บทบาทและประสบการณ์ผู้ดูแลไม่เป็นทางการในครอบครัวและชุมชนชนบทไทย: การสังเคราะห์ อภิมานเชิงคุณภาพ
คำสำคัญ:
ผู้ดูแลไม่เป็นทางการ , ชนบทไทย , ระบบการดูแลระยะยาว , การสังเคราะห์อภิมานเชิงคุณภาพบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจโดยการสังเคราะห์อภิมานเชิงคุณภาพ โดยประยุกต์แนวทาง meta-ethnography เพื่อทำความเข้าใจบทบาทและประสบการณ์ของผู้ดูแลไม่เป็นทางการในครอบครัวและชุมชนชนบทไทย การสืบค้นเชิงระบบจากฐานข้อมูลระดับประเทศและสากล (พ.ศ. 2564–2568) พบงานวิจัย 84 เรื่อง โดย 12 เรื่องผ่านเกณฑ์ประเมินคุณภาพ Critical Appraisal Skills Programme (CASP) และถูกรวมเข้าสู่การสังเคราะห์เชิงตีความ
ผลการวิเคราะห์ระบุองค์ประกอบความหมายหลัก 7 ประการ ได้แก่ 1) การดูแลบนฐานค่านิยมผูกพัน–กตัญญู 2) ภาระดูแลหลายมิติ 3) เครือข่ายครอบครัว–ชุมชนเป็นระบบพยุง 4) ความไม่ต่อเนื่องของบริการสุขภาพ–สวัสดิการ 5) ความโดดเดี่ยวและความเปราะบางของผู้ดูแล 6) ศรัทธาและพิธีกรรมเป็นพลังเยียวยา และ 7) ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นทุนดูแล การบูรณาการข้อมูลนำไปสู่พัฒนา “แบบจำลองระบบนิเวศการดูแลในชนบทไทย” ที่อธิบายปฏิสัมพันธ์ของระดับคุณค่าทางวัฒนธรรม ประสบการณ์รายบุคคล เครือข่ายชุมชน และโครงสร้างระบบสุขภาพ
เอกสารอ้างอิง
United Nations, Department of Economic and Social Affairs.(2020). World Population Ageing 2020 Highlights. New York: United Nations.
National Statistical Office.(2023). The 2022 Survey of the Older Persons in Thailand. Bangkok: NSO.
Knodel J, Teerawichitchainan B. Aging in Thailand: Projections and policy implications. J Cross Cult Gerontol. 2017;32(3):283–95.
World Health Organization.(2017). Integrated care for older people: Guidelines on community-level interventions. Geneva: WHO.
Kumar A, Wong MKS.(2022). Informal caregiving and its implications in ageing societies. Ageing Int. 2022;47(3):588–606.
Gaugler JE.(2021). The process of caregiving and its impacts on caregivers. Gerontologist. 2021;61(2):281–90.
Adelman RD, Tmanova LL, Delgado D, Dion S, Lachs MS.(2014). Caregiver burden: A clinical review. JAMA. 2014;311(10):1052–60.
Chen Y, Duberstein P, Cooley ME.(2021). Burden and resource needs of family caregivers of older adults. J Adv Nurs. 2021;77(4):1740–52.
Pothisiri W, Prasitsiriphon O.(2019). Family caregiving in Thai cultural context. Thai J Nurs Res. 2019;23(2):34–48.
Boonlert U, Suttharangsee W. Filial piety and caregiving practices in rural Thai families. Pacific Rim Int J Nurs Res. 2017;21(4):296–310.
Rittirong J, Rindfuss RR.(2018). Rural–urban migration and caregiving norms in Thailand. Asian Popul Stud. 2018;14(1):54–69.
Srithong W, Pongthavornkamol K.(2021). Lived experiences of family caregivers of dependent older adults in rural Thailand. Pacific Rim Int J Nurs Res. 2021;25(1):78–92.
Chanprasit C, Kongwattanakul K.(2020). Coping, stress, and emotional adjustments among caregivers in Thai rural communities. Thai J Nurs. 2020;69(3):45–58.
Lersilp S, Putthinoi S.(2019). Strategies of caregiving among family members of bedridden older people: A qualitative study. Songkla Med J. 2019;37(2):87–98.
Khampanya P, Thammajinda P.(2022). Family resilience and caregiving adaptation in Thai elderly care. J Community Dev. 2022;17(3):112–25.
Health Systems Research Institute.(2020). Long-term care systems for dependent older persons in Thailand: Situation and policy gaps. Nonthaburi: HSRI; 2020.
Jindasook S, Tipayamongkholgul M.(2019). Community caregiving systems in rural Thailand: A qualitative inquiry. J Public Health (Thailand). 2019;49(1):56–68.
Suttharangsee W, Pinyopasakul W.(2024). Roles of village health volunteers in caregiving for older adults: A rural ethnographic study. J Adv Nurs. 2020;76(5):1234–44.
Phetsuriya K, Sirikantraporn S.(2021). Cultural meanings of caregiving among Thai families: A qualitative synthesis. Thai J Nurs Res. 2021;25(2):67–79.
Noblit GW, Hare RD.(1988). Meta-ethnography: Synthesizing qualitative studies. Newbury Park (CA): Sage.
Sandelowski M, Barroso J.(2018). Handbook for synthesizing qualitative research. New York: Springer; 2007.
Critical Appraisal Skills Programme (CASP).(2018). CASP Qualitative Research Checklist. Oxford: CASP; 2018.
World Health Organization Centre for Health Development.(2024). Financing robust, responsive and equitable long-term care systems around the world [news release]. Kobe: World Health Organization Centre for Health Development.
Duangjina T, Hershberger PE, Gruss V, Fritschi C.(2025). Resilience in family caregivers of Asian older people with dementia: An integrative review. J Adv Nurs. 2025;81(1):156–170.
