ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะสูญเสียฟันในผู้สูงอายุในเขตรับผิดชอบ โรงพยาบาลลานกระบือ จังหวัดกำแพงเพชร
คำสำคัญ:
ภาวะสูญเสียฟัน , ผู้สูงอายุ, ปัจจัยเสี่ยง , พฤติกรรมสุขภาพช่องปากบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจวิเคราะห์ข้อมูลแบบผสมผสาน (survey research by mixed-methods data analysis) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะสูญเสียฟัน (มีฟันแท้ใช้งานน้อยกว่า 20 ซี่) ในผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลลานกระบือ จังหวัดกำแพงเพชร กลุ่มตัวอย่างในการศึกษาเชิงปริมาณคือผู้สูงอายุจำนวน 380 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามและการตรวจสภาวะช่องปากทางคลินิก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกพหุคูณ และการศึกษาเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 18 ราย
ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุร้อยละ 57.4 มีภาวะสูญเสียฟันจนใช้งานได้ไม่ถึงเกณฑ์ ปัจจัยเสี่ยงอิสระที่ส่งผลต่อการสูญเสียฟันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ประกอบด้วย 5 ปัจจัย ได้แก่ ความเชื่อที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับการสูญเสียฟัน (aOR = 2.85, 95% CI: 1.48-5.45) การไม่ใช้อุปกรณ์เสริมทำความสะอาดซอกฟัน (aOR = 2.64, 95% CI: 1.25-5.58) การเป็นโรคเบาหวาน (aOR = 2.42, 95% CI: 1.30-4.52) ประวัติการสูบบุหรี่ (aOR = 2.15, 95% CI: 1.15-4.02) และกลุ่มอายุตั้งแต่ 70 ปีขึ้นไป (aOR = 1.95, 95% CI: 1.10-3.45) ข้อมูลเชิงคุณภาพสนับสนุนว่า ทัศนคติที่มองว่าการสูญเสียฟันเป็นเรื่องปกติ ความเชื่อที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการทำฟัน และอุปสรรคด้านการเดินทาง เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้สูงอายุเลือกถอนฟันแทนการรักษา
เอกสารอ้างอิง
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย.(2567). รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย.(2566). แผนยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพช่องปากประเทศไทย พ.ศ. 2566–2580. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
Ahmadinia AR, Rahebi D, Mohammadi M, Ghelichi-Ghojogh M, Jafari A, Esmaielzadeh F, et al.(2022). Association between type 2 diabetes (T2D) and tooth loss: A systematic review and meta-analysis. BMC Endocrine Disorders 2022; 22: 100.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกำแพงเพชร.(2569). ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). กำแพงเพชร: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกำแพงเพชร; 2569.
คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอลานกระบือ.(2566). ข้อมูลสถานการณ์สุขภาพและบริการผู้ป่วยนอกของอำเภอลานกระบือ. กำแพงเพชร: โรงพยาบาลลานกระบือ; 2566.
อรวรรณ นามมนตรี, ธัญวรัตม์ เที่ยงธรรม, สุพิชญา ภิรมจิตร, เสาวลักษณ์ ชมพูทัศน์ และณัฐกฤตา ผลอ้อ.(2566). ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูญเสียฟันในผู้สูงอายุ เขตอำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสารทันตาภิบาล 2566; 34(2): 97-109.
นพพร บุณรังสี, นัฐพร พลาจันทร์, เมธาวี ศรีใหญ่ และธีรศักดิ์ พาจันทร์.(2568). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูญเสียฟันของผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านค้อ อำเภอโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม. วารสารวิจัยนวัตกรรมและหลักฐานเชิงประจักษ์ทางสุขภาพ 2568; 4(2): 25-35.
Yadav V, Tandon V, Pal S, Ravishankar TL, Kaur H และ Moudgil M.(2012). Oral health knowledge, attitude and practices among adults toward tooth loss and utilization of dental services in Moradabad District. Journal of Orofacial Research 2012; 2(4): 192-197.
รพีพรรณ ปุ้งมา, ศรินยา สายเสมา, จิดาภา ศรีคำภา และอนงนารถ คำเชียง.(2568). ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูญเสียฟันในผู้สูงอายุระหว่าง 60-69 ปี อำเภอนาหว้า จังหวัดนครพนม. วารสารทันตาภิบาล 2568; 36(2): 27-36.
Lipsky MS, Singh T, Zakeri G และ Hung M.(2024). Oral health and older adults: A narrative review. Dentistry Journal 2024; 12(2): 30.
