การประเมินและพัฒนารูปแบบระบบเฝ้าระวังโรคไข้มาลาเรีย ในโรงพยาบาลสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ปี พ.ศ. 2568
คำสำคัญ:
ไข้มาลาเรีย, ระบบเฝ้าระวังโรค, การประเมินระบบ, โรงพยาบาลสบเมย, แม่ฮ่องสอนบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณลักษณะเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพของระบบเฝ้าระวังโรคไข้มาลาเรียในโรงพยาบาลสบเมย รวมถึงการปรับปรุงระบบเพื่อเพิ่มประสิทธิผลในการรายงาน การป้องกันและการควบคุมโรค วิธีการศึกษาใช้รูปแบบการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาพตัดขวาง โดยเก็บข้อมูลเวชระเบียนผู้ป่วยโรคไข้มาลาเรียที่เข้ารับบริการในโรงพยาบาลสบเมย ระหว่างวันที่ 1 มกราคม - 31 ธันวาคม 2568 ศึกษาคุณลักษณะเชิงปริมาณ ได้แก่ ค่าความไว ค่าพยากรณ์บวก ความเป็นตัวแทน ความทันเวลา และคุณภาพของข้อมูล และศึกษาคุณลักษณะเชิงคุณภาพ ได้แก่ การยอมรับ ความยากง่าย ความยืดหยุ่น ความมั่นคงของระบบ และการนำไปใช้ประโยชน์ และสัมภาษณ์เชิงลึกเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง
ผลการศึกษาพบว่าระบบเฝ้าระวังโรคไข้มาลาเรียมีค่าความไว (Sensitivity) ร้อยละ 95.24 และ ค่าพยากรณ์บวก (Positive Predictive Value) ร้อยละ 100 ซึ่งสะท้อนถึงความสามารถในการวินิจฉัยและรายงานผู้ป่วยที่มีความถูกต้องสูง ความครบถ้วนและความถูกต้องของข้อมูลผู้ป่วยมีระดับสูง ร้อยละ 100 ความทันเวลาในการรายงานโรคภายใน 24 ชั่วโมง คิดเป็นร้อยละ 97.62 และรายงานล่าช้าเกิน 24 ชั่วโมง คิดเป็นร้อยละ 2.38 และความทันเวลาในการรายงานเข้าสู่ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (DDS) ภายใน 7 วัน คิดเป็นร้อยละ 95.24 และรายงานล่าช้า/ไม่ได้รายงาน คิดเป็นร้อยละ 4.76 ในการรายงานข้อมูลเข้าสู่ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล พบความล่าช้าในการรายงานโดยเฉพาะช่วงวันหยุดราชการ วันหยุดนักขัตฤกษ์และวันหยุดพิเศษ จากการสัมภาษณ์เชิงลึกพบว่า ระบบเฝ้าระวังมีความยืดหยุ่นน้อย ควรเพิ่มการอบรมบุคลากรเพิ่มเติม และบุคลากรที่เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ระบบเฝ้าระวังโรคไข้มาลาเรียในโรงพยาบาลสบเมยมีประสิทธิภาพในระดับสูง โดยเฉพาะในด้านความ ถูกต้องและการใช้ข้อมูลเพื่อติดตามการระบาด อย่างไรก็ตามควรพัฒนาความทันเวลาในการรายงานและปรับปรุง การจัดการบุคลากรเพื่อเพิ่มความต่อเนื่องและลดข้อผิดพลาดในข้อมูล
เอกสารอ้างอิง
World health organization.(2022). Malaria report 2022. [cited 2025 Jan 23] .Available from: https://www.who.int/teams/global-malaria-programme/reports/world-malariareport-2022
กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. นิยามโรคและแนวทางการรายงานโรคติดต่อ อันตรายและโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังในประเทศไทย. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: กองระบาดวิทยา กรม ควบคุมโรค; 2563.
กองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.(2565).รายงานประจำปี 2565 กอง โรคติดต่อนำโดยแมลง.สืบค้นจาก https://drive.google.com/file/d/1AlrFpFCxF0broaQWvkwfdHlP_s2IvoT3/view
ปางชนม์ เตี้ยแจ้, อภิชาญ ทองใบ. การประเมินระบบเฝ้าระวังของโรคไข้มาลาเรียในพื้นที่อำเภอหนอง หญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี ปี พ.ศ. 2562. Journal of Disease and Health Risk DPC3 [Internet]. 2019 [cited 2025 Jan 23];15(3):44–58. Available from: https://he01.tcithaijo.org/index.php/JDPC3/article/view /247222
ศุภชัย ครบตระกูลชัย, เกียรติภูมิภักดีไทยเทศา. การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคไข้มาลาเรีย ใน โรงพยาบาลอุ้มผาง จังหวัดตาก ปีงบประมาณ 2565. Journal of Public Health Tak Province [Internet]. 2024 Dec 27 [cited 2025 Jan 23];Vol.4 No.3(2):24–37. Available from: https://library.takpho.go.th/site/index
ภาณุวัฒน์ มหรรณพนที, ทิพวรรณ ศรีทรมาศ. การประเมินระบบเฝ้าระวังโรคไข้มาลาเรีย จังหวัด นครราชสีมา ปี พ.ศ. 2560. รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ [Internet]. 2019 [cited 2025 Jan 23];50(44):653–60. Available from: https://he05.tcithaijo.org/index.php/WESR/article/view/1510

