Development of an Integrated Medication Management System for Maintaining Drug Quality and Reducing Leftover Medicines among Chronic Disease Patients at Primary Care Unit, Khon Kaen Hospital
Keywords:
Integrated Medication Management System, Leftover Medicines, Chronic Diseases, Primary Care Unit, Action ResearchAbstract
This study employed an action research data analyzed by mixed method design to investigate factors associated with leftover medicines, and to develop and evaluate the effectiveness of an Integrated Medication Management System (IMMS) for patients with chronic diseases at the Primary Care Unit, Khon Kaen Hospital. The study was conducted in three phases: (1) a situational analysis involving 400 participants; (2) system development with a multidisciplinary team of 15 members using the PAOR cycle; and (3) an evaluation of effectiveness through a quasi-experimental study with 116 participants (58 intervention, 58 control) over a 12-week follow-up period.
Results revealed: 1) Situational Analysis: The prevalence of accumulated leftover medicines (>7 days before the next appointment) was 64.7%. Main causes were receiving medication exceeding appointment intervals (64.1%) and forgetfulness (45.0%). Significant risk factors included cardiovascular diseases (aOR = 14.65) and treatment duration of 1–3 years (aOR = 6.89), while access to services (aOR = 0.25) and caregiver support (aOR = 0.53) were identified as key protective factors. 2) System Development: The IMMS comprised five core components: individualized health education using the Teach-back technique, tele-monitoring, appropriate medication dispensing, pill counting, and multidisciplinary team meetings. 3) Effectiveness Evaluation: After 12 weeks, the intervention group showed a significant reduction in leftover medicines from 39.7% to 21.8% (p = 0.022). Logistic regression analysis indicated that the intervention group was 65% less likely to have leftover medicines (AOR = 0.35, p = 0.024). Furthermore, the intervention group demonstrated improved medication knowledge (p = 0.019) and better medication management behaviors (p = 0.041).
References
วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ.(2564). การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี, มหาวิทยาลัยมหิดล; 2564.
พรชิตา ศิรินวเสถียร.(2561). ประสิทธิภาพการจัดการยาเหลือใช้ของผู้ป่วยเบาหวานในคลินิกพิเศษ. ว.โรงพยาบาลมหาสารคาม 2561;15(2):111-118.
ชนินท์ ประคองยศ และคณะ.(2565). ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการนำยาเหลือใช้มาพบแพทย์ ของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. ว.โรงพยาบาลมหาสารคาม. 2565;19(3):29-36.
ปรารถนา กุลชูศักดิ์.(2565). การศึกษาปัญหายาเหลือใช้ในผู้ป่วยโรคเบาหวาน คลินิกโรคเรื้อรัง โรงพยาบาลบ้านเขว้า จังหวัดชัยภูมิ. ว.ชัยภูมิ เวชสาร. 2565;42(1):66-74.
พิมพ์ชนก ศิริบูรณ์ และเลิศชัย เจริญธัญรักษ์.(2565). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับยาเมทฟอร์มินที่เหลือใช้ ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. ว.การสาธารณสุขชุมชน. 2565;8(03):81-81.
ปรารถนา ชามพูนท และคณะ.(2554). ยาเหลือใช้และพฤติกรรมการใช้ยาของประชาชนในจังหวัดเชียงใหม่. ไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2554;6(2):105.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.(2562). นวัตกรรมกระเป๋าคืนยาช่วยชาติ. [ออนไลน์] 2562. เข้าถึงได้จาก: https://na.mahidol.ac.th/sdgs/ [เข้าถึงเมื่อ 30 กรกฎาคม 2567].
วิภาดา ปุณณภาไพศาล.(2560). การออกแบบระบบการจัดการยาเหลือใช้ในผู้ป่วยโรคเบาหวาน. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2560;10(2):300-314.
พุทธชาติ ฉันทภัทรางกูร, ศิระพร ทองโปร่ง, มนูญ ทองมี.(2561). ผลการสำรวจยาเหลือใช้ของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โรงพยาบาลบางสะพาน. วารสารหัวหินสุขใจไกลกังวล. 2561;3(1):119-125.
ช่อทิพย์ จันทรา และจินดา ม่วงแก่น.(2563). การศึกษาสาเหตุการนำยาเหลือใช้มาคืนของผู้ป่วยสูงอายุโรคเรื้อรัง. เอกสารการประชุมหาดใหญ่วิชาการ ครั้งที่ 11; 2563.
Smith A, Jones L, Cooper J.(2020). Reducing medication errors in primary care. Pharmacy Practice. 2020;18(2):1963.
Punnapasaian S.(2018). Integrated Drug Management System to Reduce Drug Waste. Thai J Hosp Pharm. 2018;28(3):175-185.
Thummavut P. Impact of Patient Education and Follow-up on Drug Utilization. J Health Educ Res Dev. 2014;32(2):102-110.
สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย).(2560). ระบบการจัดการด้านยาในโรงพยาบาลคุณภาพ. [ออนไลน์] 2560.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.(2561). แนวทางการบริหารจัดการระบบยาในการดูแลผู้ป่วย แบบประคับประคอง. 2561.
CMM in Primary Care Research Team.(2018). The Patient Care Process for Delivering Comprehensive Medication Management (CMM): Optimizing Medication Use in Patient-Centered, Team-Based Care Settings. July 2018. Available at: http://www.accp.com/cmm_care_process.
Tomoaia-Cotisel A, Farrell TW, Solberg LI, Berry CA, Calman NS, Cronholm PF, et al.(2018). Implementation of care management: an analysis of recent AHRQ research. Med Care Res Rev. 2018;75(1):46-65.
Kemmis S, McTaggart R.(1988). The Action Research Planner. 3rd ed. Geelong, Australia: Deakin University Press; 1988.
Daniel WW.(1995). Biostatistics: A Foundation for Analysis in the Health Sciences. 6th ed. New York: Wiley; 1995.
World Health Organization.(2003). Adherence to long-term therapies: Evidence for action. WHO; 2003.
Nieuwlaat R, et al.(2014). Interventions for enhancing medication adherence. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(11).
Shahin W, Kennedy GA, Stupans I.(2021). The association between social support and medication adherence in patients with hypertension: A systematic review. Pharm Pract (Granada). 2021;19(2):2300.
Talevski J, Wong Shee A, Rasmussen B, Kemp G, Beauchamp A.(2020). Teach-back: A systematic review of implementation and impacts. PLoS One. 2020;15(4):e0231350.
Dinh TTH, et al.(2016). The effectiveness of the teach-back method on adherence and self-management in health education for people with chronic disease. JBI Database System Rev Implement Rep. 2016;14(1):210-247.
Pestka DL, et al.(2022). Barriers and facilitators to implementing pharmacist-provided comprehensive medication management in primary care transformation. Am J Health Syst Pharm. 2022;79(15):1255-1265.
Supper I, et al.(2015). Interprofessional collaboration in primary health care: a review of facilitators and barriers. J Public Health (Oxf). 2015;37(4):716-727.
Hasson H.(2010). Systematic evaluation of implementation fidelity of complex interventions in health and social care. Implement Sci. 2010;5:67.
Carroll C, et al.(2007). A conceptual framework for implementation fidelity. Implement Sci. 2007;2:40.
Dusenbury L, et al.(2003). A review of research on fidelity of implementation. Health Educ Res. 2003;18(2):237-256.
