การพัฒนารูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันและควบคุมโรคเลปโตสไปโรซิส โดยกลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

     การวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันโรคเลปโตสไปโรซิส และพัฒนารูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันและควบคุมโรคดังกล่าว รวมทั้งประเมินประสิทธิผลของรูปแบบ โดยการวิจัยและพัฒนา (Research & Development) นี้ แบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 เป็นการวิจัยเชิงสำรวจร่วมกับการศึกษาสถานการณ์โรคเลปโตสไปโรซิสในอำเภอขุขันธ์ ระยะที่ 2 เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยการประยุกต์ใช้กระบวนการวางแผนแบบมีส่วนร่วม (AIC) และประเมินผลด้วย Interrupted Time Series Analysis (ITSA)

     ผลการวิจัย พบว่า ในระยะที่ 1 พื้นที่อำเภอขุขันธ์มีอัตราป่วยรายเดือนเฉลี่ย 5.8 ต่อประชากรแสนคน และมีการระบาดสูงในฤดูฝนอย่างชัดเจน นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างจำนวน 226 คน เพื่อค้นหาปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการจัดการสิ่งแวดล้อมของประชาชนต่อการป้องกันโรค เลปโตสไปโรซิสของประชาชน พบว่า ปัจจัยที่ส่งผลได้แก่ คะแนนแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพระดับสูง (Adj.OR = 12.84; 95%CI 3.92–41.99) คะแนนแรงสนับสนุนทางสังคมระดับสูง (Adj.OR = 17.52; 95%CI 6.42–47.81) และประชาชนที่มีอายุ 31–45 ปี (Adj.OR = 11.67, 95% CI: 1.95-69.83) และมากกว่า 60 ปี (Adj.OR = 7.78, 95% CI: 1.41-43.01) ซึ่งปัจจัยมีความสามารถในการจำแนก (AUC) เท่ากับ 0.89 ซึ่งจัดอยู่ในระดับดีมาก (Good) สำหรับระยะที่ 2 รูปแบบ PACE-DHB ที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 4 ชุดความคิด ได้แก่ การสื่อสารข้อมูล เสริมสร้างความเชื่อมั่น การประเมินคุณค่า และการพัฒนาระบบ หลังการดำเนินงาน 8 เดือน อัตราป่วยลดลงจาก 5.8 เป็น 2.9 ต่อแสนประชากร และไม่พบผู้เสียชีวิต (β₁ = -3.42, p < 0.001)