระทรวงสาธารณสุข. การดำเนินงานเพื่อการบำบัดดูแลผู้ป่วยยาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของชุมชน (Community Based Treament and x.. (CBTx) ภายใต้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.). นนทบุรี: สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุข (สลบ.สธ.).; 2567.
Stein LI, Test MA. Alternative to mental hospital treatment: Conceptual model, treatment program, and clinical evaluation. Arch Gen Psychiatry. 1980;37(4):392–7.
Thornicroft G, Tansella M. The balanced care model for global mental health. Psychol Med. 2013;43(4):849–63.
Anthony WA. Recovery from mental illness: The guiding vision of the mental health service system in the 1990s. Psychosoc Rehabil J. 1993;16(4):11–23.
Savaglio M, Vincent A, Bentley M, Gaul J, Poke S, Watson N, et al. A controlled evaluation of a psychosocial outreach support program for adults with severe mental illness. Psychosoc Interv. 2024;33(3):179–185.
ชนินทร์ ประกายสิทธิ์, และรัตนา ดวงพรม. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและจิตเวชจากสารเสพติดที่มีปัญหาซับซ้อนแบบเชิงรุกในชุมชน ผ่านกลไกการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) อำเภอแกดำ จังหวัดมหาสารคาม [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 15 เม.ย. 68]. เข้าถึงจาก: https://www.kaedamhospital.go.th/uploads/files/20240903162553_%E0%B8%
ประดิษฐ ศรีแสน, รัชนี ศรีแสน, แสงเดือน ศรีวรสาร, และธัชวิทย์ วงศ์เข็มมา. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชโดยกระบวนการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภออำเภอโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ2567;5(2):167–180.
ขัติยา แก้วสมบัติ, อิศรา ขุนพิลึก, อัญชลี วิจิตรปัญญา, เพ็ญสุดา ไชยเมือง, และประภาพร จันทร์นาม. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชโดยภาคีเครือข่ายจังหวัดเลย. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(5):549–560.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดปทุมธานี. (2568). เอกสารประกอบการตรวจราชการและนิเทศงานกรณีปกติ รอบที่ 1 ประจำปีงบประมาณ 2568. เอกสารอัดสำเนา.
Kemmis, & McTaggart, R. The Action research planner, 3 rd ed. Geelong: Deakin University, Australia; 1988.
Smith WE. The AIC model: concepts and practice. Washington, DC: Organizing for Development: an International Institute (ODII); 1992.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas 1970;30(3):607–10. doi: 10.1177/001316447003000308.
Bloom BS. Human characteristics and school learning. New York: McGraw-Hill Book Company; 1976.
อัจศรา ประเสริฐสิน. เครื่องมือการวิจัยทางการศึกษาและสังคมศาสตร์. กรุงเทพฯ: สำนักทดสอบทางการศึกษาและจิตวิทยา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2563.
Best JW, Kahn JV. Research in education. 3rd ed. New Jersey: Prentice hall; 1986.
บุญชัช เมฆแก้ว. รายงานการวิจัยเรื่องการพัฒนาชุดช่วยวิเคราะห์ข้อมูลแบบเรียลไทม์หาค่าความเชื่อมั่นแบบทดสอบ (KR-20). พังงา: วิทยาลัยชุมชนพังงา; 2562.
Cronbach LJ. Educational Psychology. New York: Harcourt Brace Jevanovich; 1977.
Creswell JW, Poth CN. Qualitative inquiry and research design: choosing among five approaches. 4th ed. Thousand Oaks (CA): Sage Publications; 2018.
Crabtree BF, Miller WL. Doing qualitative research: multiple strategies. Thousand Oaks (CA): Sage Publications; 1992.
Keeves JP. Educational research, methodology, and measurement: an international handbook. Oxford: Pergamon Press; 1988.
Shepherd JP. The Cardiff model for violence prevention. London: Royal College of Emergency Medicine; 2024 [cited 2025 June 9]. Available from: https://rcem.ac.uk/wp- content/uploads/2024/03/The_Cardiff_Model_for_Violence_Prevention_Jonathan_Shepherd.pdf
