ผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองต่อความรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ในเขตภาคเหนือ

ผู้แต่ง

  • พรรณพิไล สุทธนะ อาจารย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี แพร่
  • ปิ่นนเรศ กาศอุดม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี แพร่
  • กชวรรณ ทะวิชัย อาจารย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี แพร่

คำสำคัญ:

โปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเอง, ความรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง, กลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ในเขตภาคเหนือ

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) แบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง (Two group pretest-posttest design) เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการสนับสนุนการจัดการตนเองต่อความรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง กลุ่มตัวอย่าง คือ  ประชาชนที่มีอายุ 40 – 60 ปี มีระดับความดันโลหิตอยู่ในช่วง 121/81 - 139/89 mmHg และ BMI เกินค่ามาตรฐาน (≥23) โดยการสุ่มตัวอย่างเข้ากลุ่มอย่างง่ายและคัดเลือกตามคุณสมบัติที่กำหนด เป็นกลุ่มทดลอง 30 รายและกลุ่มควบคุม 30 ราย กลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามปกติ กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเอง ระยะเวลา 6 สัปดาห์  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบสอบถามความรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง 2) โปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเอง ผ่านการตรวจสอบคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ค่าดัชนีความตรงของเนื้อหา เท่ากับ 0.95 และ 0.96 ตามลำดับ ค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาค เท่ากับ 0.84 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติการวิเคราะห์ Wilcoxon Signed Ranks Test และ Mann-Whitney Test
     ผลการศึกษา พบว่า 1) คะแนนเฉลี่ยความรู้และคะแนนพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในกลุ่มทดลองหลังทดลองสูงกว่าก่อนทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  (p < .01) 2) คะแนนเฉลี่ยความรู้และคะแนนพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในกลุ่มทดลอง หลังทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ  (p < .01) ดังนั้นโปรแกรมการ สนับสนุนการจัดการตนเองนี้ จึงเหมาะสมกับการนำไปใช้ในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองและแก้ไขปัญหากลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองในชุมชนได้

เอกสารอ้างอิง

สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ประเด็นสารรณรงค์วันอัมพาตโลก ปี 2561 [อินเตอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2567]. สืบค้นจาก https://ddc.moph.go.th/dncd/news.php?news=615&dept code=dncd

World Health Organization. Global action plan for the prevention and control of noncommunicable diseases 2013-2020. Geneva: World Health Organization; 2013.

สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์การดำเนินงานด้านการป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อ (NCDs) (situation on NCDs prevention and control in Thailand). นนทบุรี: สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค; 2563.

กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลสถิติการตายและป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อ. [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2567]. สืบค้นจาก https://www.ddc.moph.go.th/dncd/news.php?news=39911

คลังข้อมูลสุขภาพ. อัตราอุบัติใหม่ของโรคหลอดเลือดสมอง. [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2567]. สืบค้นจาก https://shorturl.asia/cNGpR.

สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2559. กรุงเทพฯ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์; 2559.

สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือโรคหลอดเลือดสมอง (อัมพาต อัมพฤกษ์) สำหรับประชาชน. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2560.

อารีย์ เสนีย์. โปรแกรมการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. วารสารพยาบาลทหารบก 2557; 15(2): 129-134.

ชดช้อย วัฒนะ. การสนับสนุนการจัดการตนเอง: กลยุทธ์ในการส่งเสริมการควบคุมโรค. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี 2558; 26(1): 117-127.

Wagner, E. H, et al. Quality improvement in chronic illness care: A collaborative approach. Joint Commission Journal on Quality Improvement 2001; 27(2): 63-80.

Creer, L. T. Self-management of chronic illness. In Boekaerts, M., Printrich, P. R., & Zeidner, M. (Eds.). Handbook of self-regulation. pp. 601-629. San Diego, CA: Academic Press; 2000.

จิราภา ศรีนุกูล, ศิวพร อึ้งวัฒนา และ วราภรณ์ บุญเชียง. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพของพนักงานการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย. พยาบาลสาร 2563; 47(3): 277-287.

ภัคยานี ทนันชัย และ อาทิตยา วังวนสินธ์. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับความดันโลหิตของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากห้วยอ้อย จังหวัดแพร่. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์ 2563; 12(2): 83-99.

กิตติกา วังทะพันธ์, จริยาวัตร คมพยัคฆ์ และ อรพินท์ สีขาว. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 2563; 13(1): 422-430.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2024-12-30

รูปแบบการอ้างอิง

สุทธนะ พ. ., กาศอุดม ป. ., & ทะวิชัย ก. . (2024). ผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองต่อความรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ในเขตภาคเหนือ. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(4), 753–763. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/280167