การประเมินแนวโน้มระดับน้ำตาลในเลือดในเด็ก และวัยรุ่นที่มีภาวะอ้วน
คำสำคัญ:
ภาวะอ้วนในเด็ก, ระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารผิดปกติ, ดัชนีมวลกาย, แนวโน้มสุขภาพบทคัดย่อ
การประเมินแนวโน้มระดับน้ำตาลในเลือดในเด็กและวัยรุ่นที่มีภาวะอ้วน เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสถานะความชุกของระดับน้ำตาลในเลือดผิดปกติ ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางประชากรและดัชนีมวลกายกับระดับน้ำตาลในเลือด และวิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงเมื่อเวลาผ่านไปในเด็กและวัยรุ่นที่มีภาวะอ้วน กลุ่มตัวอย่างคือจากการทบทวนเวชระเบียนของผู้ป่วยเด็กและวัยรุ่นอายุระหว่าง 5 ถึง 18 ปี ที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะอ้วนและเข้ารับบริการ ณ คลินิกกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2564 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2568 จำนวน 215 ราย คัดเลือกโดยวิธีเลือกตัวอย่างแบบทั้งหมด เครื่องมือที่ใช้คือแบบบันทึกข้อมูลที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพโดยผู้ทรงคุณวุฒิ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson's correlation coefficient) และสถิติทดสอบทีแบบจับคู่ (Paired t-test)
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 12.8 ปี และมีดัชนีมวลกายเฉลี่ย 32.7 กิโลกรัมต่อตารางเมตร พบความชุกของภาวะน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารผิดปกติ (IFG) สูงถึงร้อยละ 19.5 (95% CI: 14.2–24.8) และเข้าเกณฑ์วินิจฉัยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ร้อยละ 2.3 (95% CI: 0.3–4.3) นอกจากนี้พบว่าอายุและดัชนีมวลกายมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) และเมื่อติดตามผลในระยะยาว (n=58) พบว่าค่าเฉลี่ยดัชนีมวลกายและระดับน้ำตาลในเลือดมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05)
สรุปได้ว่าเด็กและวัยรุ่นที่มีภาวะอ้วนมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดภาวะก่อนเบาหวานและมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นตามระยะเวลาที่ผ่านไป จึงควรมีระบบการคัดกรองและเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนทางเมตาบอลิกอย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันการพัฒนาไปสู่โรคเบาหวานในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
Lister NB, Baur LA, Felix JF, Hill AJ, Marcus C, Reinehr T, et al. Child and adolescent obesity. Nature Reviews Disease Primers. 2023;9(1):24. doi:10.1038/s41572-023-00435-4.
Waldrop SW, Ibrahim AA, Maya J, Monthe-Dreze C, Stanford FC. Overview of pediatric obesity as a disease. Pediatric Clinics of North America. 2024;71(5):761–779.
Bryant J, Rittirong J, Aekplakorn W, Mo-suwan L, Nitnara P. Estimating and forecasting childhood obesity in Thailand. PLOS ONE. 2022;17(1):e0262047. doi:10.1371/journal.pone.0262047.
กรมอนามัย. ประเด็นยุทธศาสตร์ส่งเสริมสุขภาพกลุ่มวัยและอนามัยสิ่งแวดล้อมสู่เมืองสุขภาพดี. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
Luo Y, Luo D, Li M, Tang B. Insulin resistance in pediatric obesity: From mechanisms to treatment strategies. Pediatric Diabetes. 2024;2024:2298306. doi:10.1155/2024/2298306.
Song K, Kim HS, Chae HW. Nonalcoholic fatty liver disease and insulin resistance in children. Clinical and Experimental Pediatrics. 2023;66(12):512–519. doi:10.3345/cep.2022.01312.
American Diabetes Association. Diagnosis and classification of diabetes: Standards of care in diabetes—2025. Diabetes Care. 2025;48(Suppl 1):S27–S40.
Han C, Song Q, Ren Y, Chen X, Jiang X, Hu D. Global prevalence of prediabetes in children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. Journal of Diabetes. 2022;14(7):434–441.
Perng W. Youth-onset type 2 diabetes: The epidemiology of an emerging public health problem. Diabetes Care. 2023;46(3):490–503. doi:10.2337/dci22-0046.
Wagenknecht LE, Lawrence JM, Isom S, Jensen ET, Dabelea D, Liese AD, et al. Trends in incidence of youth-onset type 1 and type 2 diabetes in the USA, 2002–18: Results from the population-based SEARCH for Diabetes in Youth study. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2023;11(4):242–250. doi:10.1016/S2213-8587(23)00025-6.
Siwarom S, Aekplakorn W, Pirojsakul K, Paksi W, Kessomboon P, Neelapaichit N, et al. Metabolic syndrome in Thai adolescents and associated factors: The Thai National Health Examination Survey V (NHES V). BMC Public Health. 2021;21(1):678.
ทิพยกาญจน์ มะโนประเสริฐกุล, ภัทรมนัส พงศ์รังสรรค์. ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนของเด็กนักเรียนประถมศึกษา. พุทธชินราชเวชสาร. 2563;37(2):159–169.
สุกัญญา คณะวาปี, เกศินี สราญฤทธิชัย. ผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับโรงเรียนรอบรู้ด้านสุขภาพต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันโรคอ้วนในเด็กวัยเรียนที่มีภาวะน้ำหนักเกิน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2565;8(3):105–110.
หทัยชนก เนื่องจุ้ย. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับโรคอ้วนในกลุ่มเด็กระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. เชียงรายเวชสาร. 2564;13(3):133–145.
ธนวุฒิ สินโสภณภาพ, กัลยา ถาวรสวัสดิ์. การหาค่าจุดตัดของค่าน้ำตาลสะสมในเลือดเพื่อพยากรณ์การเกิดภาวะก่อนเบาหวานและโรคเบาหวานในเด็กและวัยรุ่นโรคอ้วน. วชิรเวชสาร. 2565;66(4):299–310.
วรกุล จิตรมั่น. ผลของการให้ความรู้และแนวปฏิบัติด้านโภชนาการในผู้ป่วยเด็กที่มีภาวะน้ำหนักเกินและภาวะอ้วนในโรงพยาบาลลำปาง. วารสารกุมารเวชศาสตร์. 2567;63(3):93–110.
Ng HY. Prediabetes in children and adolescents: An updated review. World Journal of Diabetes. 2023;14(10):1212–1226.

