การพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติดอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ด้วย Homeward คลินิกฟ้าใส

ผู้แต่ง

  • อรรคเดช อรรคเศรษฐัง สำนักงานสาธารณสุขอำเภอสมเด็จ

คำสำคัญ:

ยาเสพติด, การมีส่วนร่วมการจัดการ, Homeward, คลินิกฟ้าใส

บทคัดย่อ

     การศึกษา การพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติดอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ด้วย Homeward คลินิกฟ้าใส มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ในการจัดการผู้เสพยาเสพติดอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์และการพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติดอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ด้วย Homeward คลินิกฟ้าใส เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) มีระยะเวลาในการศึกษา ระหว่าง เดือน ตุลาคม 2567 ถึง เดือนกันยายน 2568 รวม 12 เดือน เก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดย การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติอนุมาน ได้แก่ Dependent t – test, F – test ด้วยเทคนิค One Way ANOVA และ F – test ด้วยเทคนิค One Way MANOVA

     ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติดอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ร่วมกับภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน ประกอบด้วย แนวทางการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ป่วยเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน (CBTx) ครอบคลุม  4 ด้าน คือ การส่งเสริมป้องกัน มีลำดับการดำเนินการประกอบด้วยการค้นหาคัดกรองผู้เสพยาและสารเสพติดในชุมชนเพื่อส่งเสริมให้ผู้้ใช้ยาและสารเสพติดได้รับการช่วยเหลือ การบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพในชุมชน การติดตามดูแลช่วยเหลือ แนวทางการลดอันตรายจากการใช้ยา หลักการของการบำบัดโดยมีส่วนร่วมของชุมชนและการสื่อสาร/ถ่ายทอดแนวทางในการดำเนินงานตามกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติด อำเภอสมเด็จ ที่หลังการดำเนินงาน  อยู่ในระดับมาก และพบว่า ไม่มีความแตกต่างกันระหว่างรุ่นที่ 1 – 4 และเมื่อเปรียบเทียบความเข้าใจในการขับเคลื่อนกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติด อำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ด้วย Homeward คลินิกฟ้าใส ของบุคลากรที่เกี่ยวข้อง และความเข้าใจของแกนนำชุมชนต่อแนวทางการดูแลผู้ป่วยจิตเวชที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรงแกนนำชุมชน ก่อนและหลังการดำเนินงาน รุ่นที่ 1 – 4 โดยรวมและรายด้าน พบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยที่ความเข้าใจในการขับเคลื่อนกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติด อำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ด้วย Homeward คลินิกฟ้าใส ของบุคลากรที่เกี่ยวข้อง และความเข้าใจของแกนนำชุมชนต่อแนวทางการดูแลผู้ป่วยจิตเวชที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรงแกนนำชุมชน ดีกว่าก่อนการดำเนินงาน นอกจากนี้ยังมีการทบทวนและปรับปรุงกิจกรรมกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติด อำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ด้วย Homeward คลินิกฟ้าใส โดยเป็นการนำกระบวนการและกิจกรรมทั้งหมดมาทบทวนร่วมกับภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐ (พชอ., ฝ่ายปกครอง, ตำรวจ, สาธารณสุข, ท้องถิ่น) และภาคเอกชน (NGOs, ผู้ประกอบการ) เป็นประจำทุกเดือน เพื่อถอดบทเรียน (After Action Review: AAR) และปรับปรุงการทำงานให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ทำให้เกิดนวัตกรรมและทำให้ผลการจัดการผู้เสพยาเสพติดด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติดอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ปี 2568 มีผู้เสพยาเสพติด เข้ารับการบำบัด ร้อยละ 87.89 และบำบัดสำเร็จ ร้อยละ 96.41

เอกสารอ้างอิง

United Nations Office on Drugs and Crime. (2022, May 16). Report on East and Southeast Asia: Continued growth in the supply of methamphetamine while synthetic opioids spread. https://www.unodc.org/roseap/2022/05/regional-synthetic-drugs-report-launch/story.html

มูลนิธิศูนย์วิชาการด้านยาเสพติด. (2567). การสังเคราะห์สถานการณ์ยาเสพติดในประเทศไทย พ.ศ. 2567. สำนักงานคณะกรรมการควบคุมยาเสพติดให้เป็นสารเสพติด (สำนักงาน ป.ป.ส.). https://nctc.oncb.go.th/download/article/article_20250321140812.pdf

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.(2565). มาตรฐานการดูแลผู้ป่วยในที่บ้าน (Home ward). https://www.dms.go.th/backend/Content/Content_File/Publication/Attach/25650805113031AM_homeward.pdf

United Nations Office on Drugs and Crime. (2014). Guidance for community-based treatment and care services for people affected by drug use and dependence in Southeast Asia (CBTx). https://www.unodc.org/documents/drug-treatment/UNODC_cbtx_guidance_EN.pdf

เยาวภา ขาววิเศษ.(2568). ประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดผู้ป่วยยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (CBTx) โรงพยาบาลยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(2), 833–842

กระทรวงสาธารณสุข. (2561). คู่มือการดำเนินงานคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.). นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.

พูลศิลป์ แสงบุตร.(2568). การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด ภายใต้โครงการ CBTx ตำบลดินจี่ อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข. 3(2).

กระทรวงสาธารณสุข.(2567). การดำเนินงานเพื่อการบำบัดดูแลผู้ป่วยยาเสพติดโดยมีส่วนร่วมของชุมชน (Community Based Treatment and x.. (CBTx) ภายใต้กลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.). สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุข (สลบ.สธ.)

ชุติมา สิทธิกุล เพชรศิริ พรมไพสน ภัทราพร รักธรรม เกศกนก นาสืบ จิตลดาวรรณ โสวะภาสน์ อำไพ โสรส ประเสริฐ ประสมรักษ์.(2568). เปรียบเทียบทักษะชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยยาเสพติดที่เข้ารับการบำบัดยาเสพติด โดยใช้รูปแบบของมินิธัญญารักษ์กับผู้ป่วยยาเสพติดที่รับการบำบัดโดยชุมชนเป็นฐาน (CBTx). วารสารวิชาการและวิจัยยาเสพติด. 2(3) 1-9

สันติ โพธิ์ทอง มนัชญา เสรีวิวัฒนา.(2567). ผลของการพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ติดสารเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน จังหวัดนนทบุรี. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(12), 1658–1675.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-09-30

รูปแบบการอ้างอิง

อรรคเศรษฐัง อ. (2026). การพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดการผู้เสพยาเสพติดอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ด้วย Homeward คลินิกฟ้าใส. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 11(3), 2022–2036. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/301006