การพัฒนาระบบบริบาลเภสัชกรรมผู้ป่วยฟอกไตแบบไร้รอยต่อ เชื่อมโยงสถานพยาบาลรัฐและเอกชน จังหวัดศรีสะเกษ
คำสำคัญ:
ระบบบริบาลเภสัชกรรมแบบไร้รอยต่อ, ผู้ป่วยฟอกไต, การวิจัยและพัฒนาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนาเพื่อพัฒนาระบบบริบาลเภสัชกรรมผู้ป่วยฟอกไตแบบไร้รอยต่อเชื่อมโยงสถานพยาบาลรัฐและเอกชน จังหวัดศรีสะเกษ แบ่งการศึกษาเป็น 3 ระยะ โดยระยะที่ 1 เป็นการศึกษาย้อนหลังและวิเคราะห์สถานการณ์ ใช้ข้อมูลจากเวชระเบียน 60 ฉบับ และสัมภาษณ์สหวิชาชีพ 18 คน ใช้แบบสัมภาษณ์และแบบบันทึกข้อมูลรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาและการสังเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 2 การพัฒนาระบบบริบาลเภสัชกรรม จัดทำระบบ Hemodialysis SSK เชื่อมโยงผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และพัฒนาชุดองค์ประกอบ 8 ด้าน ได้แก่ Policy, Provider, Materials, Revise CPG, Refer/Fast track, Tele-health, Risk management และ Monitoring วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและวิเคราะห์เชิงเนื้อหาพบว่าระบบบริบาลเภสัชกรรมที่พัฒนาขึ้นมีความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ในระยะต่อไป ระยะที่ 3 การศึกษาผลลัพธ์และขยายผล เปรียบเทียบกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มตัวอย่างเป็นสหวิชาชีพ 30 คน เป็นเวชระเบียนกลุ่มละ 30 ฉบับ เก็บรวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถามที่พัฒนาขึ้นในระยะที่ 2 และขยายผล ใช้สถิติ t-test ทดสอบ กำหนดระดับนัยสำคัญ 0.05
ผลการศึกษาพบว่า การนำระบบบริบาลเภสัชกรรม ไปใช้ในระยะประเมินผลลัพธ์ส่งผลให้ความรู้ของสหวิชาชีพหลังการอบรมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (t = 15.78, p < .001) รวมทั้งมีระดับความพึงพอใจและความเป็นไปได้ในการประยุกต์ใช้สูงกว่าร้อยละ 86 นอกจากนี้สัดส่วน DTPs ระดับ E ขึ้นไปลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = –2.09, p < .01) ขณะที่ผลลัพธ์ด้านค่า eGFR ไม่พบความแตกต่างระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม จากข้อเสนอแนะจึงได้พัฒนาระบบบริบาลเภสัชกรรม (V3) และนำไปใช้ในระยะขยายผล พบว่าความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (t = 17.78, p < .001) ระดับความพึงพอใจสูงกว่าร้อยละ 94 และสัดส่วน DTPs ลดลงจากร้อยละ 13.3 เหลือ 0 อย่างมีนัยสำคัญ (Z = –2.68, p < .01)
เอกสารอ้างอิง
Jha V, Garcia-Garcia G, Iseki K, Li Z, Naicker S, Plattner B, et al.(2013). Chronic kidney disease: global dimension and perspectives. Lancet. 2013 Jul;382 (9888):260–72.
Webster AC, Nagler EV, Morton RL, Masson P.(2017). Chronic kidney disease. Lancet. 2017 Mar;389(10075):1238–52.
GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators.(2016). Global, regional, and national life expectancy, all- cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015. Lancet. 2016 Oct;388(10053):1459–544.
Hill NR, Fatoba ST, Oke JL, Hirst JA, O’Callaghan CA, Lasserson DS, et al.(2016). Global prevalence of chronic kidney disease – a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2016 Jul;11(7):e0158765.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.(2567). รายงานสถานการณ์โรคไตเรื้อรังในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สปสช.; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nhso.go.th/
กรมการแพทย์.(2567)> รายงานอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง จังหวัดศรีสะเกษ ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก https://www.dms.moph.go.th/
Krediet RT.(2013). Peritoneal dialysis: from bench to bedside. Clin Kidney J. 2013 Jun;6(6):568–77.
Jha V.(2013). PD First: Peritoneal dialysis as initial renal replacement therapy. Kidney Int Suppl. 2013 May;3(2):154–6.
Tesfaye WH, Castelino RL, Wimmer BC, Jose MD, Zaidi STR.(2017). Inappropriate prescribing in chronic kidney disease: A systematic review of prevalence, associated clinical outcomes and impact of interventions. Int J Clin Pract. 2017 Jul;71(7):e12960.
Chang F, O’Hare AM, Miao Y, Steinman MA.(2015). Use of renally inappropriate medications in older adults with advanced chronic kidney disease. JAMA Intern Med. 2015 Dec;175(12):1968–75.
Al-Ramahi R.(2014). Medication prescribing patterns among chronic kidney disease patients in a hospital in Malaysia. Saudi J Kidney Dis Transpl. 2014 Jan;25(1):95–9.
Nobelius D. (2020). Managing R&D processes-focusing on technology development, product development, and their interplay [Dissertation]. Göteborg: Department of Operations Management and Work Organization School of Technology Management and Economics, Chalmers University of Technology.
ณัฏฐพันธ์ เขจรนันทน์.(2545). การสร้างทีมงานที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ: เอ็กซเปอร์เน็ท.
Dwoaczyk, W.J.(1999). “Use of Stufflebeam’s CIPP Model to Assess a Change Effort in aDivision of a University Library,” Dissertation Abstracts International. 1999; 59(7) : 2382-A
Polit DF, Beck CT.(2017). Nursing research: generating and assessing evidence for nursing practice. 10th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer Health; 2017.
Likert R.(1967). “The Method of Constructing and Attitude Scale,” in Attitude Theory and Measurement. New York: Wiley & Son.
Best JW.(1977). Research in Education. 3rd ed. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall Inc.
Bloom BS, Madaus GF, Hasting JT.(1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill.
Cronbach LJ.(1951). Coefficient Alpha and the Internal structure of tests. Psychometrika; 1951,pp. 334 – 297.
Cohen, J. and Uphoff.(1977). Rural Development Participation : Concept and Measures for Project Design Implementation and Evaluation. London : Rural Development Center : Cornell University.1977.
Tavakol M, Dennick R.(2011). Making sense of Cronbach’s alpha. Int J Med Educ. 2011;2:53–5.
Heale R, Twycross A.(2015). Validity and reliability in quantitative studies. Evid Based Nurs. 2015;18(3):66–7.
Nascimento YS, Foppa AA, Silva D, Pontarolo R.(2021). Pharmacist interventions to reduce medication errors and adverse drug events in hospital: a systematic review. Eur J Hosp Pharm. 2021;28(1):4–10.
Polit DF, Beck CT.(2021). Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice. 11th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer.
DeVon HA, Block ME, Moyle-Wright P, Ernst DM, Hayden SJ, Lazzara DJ, et al.(2007). A psychometric toolbox for testing validity and reliability. J Nurs Scholarsh. 2007;39(2):155–64.
Souza AC, Alexandre NMC, Guirardello EB.(2017). Psychometric properties in instruments evaluation of reliability and validity. Epidemiol Serv Saude. 2017;26(3):649–59.
Basger BJ, Moles RJ, Chen TF.(2018). Development of an aggregated system for classifying causes of drug-related problems. Ann Pharmacother. 2018;52(1):23–32.
Bond CA, Raehl CL.(2007). Clinical pharmacy services, pharmacy staffing, and hospital mortality rates. Pharmacotherapy. 2007;27(4):481–93.
Kaboli PJ, Hoth AB, McClimon BJ, Schnipper JL.(2006). Clinical pharmacists and inpatient medical care: a systematic review. Arch Intern Med. 2006;166(9):955–64.
Rotenstein LS, Sadun R, Jena AB.(2018). Virtualist models of care: physician staffing in the era of telemedicine. N Engl J Med. 2018;378(20):1895–7.
World Health Organization.(2019). Global strategy on digital health 2020–2025. Geneva: WHO; 2019.
Bates DW, Cullen DJ, Laird N, Petersen LA, Small SD, Servi D, et al.(1995). Incidence of adverse drug events and potential adverse drug events. JAMA. 1995;274(1):29–34.
Classen DC, Resar R, Griffin F, Federico F, Frankel T, Kimmel N, et al.(2011). ‘Global trigger tool’ shows that adverse events in hospitals may be ten times greater than previously measured. Health Aff. 2011;30(4):581–9.
Tsai D, Udy AA, Stewart PC, Robertson TA, Brett J, Boots RJ, et al.(2018). Pharmacist-led dose adjustment in patients with renal impairment: a systematic review. Br J Clin Pharmacol. 2018;84(5):934–45.
Dooley MJ, Singh S, Michael M.(2011). Implications of dose adjustments in patients with renal impairment. Cancer Forum. 2011;35(2):102–6.
